Ter gelegenheid van het 250e nummer van Meander Magazine organiseerden we een gedichtenwedstrijd. De opdracht daarin was: schrijf een gedicht over het onderwerp feest, maximaal 14 regels.
Er kwamen 70 inzendingen binnen. Acht daarvan waren te lang. Uit de 62 geldige inzendingen kozen Annette van den Bosch, Yvonne Broekmans, Hans Hamburger, Rob de Vos en Elly Woltjes de drie winnende gedichten.

Op de derde plaats eindigde 'Laat maar waaien' van Martin van Kralingen:





Op de tweede plaats eindigde het gedicht 'amputatie' van David Troch:





Het winnende gedicht is 'zomermaaltijd' van Jeanette Coppens:




De winnaar krijgt 50 euro.
De winnaars van de tweede en derde prijs krijgen elk 25 euro aan boekenbonnen.
Alle drie de prijswinnaars krijgen bovendien twee flessen Meanderwijn, beschikbaar gesteld door wijnhandel Groot Eiland.


Op het adres meanderwedstrijd.info/wedstrijdjes/feest.html vindt u de drie winnende gedichten plus een aantal eervolle vermeldingen.

Wij danken alle inzenders!

verzoening
hij wacht weer bij de speeltuin op de hoek
de wind belaagt z’n onverzorgde haren
hij roept naar mij en wil me iets gebaren
ik wend mij af, terwijl ik hoorbaar vloek

ook ’s nachts kan hij zich aan mij openbaren
in steeds die oude regenjas en broek
een zwijgzaam en een ongenood bezoek
geduldig kan hij uren zitten staren

we deelden dan wel genen, de gedachten
verkozen niet dezelfde weg te gaan
hij heeft de klok al twaalf maal horen slaan
ik vind het nog te vroeg, ik laat hem wachten


Daan de Ligt

auteurspagina Daan de Ligt
reageer op dit gedicht




niet de mijne

in een stad
die de mijne niet was
zag ik kathedralen
in je ogen
hoorde de fonteinen
in je stem
en ik voelde
voelde het water
over marmer stromen

in die stad
in een taal
die de mijne niet was
sprak je en vroeg je
mij mee
iets drinken op een terras
ik proefde jouw tong
en wist
dat het niet voor eeuwig was


Hennie van Ee

auteurspagina Hennie van Ee
reageer op dit gedicht




Oersoep

Witgekuifde golven
de wind stuift het zout op mijn lippen
jaagt op vlokken voorvaderlijk schuim
te grillig om te worden gevangen.

Ik proef mijn afkomst
de herinnering bruisend
doch de benen standvastig
heb ik het water vaarwel gezegd.


Ester Leibbrand

auteurspagina Ester Leibbrand
reageer op dit gedicht




Winterpolder

Een nieuwe winter is geland, een koud geluid
ontspringt de stalen grond; het volgt mij op de voet.
Tot in de verste verte leeft de rijp zich uit.

Ons kikkerland oogt bikkelhard, mijn adem wit.
De sloten liggen languit dicht en poldergrond
is lijkbleek weggetrokken, reigers missen spijs.

De boerenhuizen wolken gruizig. Alom valt
verschoten winterlicht. Verkleumde neuzen zijn
te tellen, zachte koeienlijven warm gestald.

Mijn hart voelt stroef, het polderpad is spiegelglad.
De tijd verglijdt, maar vaag. Ik ril als blote bomen
zo stil en denk plots aan dat eerste vijgenblad -


Inge Boulonois

auteurspagina Inge Boulonois
reageer op dit gedicht




Zomertijd

Dit zullen wij ons herinneren.
De tijd was verschoven toen wij ontwaakten.
We begonnen de zomer met achterstand.
Er haakten nog dromen in onze hoofden.

Jij zette de radio aan. We luisterden liedjes,
de heerlijke liedjes die wij toen bezaten.
In hun klanken verschool zich de weemoed voor later.

Dit zullen wij ons herinneren.
Het langzame opstaan. De kussen die ons weerhielden
en dat zelfs die kussen de zon niet weerstonden.
Het late ontbijt. De schuifdeuren open.

De zonnende dagpauwoog op het terras,
de eerste dat jaar. Dat ik jou riep
en hoe je verwonderd naar buiten kwam lopen.


Jan Doornbos

auteurspagina Jan Doornbos
reageer op dit gedicht




ONVRIJWILLIG GEDICHT

Ik was van plan dit niet te schrijven,
trachtte eens een uur, een dag, een
leven van het schrijven af te blijven.
Ik faalde en heb toch geschreven.

De afgelopen jaren deed ik flink mijn best,
u heeft vast wel iets van mij gelezen. Het
schrijven, moet u weten, is sterker dan mezelf
en een dichter moet nu eenmaal dichter wezen.

Wat u hier echter leest, had niet mogen bestaan
- helaas, er staat wat er staat, niets anders dan dit.
Beeldt u zich maar in dat ik deze bladzij blanco
laat en beperk u tot het kijken naar het wit.


