Meander
log
Meander >

Meander Magazine >

Klassiekers >

 
  Publiceer je gedicht in Meander en bereik duizenden lezers
 
Poëzie en het Midden-Oosten
alle bijdragen
reageer!
directe link voor dit item:
meandermagazine.net/l/?txt=387
door Klarijn, de kantinejuffrouw van Meander op 20-02-2005
Jetteke van Wijk heeft al acht gedichten in Meander gepubliceerd. Dat is op zich al heel wat, maar wat me vooral opvalt is haar beroep: Midden-Oostencorrespondent.
Jetteke schrijft over het algemeen lichte gedichten:


fata morgana

en opeens was je daar
met je zachtgrijze sjaal
en het licht speelde eventjes over je haar

je zei nog: hallo

en ik,
ik stond daar maar.

En met zo'n baan zou ik juist zware verzen of cynische versjes verwachten. Het is tenslotte geen lolletje in het Midden-Oosten en daar middenin te zitten en er dan ook nog eens over moeten schrijven en praten (op de radio)!
Ik zal het haar eens vragen.


Ha, Jetteke. Hoe gaat het?
Uitstekend, dank je. Ik ben momenteel even in Nederland en geniet dus van het rijke leven hier: lekker eten, de bioscoop, de overvolle boekhandels. Alleen dat weer, hè? Vlak voor ik wegging, stond ik nog in mijn t-shirt op de tennisbaan. Nu heb ik mijn handschoenen voor het eerst sinds jaren maar weer eens opgesnord. Brrrr!

Ik merk het niet eens joh!
Zoals gezegd kan ik de luchtigheid van de meeste van je gedichten niet zo goed rijmen met de zwaarte van het leven in het Midden-Oosten. Wat vind je van die redenering? Beetje onnozel?

Ik schrijf natuurlijk weleens zwaardere gedichten, maar niet alles komt altijd door de selectie heen. Daarnaast denk ik niet dat de wereld zit te wachten op een gedichtenreeks die louter bestaat uit poëtisch beschrijvingen van afgerukte ledematen, opgeblazen bussen, checkpointdrama's en weggeveegde huizen. De Palestijnse en Israëlische dichters kunnen dat bovendien veel beter, omdat het bij hen van binnen komt. Ik bekijk het Midden-Oosten als correspondent toch meer van buitenaf. Het is mijn werk, niet mijn leven of mijn persoonlijke geschiedenis. Als ik daarop teveel zou meeliften, zou ik me al snel een charlatan voelen.

Maar soms dringt de harde werkelijkheid waarmee je in je werk te maken hebt wel duidelijk door in je gedichten:

Struisvogeljournalistiek

De regen deukte
putjes
in de zandgrond van Ramallah
waarover het leger
gevangenen
schopte
richting haar dampende, ronkende trucks
geboeid bij de voeten
geketende handen
geblinddoekt
balansloos
verwrongen gelaat toch
onhoorbaar van stem

en ik
journalist
besprak met collegae
betrokken
de glooiingen van het landschap
en
de onmenselijkheden in Jeruzalem

Is het andersom ook zo dat er wel eens wat poëzie doordringt in je journalistieke stukken?
Tjonge!

Ja, ik bedenk soms moeilijke vragen hoor.
Ik zou het eerlijk gezegd niet weten; heb daar ook nooit bewust over nagedacht. Wel denk ik dat je uit mijn geschreven journalistieke stukken kunt ontwaren dat ik veel geef om taal, om beschrijvingen, om details, om het vinden van de juiste woorden en de juiste toon en het juiste ritme van de zinnen. Als je dat poëzie wilt noemen, dan vind je het daar misschien terug.

In Nederland bloeit de poëzie als nooit tevoren. Hoe is dat in Israël?
Grappig is dat. Ik zeg in Israël juist altijd (nee: klaag!) dat in Nederland maar weinig leeft wat betreft de poëzie - tenzij op internet. Misschien blijkt daaruit wel hoe lang ik inmiddels weg ben.

Vooral de podiumpoëzie bloeit in Nederland.
In Israël is poëzie een van de belangrijkste literaire uitingen; heel populair, heel hoog gewaardeerd, goed verkocht en goed bezocht. Dichters treden regelmatig op in cafés en dergelijke. Ook aan Palestijnse kant is het gedicht overigens een geliefd medium voor het beschrijven van de dagelijkse realiteit. Palestijnse en Israëlische dichters hebben wat dat betreft natuurlijk ook wel heel intensieve thema's voorhanden die zich bij uitstek lenen voor poëzie.

