Verschroeide aarde
zij is verschroeide aarde
wie haar bezat heeft haar verzengd
en liet slechts sintels na

zij is een schim, een schimmel in de nacht
een postkoetspaard slecht afgetuigd
een magere merrie zonder zadel
die zich bijna benaderen laat

zij hinnikt niet, zij heeft het graag
als men haar flanken streelt
zij wenkt, zij zwenkt, ontwijkt
de sporen die hij achterliet

het lukt haar niet
hij heeft haar bit in zijn bezit
tot op het einde van de rit


Marnix Speybroeck

auteurspagina Marnix Speybroeck
reageer op dit gedicht


Bovenstaand gedicht van Marnix Speybroeck is
Meanders Gedicht van de maand december 2004.
Zie Uitgelicht



Schaken

Overmand door een
onuitsprekelijk verdriet,
omdat de keelkanker zijn
stembanden had gestolen,
kon mijn vader treurig
kijken, zijn droeve mimiek
vastzetten, de grimas van
een slecht verliezer tonen

De overwinningsglimlach
die hij op zijn gezicht
kon boetseren wanneer hij
met dammen van me won,
is me bijgebleven

Ik wil liever schaken, zei ik

Spreken kon hij niet meer,
mij tegenspreken al helemaal
niet, maar zonder iets te
zeggen gaf hij mij, zonder
dat mijn moeder het wist,
een doosje met staunton
schaakstukken, een heuse
schaakklok en een aai over
mijn bol

Het dambord draaide hij om
Hem de spelregels uitleggen
mocht ik niet meer


Herbert Mouwen

auteurspagina Herbert Mouwen
reageer op dit gedicht




De droom van een rivier

Daar ligt de Hunze
breed en bruin en
rappend stromend met
blonde schuimmoppen op
haar geurige golfjes
haastig op weg naar
zee

Hoe ze vrolijk klotst en kletst
tegen de kanten
voert lange geheimplanten
met zich mee
nu meandert ze nog verlegen
maar haar lange watervingers
willen het land weer op
met haar natte lichaam onze
huizen omarmen


Annet Lemaire

auteurspagina Annet Lemaire
reageer op dit gedicht




Afscheid

We stonden doodstil buiten – te klein voor
grote woorden tegen ruggen aan te kijken
tot het schuifelen begon

en we hem eindelijk zagen,
vriendje, verslagen

Zichtbaar moeilijk om dragen was het
Hij hoorde bij ons

We gleden langs een kist vol vader
Handen streelden. Veel diende uitgewist

hoe men hem vond bijvoorbeeld:
tong uit de mond, hangend voorover

De pastoor zalfde, gooide er veel wierook
omheen
Had daar geen woorden over.


Jan van meenen

auteurspagina Jan van meenen
reageer op dit gedicht




Taal
                    (Voor Willem Vermeylen)*

Wij moesten zo nodig de trein halen
ons naar een zeker doel begeven
een thuis achterlaten
meerdere malen de minderende afstand meten
en telkens weer leren wat nederigheid is.

Wij moesten het bord vullen, letters te eten
geven, de woorden een zekere zin
en altijd weer willen herhalen.

Wij moesten zo nodig de winters doorploegen
de zomers welkom heten
hersens pijnigen en van lieverlee
lege koppen vullen, soppen in taal, allemaal
en vele malen - in herhaling vallend -
geduldig zijn.

Wij moesten wanhopig de fouten lezen
verbeten slikken, verbeteren...
ons toch nog gelukkig wanen.

Dat, en nog zoveel meer.