Philip Hoorne

auteurspagina Philip Hoorne
reageer op dit gedicht

Yves T'Sjoen - Stem en tegenstem. Over poëzie en poëtica

door Joop Leibbrand


In Stem en tegenstem. Over poëzie en poëtica publiceert de Vlaamse poëziecriticus Yves T'Sjoen (docent moderne editiewetenschap en moderne Nederlandstalige literatuur aan de Universiteit van Gent) negentien dubbelessays (dialogen) over hedendaagse Nederlandstalige poëzie, geschreven in de periode 1994 - 2003. Acht ervan werden eerder gepubliceerd in Poëziekrant en Dietsche Warende en Belfort.

Dichters, zegt T'Sjoen, zijn er in twee soorten. Ten eerste de 'believers', de realisten, zij die denken hun gevoelens, de gebeurtenissen, hun ervaringen probleemloos en direct in taal te kunnen omzetten – in wezen de traditionele romantische opvatting volgens welke poëzie naar herkenbaarheid strevende zelfexpressie is. Daarnaast de 'non-believers', de taalgerichte dichters, zij die de grenzen van de taal verkennen, buiten de traditionele kaders treden en in hun zoektocht naar het andere, onzegbare, onverstaanbare de ordelijkheid van het conventionele taalsysteem aantasten.
De laatste twintig jaar is het poëzielandschap door verschuivingen in het normen- en conventiesysteem almaar meer verkaveld en onoverzichtelijk geworden. Toen de eerste generatie postmoderne dichters als Van Bastelaere, Spinoy, Hertmans en Verhelst zich aandiende, vroeg dat van de criticus om een duidelijke stellingname in een expliciet ethisch geïnspireerd discours. Vanuit de marge is de postmoderne poëzie zo ingeburgerd geraakt, dat de 'traditionele' poëzie inmiddels volstrekt verouderd zou moeten zijn, ware het niet, dat het postmoderne 'failliet van zekerheden' ertoe kon leiden dat vaak toch weer alles op gelijke wijze gewaardeerd wordt, omdat in poëzie eigenlijk 'alles' zou mogen.
T'Sjoen is geen aanhanger van een 'anything goes'-houding, maar vraagt zich wel af of het geen tijd wordt van het rigide denken in de onverzoenlijke tegenstellingen tussen 'traditie' (de anekdotische of romantisch-expressieve poëzieopvattingen) en 'avant-garde' (het experiment, de autonomistische poëzieopvattingen) af te stappen.
Critici met een 'open vizier', zegt T'Sjoen, willen de poëzie niet reduceren tot exemplarisch materiaal voor de eigen werkelijkheidsopvatting, niet toetsen in hoeverre de poëzie beantwoordt aan de eigen standpunten. Hij is ervan overtuigd dat een criticus zijn keuzes altijd moet legitimeren en er niet naar willekeur subjectieve voorkeuren op na kan houden. 'Als je je visie niet verduidelijkt, dan staat de poort open voor oppervlakkige beschouwingen die alleen iets over de- of appreciatie zeggen, reflecties met "flaptekststatus" alleen gebaseerd op persoonlijke invoeling van de tekst.'
In T'Sjoens poëtica zijn interpreteren, abstraheren, parafraseren beperkende leesstrategieën, die een gedicht reduceren tot een onderwerp. Gedichten worden volgens hem echter niet door onderwerpen gedragen. Ze gaan niet érgens over, hebben geen vaste betekeniskern; ze zijn zichzelf, aanspreekvormen die bij de gratie van de taal bestaan en naar de lezer overslaan. Een gedicht dient vooral te worden ondergaan en door steeds nieuwe leeservaringen te worden geactiveerd. Wie door een eenduidige lezing tot 'begrip' denkt te komen, en bij die notie blijft hangen, 'vertaalt' een gedicht volgens eigen ideologische, religieuze of filosofische opvattingen, zet het om in een ander register, zet het door het geven van een 'gebruiksaanwijzing' in feite stil.

T'Sjoens grote affiniteit met de zogenaamde ontbinding van het klassieke gedicht, met het gedicht als een tekstuele constructie, een woordsysteem draaiend om een lege kern, verklaart zijn keuze voor het grote aantal 'talige' dichters met wie hij in gesprek gaat. Niet verwonderlijk, want ook wie kijkt met open vizier, heeft nog altijd een beperkt blikveld.

De dialogen hebben een vaste opzet: T'Sjoen schrijft – meestal met overdonderend vertoon van geleerdheid - een verhandeling, de dichter reageert. Wat T'Sjoen daar dan vervolgens van vond, komen we niet te weten, maar zijn ze hem naar de zin is er vast sprake van 'open dialogen over interpretaties en lezingen waarin de voltooide teksten toch verder geschreven worden'; in het geval van een duidelijke tegenstem 'leveren de dichters poëticale beschouwingen waarin de enige eigen waarheid belicht wordt.' Immers: criticus en dichter zijn beiden lezers van het gedicht en het is niet zo 'dat de laatste vanuit zijn auteursintentie de beste lezer van de twee is, dé waarheid over de tekst bezit, of zelfs maar altijd de opvattingen van de eerste mag sturen.'