Ik had het laatst met Alfred Schaffer over de groeiende overeenkomst tussen Nederland en Zuid-Afrika. Zie jij Nederland meer op Israël gaan lijken de laatste tijd nu men zich zo opwindt over onder ons wonende terroristen?
Niet in het dagelijks leven. Als ik hier de supermarkt binnenloop, hoef ik niet mijn tas te laten controleren of door een metaaldetectorpoort. Idem dito bij de bioscoop, de parkeergarage, de luchthaven of bij het treinstation; in Israël moet je dan een hele procedure door, variërend van wachten tot je aan de beurt bent voor het laten zien van je identiteitsbewijs of het doorzoeken van je auto op bommen totaan een kruisverhoor. Wat ik wel herken, is het beknotten van burgervrijheden onder het mom van terrorismebestrijding en veiligheid. Misschien noodzakelijk, maar dit is niet langer nog het Nederland waarover ik in het buitenland zo trots te vertellen placht.

Daar kan ik me wat bij voorstellen ...
Ik lees dat je ook hebt gepubliceerd in 'Studia Rosenthaliana' (" the world's only scholarly journal on the history, culture and heritage of the Jews in the Netherlands"). Wat heb je daarvoor geschreven?

Ik schreef een wetenschappelijk artikel over een joodse messias uit de 17de eeuw, genaamd Shabtai Tsvi. Die wist in 1665-1666 heel Europa en de Oriënt, zowel joods als soms ook christelijk, met zijn ideëen op z'n kop te zetten. Hij kwam zelf uit Smirna (nu Izmir, in Turkije), belandde uiteindelijk in Egypte en de Palestijnse provincie van het Ottomaanse Rijk, was waarschijnlijk manisch-depressief en wist dankzij een uitstekende en buitengewoon ijverige woordvoerder, de rabbijn Nathan van Gaza, zijn zaak goed te verkopen: joodse kooplieden gaven de handel op en deden slechts nog boete, anderen trokken massaal richting Jeruzalem met boten of verkochten hun bezittingen en wachtten op de wolk die het naar het Heilige Land vervoeren zou. De wildste verhalen deden de ronde, van kerken die verzwolgen werden door de aarde tot vreemde legers van verloren joodse stammen die marcheerden naar de plaats van het Laatste Oordeel en die zich zelfs door de Turkse heerschare niet lieten stuiten; de afgeschoten pijlen maakten halverwege in de lucht rechtsomkeert en doodden de soldaten uit wier wapens ze afkomstig waren.

Nounou!
Ik bestudeerde hoe de (voornamelijk Nederlandse) kranten hierover berichtten en hoe dit de hype wellicht nog eens extra voedde. Bedenk wel: door het wegvallen van de joodse kooplieden, die belangrijke tussenpersonen waren, stagneerde de hele Europese handel!
Shabtai Tsvi is overigens uiteindelijk gevangen genomen door de Turkse sultan en mocht kiezen tussen een soort martelarendood of bekering tot de Islam. Hij koos tot veler ontsteltenis voor het laatste, en dat was grotendeels het einde van de beweging.

Wat een prachtige geschiedenis, alhoewel ook wel een beetje treurig eigenlijk. En tegenwoordig zou zo'n man nog steeds aanhangers trekken, vrees ik.
Hé, ik ben nu al een tijdje journalistiek bezig bij Meander naast mijn kantinebaan. Ik zou eigenlijk wel verder willen in de journalistiek. Denk je dat ik talent heb?

Je weet wat ze zeggen: als je faalt in al het andere, kun je altijd nog journalist worden. In elk geval ben je al wel goed bezig naam te maken en een CV te creëeren. Ik hoop dus maar dat mijn bazen je niet in het vizier krijgen; anders ben ik straks mijn baan kwijt en nemen ze jou! En niemand heeft me ooit verteld wat je nog kunt worden als je gefaald hebt in de journalistiek...

Je kan dan altijd nog mijn baan als kantinejuffrouw overnemen natuurlijk. Nee gekheid hoor!
Buitenlandcorrespondent lijkt me wel wat, maar dan niet in een gevaarlijk land. Kan je me een mooi en rustig land aanraden?

Kun je goed tegen de kou?

Behoorlijk goed. Ik groeide op in een huis met maar een kolenkachel.
Dan moet je misschien eens denken aan een post op Groenland of Antartica; ik vermoed dat je daar niet snel in een intifada of oorlog zult belanden. Al hoor ik dan wel weer dat ijsberen dol zijn op malse kantinejuffrouwen, vooral die uit Nederland. Dat is daar heel exquis. Zo zie je maar weer: er is altijd wel wat. Het paradijs bestaat alleen in dromen.

Gelijk heb je. Nou, Jetteke, nog veel plezier in Nederland en vat geen kou!