* de laatste der krijtvaarders


Eric Vandenwyngaerden

auteurspagina Eric Vandenwyngaerden
reageer op dit gedicht

Marnix Speybroeck
Zijn gedicht 'Verschroeide aarde' is Meander's gedicht van de maand december 2004

Over het ontstaan van 'Verschroeide aarde' deelt Marnix Speybroeck bereidwillig mee: 'Het laatste paar jaren was ik ongewild de stille getuige van de ontreddering die zich van mensen meester kan maken als zij vrij onverwacht hun partner verliezen. Het beeld van de verschroeide aarde in het openingsvers drong zich automatisch op. De drie volgende regels vloeiden er bijna organisch uit voort. Toen wist ik even niet meer hoe het verder moest en de tekst werd opgeborgen. De verschroeide aarde bracht me dagen later tenslotte bij de tweede beeldenreeks. Verschroeide aarde is voor mijn innerlijk oog Rusland en steppe en kozakken en paarden. Ik schreef: "zij is een schim/ een postkoetspaard slecht afgetuigd" hopend dat afgetuigd hier in meer dan één betekenis mocht gelezen worden; een zadel hoorde hier in elk geval bij en bijgevolg ook het bijna benaderen. De schimmel in de nacht (vaag onduidelijk, een witte vlek) werd later toegevoegd, voor een deel wellicht opgeroepen door de klankassociatie met schim. Het bijna benaderen door nieuwe, vreemde ruiters probeerde ik dan uit te werken in de derde strofe: het dualistische gevoel van de vrouw die terug leven wil, beminnen wil, maar (nog) niet ontrouw wil zijn aan de dode geliefde.'

Hoewel de metaforen 'verschroeide aarde' en 'paard' geïsoleerd lijken te worden uitgewerkt, komen zij samen in het gevoel 'bezit' te zijn, wat natuurlijk niet te los te zien is van een bepaalde 'bezetenheid': lees de laatste twee regels eens hardop, er gaat een geweldige kracht van uit. Knap is hoe Speybroeck het vermijdt al te rechtstreeks over een weduwe te spreken, en hoe hij evenmin de dood al te expliciet ter sprake brengt.

Marnix Speybroeck (Gent, 1947) studeerde Germaanse talen te Gent en was tot voor kort leraar – of zoals Speybroeck met het nodige cynisme formuleert: 'Ik werkte voor de Belgian Intelligence Service...'. Begin jaren zeventig had hij in Vlaanderen een eigen cabaretgroep, waarmee hij ooit in het voorprogramma van het afscheidstournee - toen al! - van Boudewijn de Groot stond.
Hij woont op het platteland in Lovendegem (Love is in the air) bij Gent, op een paar honderd meter van het Liefke, in de tweede helft van de 13de eeuw als binnenscheepvaartkanaal gegraven tussen Gent en Damme. 'Ik had ooit een tamme ekster en hielp menig lentelam op de wereld. Alleen daarom reeds heb ik voeling met poëzie, denk ik ... '

Speybroecks gedichten staan behalve in Meander o.a. ook in De Gentenaar, Vlaanderen, En er is, Yang Cahiers en NetWerk de beste gedichten van het internet.
Onlangs trad hij aan de zijde van Anna Enquist als 'aankomend' talent op tijdens het Poëziefestival van Nijmegen.
Zie ook: isaacvanloven.cjb.net

Simon Vinkenoog
beantwoordt vragen van lezers

De lezers van Meander mochten Simon Vinkenoog vragen voorleggen. Hieronder een selectie uit de vragen en antwoorden.
De complete tekst staat hier op de site van Meander.











De complete tekst staat hier op de site van Meander.

Zie ook www.simonvinkenoog.nl

In de literatuurgeschiedenis staat Andreas Burnier (1931-2002) voornamelijk als prozaschrijfster vermeld. In 1981 werd een verzameling gedichten van haar hand, Na de laatste keer uitgegeven. Deze bundel is nu heruitgegeven, aangevuld met ongepubliceerde gedichten. Wat opvalt is de kracht van Burniers dichterschap als zij zich geëngageerd toont - wat zij eigenlijk altijd doet - en de wat aparte positie die haar gedichten innemen wat stijl betreft.