T'Sjoen is een scherpzinnig lezer, een virtuoos en verbeeldingsvol analyticus, maar met een sterke neiging het wetenschappelijke jargon te overdrijven en met grote woorden de dingen nogal eens moeilijker te maken dan ze in wezen zijn. Zijn bijdragen zijn zonder uitzondering knap en interessant, openingen voor een discours op hoog niveau. Maar hij is – en dat ter 'waarschuwing' - in de verste verte geen Wilmink of De Coninck, niet iemand die de lezer bij de hand neemt om hem in te wijden en hem te laten zien hoe 'mooi' een tekst is; het woord krijgt hij zelfs niet eenmaal uit de pen. Het kan moeilijk anders bij iemand die van mening is dat 'fragmentarische tekststructuren meer vertellen dan een conventionele narratieve (lineaire) structuur'.

'Het anekdotische is voor zondagsdichters', beweert Jan Lauwereyns. Elma van Haren zegt: 'Schrijven voor een publiek dat zich meteen aangesproken voelt, dat zich voortdurend bevestigd wil zien in algemeen herkenbare gevoelens, vind ik geen boeiend uitgangspunt. Peter Holvoet-Hanssen stelt: 'Voor wie instant-emotie en –betekenis verlangt, zijn er troostrijke bundels voor op het nachtkastje.' Het zijn dichters die zich door T'Sjoen zeer wel begrepen voelen, gevleid zelfs, en dan ook geen bezwaren maken. Heel sterk is dat bijvoorbeeld ook het geval bij Mark Insingel, Mark van Tongele en Peter Theunynck. Stefan Hertmans en Arjen Duinker reageren wat dat betreft heel wat gereserveerder, terwijl Astrid Lampe en Roland Jooris slim aan het geven van een serieuze reactie ontsnappen.
Er zijn er ook die zich ondanks alle lof enigszins lijken te ergeren. Tonnus Oosterhoff, die voor T'Sjoens uitvoerige exposé een halve bladzijde overheeft en er fijntjes op wijst dat waarheid overal te vinden is, behalve op de plek waar zij wordt aangewezen. K. Michel, die zegt van grote woorden een beetje misselijk te worden. Paul Bogaert, die aantoont dat T'Sjoen het nogal eens te ver zoekt, een eenvoudige letterlijke lezing overslaat en geneigd is om 'dingen te verdringen die niet in de kraam van de oplichtende samenhang passen'.
Bogaert geeft gratis en voor niets een tiental tips voor de poëziecriticus en ieder punt maakt duidelijk dat T'Sjoen daar nog eens over na zou mogen denken.
Drie dichters benadert T'Sjoeng op een wat eenvoudiger wijze en het levert meteen enkele van de meest leesbare stukken op: Rutger Kopland, Willem van Toorn en Anton Korteweg. Het commentaar van de laatste is een genot om te lezen, een verademing qua nuchterheid: 'Poëtica – alleen het woord al.'

Yves T'Sjoen mag blij zijn de vondst van de dialoog gedaan te hebben. Het geeft de lezer de ruimte die hem zonder het weerwerk van de dichters niet geboden zou zijn. Voor het feit dat T'Sjoen zijn eigen expliciete standpunten telkens zo ter discussie durft te stellen, verdient hij natuurlijk alle lof. De ivoren toren van waaruit hij schrijft, heeft hij vanaf negentien zijden toegankelijk gemaakt, en dat is geen geringe verdienste.


Yves T'Sjoen - Stem en tegenstem. Over poëzie en poëtica
Uitg. Atlas, Amsterdam 2004
260 blz.; € 19,90
ISBN 90 450 0678 2

Frédéric Leroy

De groei van verbeelding
Annette van den Bosch over Als met een vogeltje van Huub Beurskens

(Zie ook het interview dat Annette van den Bosch met Huub Beurksens had.)

Schrijver en beeldend kunstenaar Huub Beurskens (Tegelen, 1950) debuteerde in 1975 in België met de bundel Blindkap. Daarna volgden meer dan twintig romans, verhalen-, essay- en poëziebundels, met bekroningen als de Jan Campertprijs, de Herman Gorterprijs en de VSB Poëzieprijs. Onlangs verscheen Als met een vogeltje, een bundel die vrijwel geheel over bomen gaat. Het motto luidt 'Kunt gij met hem als met een vogeltje spelen/ en hem vastbinden voor uw meisjes?' Een intrigerende tekst als je de bijbel (Job 40:24) niet kent en die associaties wekt met seksspelletjes die kinderen spelen.

De bundel is strak opgebouwd, zowel in de versvorm als in de thema's, waarbij de beschrijvende, informatieve teksten over bomen worden afgewisseld met 'behandelingen' die je, omdat de bomen nogal eens worden gepersonifieerd, haast therapeutisch zou kunnen noemen. Bomen lijken wel mensen, met alle (on)hebbelijkheden van dien; ze kunnen speels of sensueel zijn, maar ook kwaadaardig en krijsend.
Naast de behandelingen staan af en toe wandelingen, zoals 'wandeling met een déjà vu' of 'wandeling met een gaffelwaterjuffer'. Daardoor wordt het therapiegehalte nog vergroot. Het lijkt of alle bomen een kwaal hebben die opgelost moet worden, of in elk geval aan de lezer duidelijk gemaakt dienen te worden. Mens en natuur worden in alle facetten belicht: speels, stuurs, sensitief, jankend, schaamteloos, kaal, nadenkend, verward of totaal geschift. De beelden in de gedichten werken heel krachtig.



Duidelijk is dat dit gedicht over het aannemen van een andere identiteit gaat, waar de schrijver Grunberg inmiddels berucht om is. Interessant is de tegenstelling tussen de eerste en de tweede regel: donker, zwart gruwelijk tegenover onschuldig jong. Dit gedicht is strak opgebouwd in distichons met een mooi enjambement tussen de 3e en 4e strofe. In deze regel wordt gerefereerd aan het bloeden van het hoofd, zonder dat het genoemd wordt. Fraai is de laatste strofe, waarin opeens een overgang gemaakt wordt naar een zingende man en de lezer opeens moet zoeken waar het woord 'erin' op terugslaat. Kweelt hij in de wortels (van het kwaad of van het gezag) of gewoon in de voorjaarsochtendregen?

Naast de behandelingen en wandelingen is er één 'Mishandeling' (van een den die gekapt wordt) en nog een negendelige cyclus 'Rêverieën van een caféist' in de bundel opgenomen, vrij vertaald: 'Dromerijen van een vaste cafébezoeker'. Het zevende gedicht eruit beschrijft iemand op een terras die probeert de ''kern te achterhalen, maar zich soms laat leiden door bijzaken die hem op onbekende plaatsen brengen, zoals bij een zelfmoordatelier, waarbij Beurskens refereert aan de schilder Mark Rothko:



In het gedicht 'Behandeling van de mannelijke boom' vallen voor mij de verschillende onderdelen van de bundel - behandeling, wandeling en caféist - samen. Hierin zijn natuur en mens met elkaar vervlochten in een liefde op afstand, ondanks het feit dat ze elkaar niet rechtstreeks kunnen bereiken.
Het is enigszins vergelijkbaar met wat een gedicht doet: de dichter en de lezer met elkaar in contact brengen, zonder dat gevende en ontvangende elkaar rechtstreeks ontmoeten.



Voor het eerst las ik een bundel van Huub Beurskens met zo veel interesse. Ik werd geïntrigeerd door de heldere opbouw en de goed navolgbare associaties die niettemin veel ruimte laten voor een eigen inbreng. Na diverse malen herlezen kom ik steeds bij andere betekenissen en dat geeft voor mij een meerwaarde aan de bundel. Op de een of andere manier lees ik een soort troost in deze gedichten. Een troost die verder gaat dan troosten om verdriet, meer om het aan de kaak stellen van de mens. Kijk ons hier staan met elkaar, we zijn om te lachen en om te betreuren, maar vooral ook om lief te hebben.
Ik ben nog lang niet uitgelezen, ik zal in Als met een vogeltje nog vaak bladeren en rondsnuffelen op zoek naar de verbanden tussen wandelen, behandelen en gedachtespinnen tijdens cafébezoek. En de behandelde bomen (en mensen) zal ik nooit meer hetzelfde zien als voorheen.


Huub Beurskens - Als met een vogeltje
Uitg. Atlas, Amsterdam 2004
56 blz.; € 15,-
ISBN 90 450 0449 6




Zie ook het interview dat Annette van den Bosch met Huub Beurksens had.

G.M. Berelaf - Het Harnas
Door Yves Joris

Bij Opwenteling te Eindhoven verscheen Het Harnas, de eerste bundel van G.M. Berelaf. Yves Joris spreekt van een ijzersterk debuut, waarin de dichter bewijst verschillende genres aan te kunnen en zich niet bang toont heilige huisjes omver te werpen.

Lees hier zijn recensie.