Als prozaschrijfster valt Burnier kortweg 'na 1940' en op het eerste gezicht valt ook haar poëtisch werk te plaatsen in de periode tussen 1940 en 1950. Met name haar vroege gedichten kenmerken zich door een vrij traditionele vorm en het experiment van de Vijftigers lijkt aan Burnier grotendeels voorbijgegaan. Grotendeels, maar niet helemaal, want vleugen experiment drijven af en toe voorbij, al is dat logischerwijs meer in de latere gedichten het geval. Grappig genoeg doen die vleugjes experiment meer aan voorganger Paul van Ostaijen denken dan aan de Vijftigers. Regels als 'een wikwak wolk / een brimbram boom' (p.14) ademen de geest van Van Ostaijen, evenals, in de verte, door het gebruik van een kinderrijmpje, het gedicht 'Schipperskind':


Veel belangrijker dan de vorm echter is bij Burnier de inhoud. Altijd en overal is haar poëzie ingekaderd in het verleden. Liefdesgedichten kunnen niet zonder een verwijzing naar ofwel de Klassieken ofwel Gertrude Stein, en altijd liggen de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog op de loer. Het is de dichter die de herinnering levend houdt, juist ook de herinnering aan de ontsporingen van de geschiedenis en het is ook de dichter die verder teruggrijpt in een poging de 'tijd te heiligen':


Het verleden, de oorlog en de slachtoffers, dreigt, volgens de dichter, vergeten te worden: 'Ritmisch klappend zal wie jong van geest is/ juichend achter je aanhossen/ de gestorvenen zijn weer vergeten/ de vergetenen zijn al dood.' (p.29). 'Een dichter vergeet niet,' dichtte de Poolse dichter Milosz, een andere getuige van de schanddaden van de mensheid tijdens en na WO II en net als Milosz, zij het op een andere manier, dicht Burnier een krachtige aanklacht in taal:



Met name in de afdeling 'oorlogsgedichten' is Burnier op haar sterkst, hoewel in plaats van 'oorlogs-' geëngageerde een betere benaming zou zijn, omdat ook het heden (de tijd dat de gedichten geschreven werden) niet onbenoemd wordt gelaten. Zij weet in haar taal de herinnering te bewaren, een verder verleden op te roepen, aan te klagen en verbanden te leggen. Ditzelfde mechaniek werkt door in andere gedichten en weet daardoor ook de liefdesgedichten van een tweede laag te voorzien, maar is op zijn sterkst als om hetgeen geschied is, de woede en de troosteloosheid meespelen.

De liefdesgedichten zijn, hoewel minder prangend, nog steeds zeker de moeite waard. Burnier bezingt openlijk de lesbische liefde en in niet onbedekte termen. Het kan niet anders of ook deze liefde gaat hand in hand met verlies, onvervuld verlangen en uiteraard de dood. Oog in oog met, toch weer, de geschiedenis, lijkt er om de herinneringen te bedwingen niets anders over te blijven dan rauwe lichamelijke begeerte:


Na de laatste keer biedt op zijn minst een mooi inzicht in de minder bekende poëtische kant van Burnier, maar imponeert tegelijkertijd door zijn tussenpositie wat stijl betreft en de kracht van Burniers aanklacht. Hoewel het de holocaust is waartegen de dichter zich teweer stelt, lijkt haar klacht niets aan actualiteit verloren te hebben. De mensheid is inmiddels een nieuw millennium binnengetreden, zonder dat 'de mannen wat minder willen moorden'. Tijd om die afslag naar 'eeuw negentien-a' alsnog te zoeken.