Kort


Het Schot in de Roos, een bundel met een zestiental korte verhalen die voor het grootste deel eerder verschenen in het Bredase CFK cultmagazine, is het debuut van Jan Ruward (1948), die na een studie internationaal recht en een universitaire loopbaan beeldend kunstenaar werd en zich nu dus als schrijver manifesteert. Dat hij er een nominatie voor de Libra Literatuurprijs 2004 mee verdiend heeft, wekt aanvankelijk verbazing. In het eerste verhaal blijkt de ikfiguur over de gave te beschikken door handwrijving mensen van wratten te kunnen afhelpen. Daarop terugkijkend schrijft hij dan:
'In elk geval had ik er zelf niets aan over gehouden behalve het gevoel van verbazing. Het zat in mijn vingers, mooier kan niet.
Heel wat anders dan het brute bevriezen en operatief wegsnijden zoals me overkwam toen er meer dan drie huisvesting pleegden op mijn roede, hij was dagen van streek. Eerst dacht je aan esthetische wanhoop maar dat viel bij nader inzien wel mee. Maar iedere daad met de vrouwen deed pijn, het duurde weken voordat alles in orde was en de invloed van het lachgas bij de operatie uit mijn geest vertrok. Ik zag die weidse groene landschappen niet meer temidden waarvan Koningin Wilhelmina me geruststellend toesprak. Achteraf heel overzichtelijk.'
In deze passage gaat zoveel fout, dat er bepaald moed voor nodig is om door te lezen, en als je dan ook nog slordigheden tegenkomt als het schemer, s'avonds en de penseel, lijkt het negatieve oordeel snel geveld. Maar toch, gaandeweg gaan deze plotloze schetsen en fragmenten, die vaak de indruk maken aanzetten te zijn tot groter werk, je overtuigen. Regelmatig keren de dezelfde personages terug, de sfeer is van een haast surrealistische eenzaamheid, en de nogal reviaanse onderwerpen – liefde, seks, drank, geloof – zorgen voortdurend voor een bepaalde spanning. 'Schrijven is als liefhebben: als je eenmaal begint houd je niet op', zegt Ruward. Met een betere corrector en een langere adem zou hij deze belofte best mogen inlossen.

Jan Ruward - Het Schot in de Roos
Uitg. Carpaccio, Breda 2004
80 blz.; € 14,95
ISBN 90 808590 1 X
Xsierhout@xs4all.nlX (de letters X uit dit adres verwijderen!)
www.janruward.nl

****

Na de dood van Hans Warren leek diens partner Mario Molengraaf de nieuwe vaste samensteller van Meulenhoffs Poëziekalender te zullen worden, maar al na een jaar moet hij het voor gezien houden. Voortaan is het Menno Wigman die de omvangrijkste bloemlezing van het jaar bijeenleest en dat heeft geleid tot een aantal verschillen. Het meest in het oog valt dat Warren, die nooit schroomde veel gedichten van zichzelf op te nemen en in 2004 zelfs met twaalf gedichten aanwezig was (een overigens te billijken hommage van Molengraaf), nu geheel ontbreekt en dat Wigman het gemakzuchtige, bijna automatische kiezen voor gedichten die aan een bepaalde dag of datum gerelateerd zijn, niet heeft overgenomen. Gebleven is dat de kalender is samengesteld rond een thema, dit jaar de tijd, maar nieuw daarbij is dat iedere dinsdag ('de zwaarste dag van de week', beweert Wigman) ruimte biedt aan buitenlandse poëzie. Gebleven is ook de poëziewedstrijd (met de vorige verdienden 24 'amateurs' een plek in deze editie), maar nieuw is dat de inzenders van 2005 meedingen naar een reis naar Parijs. Wigman heeft gekozen voor veel recent werk, maar ingebed in de canon, zo ongeveer vanaf Leopold en daarmee bereikt hij een mooi, evenwichtig resultaat. Voor de liefhebbers zal het op 1 januari wel weer even aarzelen zijn: in z'n geheel bewaren, of scheuren. De tijd maakt het niet uit.

Menno Wigman (sam.) - Dagkalender van de poëzie 2005
Uitg. J.M. Meulenhoff, Amsterdam 2004
365 en enige blz.; € 14,90
ISBN 90 290 7460 4

****

Tsead Bruinja (Rinsumageest, 1974) en Hein Jaap Hilarides (St. Jabik, 1969) zijn inmiddels Amsterdammers, maar hun Friese hart bracht hen ertoe een bloemlezing samen te stellen met werk van de jongste generatie Friese dichters, geboren tussen 1954 en 1980. Droom in blauwe regenjas is 'in kar út de nije Fryske poëzij sûnt 1990', en dankzij het feit dat de bundel tweetalig is - voor de vertalingen zorgden meestal de samenstellers en de auteurs zelf -, staat niets de (nadere) kennismaking in de weg met deze 23 dichters, die voor een deel al in eigen bundels, het winternummer van De Tweede Ronde en/of op de podia van Poetry International en de Wintertuin van zich lieten horen en van wie Jabik Veenbaas, Albertina Soepboer, Anne Feddema en Bruinja zelf de bekendsten zijn. De opgenomen gedichten in dit dankzij steun van de provincie Fryslân en het Nederlands Literair Pruductie en Vertalingen Fonds bijzonder fraai uitgegeven boek zijn zonder uitzondering zeer de moeite waard, maar een regelrechte ontdekking is Nyk de Vries, met enkele licht absurde observaties:



Tsead Bruinja en Hein Jaap Hilarides (sam.) - Droom in blauwe regenjas / Dream yn blauwe reinjas
Uitg. Contact, Amsterdam 2004 / Uitg. Bornmeer, Ljouwert 2004
160 blz.; € 25,-
ISBN 90 524 2521 6

Zie www.droominblauweregenjas.info/ voor beeldmateriaal, korte biografieën, vertalingen, recensies en nieuws over de dichters.

Dimitri Verhulst – Dinsdagland

België van binnenuit bekeken

door Philip Hoorne


Dimitri Verhulst schreef met Dinsdagland reisreportages van een thuisblijver in Belgenland, een zestiental verhalen over wat er vooral in Vlaanderen leeft. Philip Hoorne spreekt van een dankzij veel ironie en zelfspot van alle pretentie gespeende verhalenbundel met literaire kwaliteiten.

Lees hier zijn recensie.

De mystery shopper (m/v)
(Een rapport over winkelen)

Bjarne Donderdag


Het dode lichaam van de mystery shopper werd 's ochtends rond acht uur aangetroffen in vier winkelwagentjes. Die winkelwagentjes stonden netjes aan elkaar gekluisterd in files van vijfentwintig onder de afkapping op de parkeerplaats van SELFTOOL in Badsyde. De inhoud van de vier shoppingkarretjes betrof respectievelijk een mannelijk hoofd, een paar armen, eenzelfde hoeveelheid mannelijke benen en een vrouwelijke romp, geslacht duidelijk inbegrepen. Het was de baliebediende die de ontdekking deed. Zoals gewoonlijk ontsloot hij elke ochtend een en ander als allereerste. SELFTOOL verkocht doe-het-zelfbouwpakketten voor huis en tuin en allerlei kleine tot middelgrote handwerktuigen en benodigdheden: van schroevendraaier tot kettingzaag, van wonderlijm tot cement. Het lichaam (m/v) onder de afkapping had dit duidelijk niet zelf gedaan. Het was verscheiden met behulp van een vinnig zaagje dat ontegensprekelijk uit de rekken van SELFTOOL afkomstig was. De afgestorvene bleek eerst te zijn gewurgd met nylondraad, vooraleer hij/zij de verdere bewerkingen had ondergaan.
De baliebediende en zijn collega's uit het warenhuisje kregen psychologische bijstand van een man en een vrouw gehuld in een oranje politiehesje; op de rugzijde van dit hulphesje prijkte de mededeling PSYCH. Om de stouwplaats van de ongebruikte winkelwagentjes wapperden een week lang de linten van de gerechtelijke diensten, een waar feest voor het oog. Het warenhuisje werd 'wegens omstandigheden' een tijdlang gesloten. Badsyde prevelde ondertussen gebeden en hypotheses.
De zaak werd als een triple mystery beschouwd, ofschoon het viervoud van de karretjes en hun bizarre inhoud wel meer tot de verbeelding van het volk spraken.
1.Een mystery shopper was op zich al een undercovergegeven
2. Wie was de mysterieuze dader
3. Had men te maken met een male of een female victim?
De antwoorden bleven ook mistig.
1. Het was een gloednieuw, uit Amerika geïmporteerd beroep, gehuld in een waas van geheimzinnigheid.
2. Alle werkgevers en werknemers van SELFTOOL kwamen uiteraard in aanmerking als dader, gezien de aard van het beroep van de dode: stiekeme inspectie vroég om een stevig pak slaag.
3. Op de identiteitspapieren van het slachtoffer prijkte 'Chris' als voornaam. Met zo'n naam kon er zowel een komma tussen je benen hangen als penisnijd aan de hand zijn.
Het woord slachtoffer benaderde in deze zaak ook weer even zijn letterlijke betekenis. Het was zelfs herfst, het seizoen bij uitstek waarin pluimvee en pelsdieren afgeknald werden en varkens uitbundig opengereten plachten te worden zodat bloed- en schroeigeuren zich vermengden met de kruidigheid in de lucht.
Familie van de gewelddadig verspreide (m/v) werd nergens aangetroffen. Het vierendertigjarige vege lijf had op een appartement in de hoofdstad geleefd, blijkbaar zonder contacten of relaties met buren, vrienden of kennissen. Uit zijn/haar karige administratie bleek evenmin dat hij/zij op deze wereld ook maar enige aanspraak zou hebben gehad van iemand anders. Zijn vertoeven was al zo enigmatisch als zijn verscheiden.
Hobby: thematische filatelie (alle vlinders ter wereld).
Mysterie alom dus. Over vier winkelwagentjes verspreid.

En zie: nog was het nieuws van deze versnijdenis te Badsyde niet koud, of daar werden in een warenhuis ergens in De Betuwe vier shoppenden neergekogeld door een dader die alsnog voortvluchtig bleef. Men schreef deze daad toe aan passie. Maar waarop of waartegen had zich deze passie gericht? Maaide de dader meteen maar een hoeveelheid stervelingen neer teneinde er zeker van te zijn dat de mystery shopper van De Betuwe zich onder hen bevond? Met de regelmaat van een klok deden zich nog warenhuismoorden voor, verspreid over de Lage Landen. Wekelijkse nieuwsitems, heet van de naald, over het zoveelste bejaardentehuis dat de prooi der vlammen werd, werden verdrongen door breaking-newsberichten over aanslagen tussen de rekken van de voorraadschuren van het westen. Winkelen werd een doodsoorzaak.