door Joop Leibbrand

Hoewel uitgeverij Hengsteboer zelf zegt 'op het achtererf van uitgeversland' te staan, bewijst haar uitgave van de door Steven van der Graauw zeer fraai vormgegeven nieuwe bundel van Van der Graft dat het bijzondere juist op onbekende plaatsen gevonden kan worden. Bijna een halve eeuw na zijn debuut demonstreert de dichter wiens oorspronkelijke nom de plume Guillaume van der Graft toch altijd nog vertrouwder klinkt, met Oevertaal, gevolgd door het essay Onder de wolk dat een 84-jarige nog altijd in staat is springlevende poëzie te schrijven.
De in omvang bescheiden bundel bestaat uit twee afdelingen. In de eerste, Oevertaal, geeft Van der Graft zich in precies tien gedichten rekenschap van wat hij allemaal nog te doen heeft: terugkijken, vooruitkijken, er nu zijn, om 'orde// [te] scheppen in wat geworden is'. Misschien is 'rekenschap geven' een te zware aanduiding voor deze rustige, heldere, geserreerde poëzie, waarin de gerichtheid op 'Dat andere landschap' en het besef dat 'groen is de helling/ achter mij' de dichter er niet van weerhoudt te genieten van een mooi vrouwenbeen. Maar in een gedicht over zijn moeder schrijft hij: 'ik/ moet het doen met beneden, ik zoek/ op de bodem van een gat// wat jij vond wanneer je bad.' en dat is ernstig genoeg. De regels sluiten naadloos aan op de drie gedichten die in Onder de wolk tezamen het 'essay' vormen waarin Van der Graft zijn relatie met God beziet, die 'naamloze grote allesomvatter'. Het zijn schitterende gedichten, enigszins vergelijkbaar met de mooiste die Kopland ooit schreef over 'G'.
Een bundel om te hebben dus, maar dan niet met de gedachte beslist Van der Grafts 'laatste' te willen bezitten. Daarop is het hopelijk nog lang wachten.
De uitgaven van Hengsteboer, maximaal één per jaar en nimmer herdrukt, verschijnen in een oplage van 249 met de hand genummerde exemplaren. De eerste uitgave was de bundel Embargo van Hilbrand Rozema. Abonnees ontvangen steeds hetzelfde nummer uit de serie, zodat hun reeks een eenheid vormt. Uitgeverij Hengsteboer, Cartesiusweg 79, 3534 BB Utrecht, Xhengsteboer@planet.nlX (de letters X uit dit adres verwijderen!)

Zie voor meer informatie over Van der Graft de bespreking van De wind van voren in Meander 166.


***

Vanaf 2001 schreven Remco Campert (1929) en Cees Nooteboom (1933) elkaar in dichtvorm een aantal brieven, die heen en weer gingen tussen Amsterdam, Iviers in de Franse Ardennen en San Luis in Spanje. De in totaal tien Gedichten als brieven, zoals de ondertitel van Over en weer luidt, verschenen eerder in een bibliofiele editie bij Atalanta Pers, Baarn.
In de Nederlandse poëziekritiek mag Campert meestal op meer welwillendheid rekenen dan Nooteboom. Waar de eerste vaak geprezen wordt om zijn fraaie, want onnadrukkelijk-onzekere balanceerkunst op de smalle grens tussen ernst en lichtheid, wordt de laatste vanwege zijn vertoon van eruditie – hoe terloops ook gebracht - nogal eens te veel aplomb en gewichtigheid verweten. Van dit vermeende verschil tussen beiden is in de hier bijeengebrachte teksten niet zo heel veel te merken. Nooteboom schrijft wat uitvoeriger, is ook wat explicieter in zijn verwijzingen en wil misschien iets te graag laten weten welke bijzondere lectuur hij onderhanden heeft, maar Campert toont in zijn aandeel van de correspondentie tussen de vrienden van oudsher een gelijke ernst. Opvallend is hoe weinig hun toon verschilt, hoe de verzen op eenzelfde adem geschreven lijken te zijn; het elkaars opdracht moeten zijn heeft niets artificieels of gedwongens opgeleverd.
Over vroeger gaat het, hoe kan het ook anders. Over geluk, verdriet en ontroering, het verstrijken van de tijd, doodsberichten, het vertrek van alles, over 'herinnering, sprekend geheugen,/ waarin wij beiden/ bestaan' zoals Nooteboom de bundel besluit. Niet somber. Eerder lucide. Mooi.