Even later werd met een brutale ruk de klok nog even verder in de tijd teruggedraaid, naar toen de aarde nog zo plat was als een vijg. Op een wereldverspreide video was te zien hoe in Irak een Amerikaan de keel overgesneden en onthoofd werd. De kerel wou zaken doen in het Tweestromenland van na de Tweede Golfoorlog. Bad timing for the guy: er waren ondertussen namelijk meer en meer foto's opgedoken van Iraakse gevangenen die door Amerikaanse soldaten gemarteld werden. Oog om oog, enzovoort. Zaken doen werd ook een doodsoorzaak.

Mercurius, de god van de handelaren en de dieven, leek dolgedraaid. Diverse kleine winkeltjes in het Oosten en het Westen sloten hun deuren. De burgers, voorheen 'tevreden klanten' genoemd, betrokken hun waren en levensmiddelen via andere kanalen. Een klein pluspunt in deze ontwikkeling: door o.a. de vele camera's en de grotere verpakkingen verdween het fenomeen 'shoplifting'.

Hoe ontwikkelde zich nu de zaak van de gevierendeelde mystery shopper in SELFTOOL te Badsyde?
De eenheidspolitie bestond het binnen te vallen in een boetiek, getiteld MYSTERY SHOP. Daar werden verhandeld: wierookstaafjes, reukprullaria, tarotkaarten, artefacten uit de jaren zestig van de vorige eeuw. Niks aan de hand dus. De hele santenkraam werd omgekarnd, zonder resultaat. Niks mee te maken. Datzelfde pelotonnetje van de eenheidspolitie ging enkele dagen later wel, eerder bij toeval naar aanleiding van een routineklus, shoppen in een stiekeme hennepplantage. De straatwaarde haalde echter niet eens het nieuws. Het geval van de vermoorde mystery shopper werd dan maar beschouwd als een onopgeloste afrekening onder anders-geaarden. En dat was een mysterieuze wereld. Het vinnige zaagje uit SELFTOOL verdween in een plastic zak verpakt in de kelders van de eenheidspolitie te Badsyde. Het slachtoffer (m/v) werd maar een keer begraven, op kosten van de hoofdstad.

En de slachtpartij in het warenhuis in De Betuwe?
Nou, dat bleek vermoedelijk een post-Fortuyndaad van blinde agressie te zijn geweest. Er waren nog andere gevallen van zinloze woede geweest: een klante was in een warenhuis onterecht doodgeschopt, en ergens in Limburgse binnenwateren dobberden enkele afgeschoten Hell's Angels ondersteboven. Ook met deze mysteries leerde men leven, zij het angstig.

Irak?
Al Quaeda.

Conclusie van deze slices of reality.
Rapport over winkelen en zakendoen begin eenentwintigste eeuw, eender waar op deze blauwe plek in het heelal, ook genoemd: wereld.

Het leven op aarde blijft een mysterie. Terwijl de laatste kleine winkeltjes hun deuren sluiten, blijft het werkwoord shoppen alsnog alleen nog over ten behoeve van de studenten. Zij winkelen heden ten dage uit diverse rekken van diverse opleidingen, en ze worden er niet voor vermoord, wel gediplomeerd. Het geweld neemt ondertussen nog toe. Geweldenaars zijn heden ten dage goed opgeleid.

Literaire Boeken Top 10

In Europa - G. Mak Het voorbijgaan - N. French De Joodse bruid - E. Beer Grijze zielen - P. Claudel Bij de les - H. Haasse Emoticon - J. Durlacher Vogels zonder vleugels - L. de Bernières Lotte Weeda - M. 't Hart Zoon uit Spanje - T. de Loo De gravin van Parma - S. Marai

De Boeken Top 10 is gebaseerd op de verkopen van boekhandel 'Het Verboden Rijk' te Roosendaal in de periode 3 t/m 17 november 2004.

Jambe op zondagmiddag
Zoals elke derde zondagmiddag van de maand presenteert Literair Café Jambe ook op zondag 21 november vanaf 14.00 uur een middag met poëzie en live-muziek. Jana Beranová zal gedichten uit haar pas verschenen bundel voordragen en praten over poëzie en het proces dat het schrijven van haar gedichten doormaakt. Andere dichters die optreden zijn Linda Brouwer, Han de Ruiter en Gijs ter Haar. Literair Café Jambe Royal is te vinden aan de Voldersgracht 10 te Delft. Entree 4 euro. Kijk voor meer informatie op www.jambedelft.com.

Bekendheidsonderzoek Groningse dichters
Uitgeverij Dichter-Bij-De-Sterren maakt elk jaar een rangordelijst van hedendaagse Groningse dichters. Op de lijst staan 160 dichters die als dichter, direct of indirect, met Groningen verbonden zijn. Dit jaar staat Rutger Kopland op de eerste plaats als bekendste Groningse dichter. Tsead Bruinja is goede tweede. Na hem volgt Jean Pierre Rawie. De uitslag van het bekendheidsonderzoek is te vinden op www.dichter-bij-de-sterren.nl.