***

De gedichtencyclus Bronnen der slapeloosheid van de gelauwerde Vlaamse dichter, schrijver en essayist Maurice Gilliams (1900-1982) - bij het grote publiek vooral bekend door zijn roman Elias of het gevecht met de nachtegalen uit 1936 - wordt algemeen gezien als een van de hoogtepunten uit diens werk. Waarschijnlijk omdat de in de periode 1954-1958 ontstane cyclus slechts negen gedichten telt, werd deze nooit eerder zelfstandig uitgegeven en moest de tekst gezocht worden in uitgaven van het Verzameld Werk (Vita Brevis) of van de Verzamelde Gedichten (Meulenhoff, 2000). Nu is er dan voor het eerst een aparte bundel, die van een uitgebreid nawoord is voorzien door Geert Buelens. Beter is het te spreken van een korte studie, waarin Buelens een knappe opening biedt op het mysterieuze universum van Gilliams, die ooit schreef: 'Ik houd van poëzie waarvan de dichter de sleutel in het graf meedraagt.'
Buelens geeft een diepgaande analyse van het eerste gedicht Zij droeg de lamp achter de waterlissen (met de bekende strofe 'Ik lig bij haar. Zij rust bij mij. En geen/ van beiden zijn wij in de wereld samen,/ want niets is hier want élders samen/ waar geen verlangen de een van de ander scheidt.') en geeft van de andere gedichten en de zorgvuldig samengestelde reeks als geheel de essentie weer. Hij verheldert het concrete, anekdotische niveau met de biografische achtergrond en Gilliams' soms hoofdbrekens bezorgende redenaties, is heel inventief in het oplossen van de talloze ambiguïteiten en paradoxen en gaat ook nog heel uitvoerig in op verstechniek en beeldspraak.
Gedwongen kinderloosheid, een als problematisch ervaren schrijverschap en een diep doorleefd besef van het menselijk tekort blijken in het geval van Gilliams de belangrijkste bronnen van zijn slapeloosheid te zijn, waarbij de gewenste kinderen en de gewenste gedichten gezien moeten worden als 'incarnaties van het zelfde onstilbare verlangen zichzelf gerealiseerd te zien in iets tastbaars waarmee de sterfelijkheid kan worden overwonnen.'
Wie wil dat laatste niet.
Bijzonder werk, voorbeeldig toegelicht.

Yves Joris vindt: Met meer dan 160 gedichten, ruim dertig foto's, een luxueus formaat van 21(b) x 26 cm (h) heeft dit bij uitgeverij P verschenen boek alles om een prachtgeschenk te worden voor de liefhebber van poëzie en wijn.

Lees hier zijn bespreking.




In de nieuwste bundel van Hans Tentije reizen wij in 35 gedichten en een gedicht vooraf (17 gedichten stonden eerder in het gelijknamige nieuwjaarsgeschenk van de uitgever) door half Europa. We bezoeken musea, lopen door straten en over markten, staan stil bij bruggen, kerken en oude badhuizen. Het is hem niet te doen om toeristische trekpleisters, maar vooral om de meer verborgen schoonheid en om wat tot nader onderzoek uitnodigt, tot nadenken stemt en de verbeelding in gang zet.
Atze van Wieren spreekt van een rijke bundel met prachtige gedichten, waarop maar iets is aan te merken...

Lees hier zijn bespreking.

Pim te Bokkel

Puppy Romance
Ronald Meeus

Een nietig zwikje Spaanse absinthe en een halfvol glas château migraine kosten belachelijk veel geld omdat ze buiten zitten. Dat is wat er stinkt aan deze stad, denkt Rubens Cox, dat getarifeer: alles is hier koopwaar, ook een streep labberig zonlicht laat in september.
'Vijftien jaar', zegt Ava haastig, om hem voor te zijn, omdat ze iemand geworden is die koeien bij de horens vat. Rubens strompelt verdwaasd terug het moment in, het terras, de stilte, de grauwe straat en de lauwe dag. Inderdaad, denkt hij, we zijn al één en een half decennium verder. Zelfs nu ze in levenden lijve naast hem zit, was hij mijlen en tijden ver van hier gedwaald: toen ze het sproetige blondje was dat tegen het einde van de zomervakantie naast zijn pleeggezin kwam wonen en waarvan hij al bij de eerste aanblik, veertien jaar oud toen, wist dat het ondraaglijk zou worden om haar door zijn zinken slaapkamerraam te moeten bespieden. Hij voelde voor het eerst wat het was: storm en drang, de archaïsche stuwende kracht van zaad, een vonk van lendenvuur. Zijn favoriete chemische proces.
'Half ons leven', antwoordt hij bedeesd, waarna hij woest aan zijn vocht slokt om de zoete mijmering van zich af te schudden. De teug waart door zijn keel als een lichtkogel door een sterrenloze nacht. Als je goed kijkt, zie je de Tour Montparnasse in de verte, een sombere monoliet. Goddomme, denkt Rubens, zo'n leven, dat gáát verdorie ergens over, daarboven zit een goddelijke scenarist met een hovaardig sinister plezier spanningsbogen te trekken door ons schijnbaar eenduidige bestaan.
Hij herinnert zich hun noodlottige laatste namiddag samen, als kleine verstekelingen weggedoken in een donker hoekje van het hellekrocht Sailor's Pub in Leopoldsburg, in de pap verzinkend die het leven van de grote mensen was en een pover gerolde joint delend, luisterend naar een plaat van The Damned die grijs werd gedraaid waar ze bij zaten, kijkend naar horden brallende, lachende, dronken mensen zonder iets beters omhanden.
Hij denkt aan hoe hij toen nooit had durven voorspellen dat zij vijftien jaar later woonachtig en tewerkgesteld zou zijn in deze lichtekooienstad en dat hij door één of ander wild toeval óók hier zou belanden. Molenzele, een comateus Vlaams-Brabants provinciestadje waarnaar hij door andermans beslissing verhuizen moest en dat hij twaalf jaar na datum weer zou moeten ontvluchten alsof hij het had uitgemoord met een bijl, leek voor hun sponzige geest al aan het eind van de beschaafde wereld te liggen.
Ze is het kwadraat van haar potentieel geworden, denkt hij, Tippi Hedren in blauwe jeans met opgerolde pijpen en een appelblauwzeegroene camisole. Hij wil weten wat ze doet, waarmee ze de dagen doodslaat, wat haar plaats is in deze nieuwe wereld, maar wil niet dat dezelfde vraag aan hem wordt gesteld. (Hij, die haar destijds een telg uit een ras van Uitverkorenen leek, voorbestemd om de wereld op zijn schouders te torsen en een daad van briljantie te plegen waar de hele aardkloot niet goed van zou worden: een genetische sequentie ontdekken die kan worden ingezet om alle kankers - waarom niet: alle ziektes? - van de planeet te borstelen, of een economisch oermodel uitvogelen dat zowel Adam Smith als Karl Marx over het hoofd hadden gezien. Net wat we nodig hadden, professor Cox, dankuwel, zegt het Nobelprijscomité.)
'Je bent geen haar veranderd', zegt ze.Het antwoord nestelt zich op zijn tong als kwijl op die van Pavlovs hond: 'Jij wel. Maar niet in je nadeel.'