Literaire wedstrijd Met Andere Zinnen
Het nieuwe Nederlands-Vlaamse collectief Met Andere Zinnen organiseert een literaire wedstrijd proza en poëzie voor jonge schrijvers van 17 tot 27 jaar. Inzendingen dienen voor 25 december binnen te zijn via e-mail Xmaz@Xmetanderezinnen.com (de letters X uit dit adres verwijderen!). Op 18 februari worden tijdens een literaire avond in Antwerpen de winnaars bekendgemaakt en krijgen ze de gelegenheid hun werk voor te dragen. Dezelfde avond wordt ook het eerste nummer van het tijdschrift Met Andere Zinnen gepresenteerd. Voor meer informatie omtrent het wedstrijdreglement, de organisatie of de namen van de juryleden: www.metanderezinnen.com.

Ware verhalen – echt gebeurd? Schrijf het op!
Ware verhalen is een schrijfproject dat loopt van herfst 2004 tot voorjaar 2005. Inzending is in deze hele periode mogelijk en eindigt in een boek. Deelnemers zenden een waargebeurd verhaal in en maken kans op publicatie voor een groot publiek. De redactie van Schrijven selecteert de beste verhalen. Elke week wordt er één verhaal besproken en voorgelezen in het KRO radioprogramma Dolce Vita (donderdagochtend) en één gepubliceerd in Trouw. Een derde verhaal verschijnt op de website www.wareverhalen.nl. Andere komen in Club Schrijven Magazine, dat eens in de twee maanden verschijnt. De selectie en redactie staan onder leiding van schrijver en schrijfdocent Ton Rozeman. Websites: www.wareverhalen.nl, www.schrijven.org, www.trouw.nl en www.kro.nl/dolcevita/home.asp.

Wintertuinfestival
‘Alleen maar Hits!’ is de titel van de tiende editie van het Wintertuinfestival dat van 21 tot en met 28 november plaatsvindt op elf verschillende podia in Nijmegen en Arnhem. Aan het festival wordt deelgenomen door tal van dichters, auteurs en artiesten. Enkele van de medewerkenden zijn Ted van Lieshout, Mustafa Stitou, Menno Wigman, Tsead Bruinja en Vrouwkje Tuinman. Zie voor meer informatie en het programma www.wintertuin.nl.

Schrijversprijs der Brabantse Letteren
De Prijzen der Brabantse Letteren worden elke twee jaar georganiseerd door LiBra (Literair Informatiepunt Brabant) in opdracht van de provincie Noord-Brabant. Op maandag 15 november is de shortlist bekendgemaakt door de jury bestaande uit Ilja Leonard Pfeijffer, Reinjan Mulder en Mieske van Eck. De zes genomineerden Minke Douwesz, Florette Dijkstra, Rob Kappen, Stijn van der Loo, Vrouwkje Tuinman en Arjan Visser maken kans op de juryprijs van 5.000 euro of de publieksprijs van 1.000 euro. De winnaars worden bekendgemaakt op zaterdag 12 maart 2005 tijdens de Brabantse Debutantendag in het Chassé Theater in Breda.

Dichterbij de Zaan
Woensdag 10 november werd in het Zaantheater te Zaandam ‘Dichterbij de Zaan’ gehouden, een festival voor jonge dichters. Een jury bestaande uit Mustafa Stitou, Ruben van Gogh en Tjitske Jansen selecteerde uit alle inzendingen 22 gedichten. De Zaandamse Claudia Rumondor, Rijo van Egdom uit Amsterdam en Joosje Peters uit Deventer werden de uiteindelijke prijswinnaars. Zij kunnen met steun van de organisatie een eigen dichtbundel publiceren. Website www.dichterbijdezaan.nl.

Broodje Brussel
Van zaterdag 20 november tot en met vrijdag 3 december wordt in het Vlaams-Nederlands Huis ‘de Buren’ aan de Leopoldstraat 6 te Brussel een expositie gehouden van Nederlandse en Vlaamse illustratoren van kinderboeken. Er zijn tekeningen te zien van Dick Bruna, An Candaele, Charlotte Dematons, Philip Hopman, Jan Jutte, Annet Schaap, Tom Schoonooghe, Thé Tjong Khing, Klaas Verplancke en Juliette de Wit. De toegang is gratis. Zie de website www.wvc.vlaanderen.be/cultuur/vlaams-nederlandshuis.

Geflest
Bart FM Droog is ervan overtuigd dat Poetry International en NRC Handelsblad de zaak hebben geflest bij de verkiezing van de Dichter des Vaderlands in het jaar 2000. En is bang dat dit weer zal gaan gebeuren bij de komende verkiezing.
Zo vertelde hij ons.


Het nieuws werd samengesteld door Jan Boonstra en Tine Moniek.
Nieuwsberichten voor Meander 255 van zondag 5 december dienen uiterlijk dinsdag 30 november in ons bezit te zijn. Stuur geen attachments mee. Berichten kunnen worden gestuurd aan Xnieuws@Xmeandermagazine.net de letters X uit dit adres verwijderen!)