Ze moet weinig zorgen hebben gekend, denkt hij in stilte, de korrelige bast van de jaren heeft zich zachtjes rond haar lijf gedrapeerd maar ze lijkt nog steeds op het buurmeisje met de tuitemond waarmee hij 's ochtends op de fiets naar school reed. 'Ga ik te ver?'
'Nee', zegt ze overweldigd. (Jawel. En hij is wél veranderd. Hij heeft zijn volledige persoonlijkheid overboord gegooid en een nieuwe geboetseerd, een zielepotige schaduw van wie hij vroeger was, zo goedkoop en zo ongemeend grijnzend en brabbelend. Waar is dat gekke mannetje in het donkere flanellen hemd en de trenchcoat naartoe, dat wijze maar onbegrijpelijke dingen citeerde uit boeken die je niet hoefde te lezen voor school? Zit hij daar nog ergens verborgen onder dat wellicht door honderden vrouwenhanden beroerde lijf? Want daarover hoeft hij niet te liegen: vrouwen hebben een oog voor zulke dingen, een neus, een zintuig.)
'Zeg je me waar de grens ligt?' Terwijl hij het zegt, schuift hij zijn vingers over het weke vlees van haar onderarm. Ava spreidt haar ribben als een bang reptiel. Ze wil zo snel mogelijk onder hem uit, het feit dat hij hier voor haar hangt ongedaan maken, hem vergeten, de hele Rubens Cox, hem en die stomme belofte waaraan hij nu zo openlijk zit te refereren.
'Rubens, ben jij kinds of wat? Ik ben getrouwd.'
Als hun paden elkaar ooit weer kruisten zouden ze, ondanks eender wat, ongeacht wat er was gebeurd of hoe lang het was geleden, overdoen wat ze net hadden ontdekt. Het gelijk staat aan mijn kant, denkt Rubens, hij zou ondanks het volle terras tegen haar willen uitvaren, als een bullebak, als een klein pruilend kind, als een rauwgeslagen puppy: 'Afspraak is afspraak.' En de omstanders in het schouwspel zouden hem toejuichen en aanmoedigen als ze wisten waarover het ging, als ze beseften wat er hier op het spel staat.Ze speelt met haar glas, met de gedachte, met hun pact, met... hem, met de onbewaakte ogenblikken waarop ze had durven fantaseren over de genaamde Rubens Cox. Ze had niet verwacht hem ooit in deze staat te zien, zo verlept als hij op deze dwaze namiddag tegenover haar hangt, hij die waarschijnlijk niet eens de hotelkamer zou kunnen bekostigen om het plan ten uitvoer te brengen. Nee, vergeet het, denkt ze: dat moegereisde lijf moet nù vertrekken, nu meteen, en laat hem ineens ook maar die lemuur meenemen die hij destijds in haar heeft achtergelaten en sindsdien nooit van wijken heeft geweten, haar geheime, onzichtbare vriendje, dat vijftien jaar lang stilletjes in de catacomben van haar hoofd heeft rondgeslopen. Er wordt voor haar gezorgd, en naar behoren ook; ze kan dit missen.
'Al lang?'
'Wàt?'
'Hoe lang ben je al getrouwd?'
'Het is goed, Rubens Cox. Hou ermee op', blaft Ava. Zie je wel, denkt ze, ik heb alles nog in de hand, ik hoef nu maar recht te veren en beleefd vaarwel te zeggen en het feest gaat niet door.

Er passeert een Fransoos op een fiets, met een brede, donkere snor en een zwarte baret en een stokbrood onder de arm. Dit is te onwerkelijk, denkt Cox, ik zit in een prentenboek of een droom.
Zijn kwikzilveren Renault Mégane, waarmee hij Molenzele was ontvlucht, had hij drie jaar geleden samen met al zijn bezittingen te koop gezet op de rommelmarkt Glories in Barcelona. Hij posteerde er zich een dag in kleermakerszit met een kartonnen doos waarin hij zijn boeken, strips, cd's en prullerij had gepropt, samen met een uitvergrote foto van het voertuig en een bordje waarop in het Spaans, het Frans en het Engels stond: 'Mijn oude leven. Nemen of laten. Prijs overeen te komen.' Hij kreeg er een half miljoen peseta's voor van een Bulgaarse autoverkoper. Over het lot van zijn overige bezittingen maakte hij zich geen illusies.
Toen hij naar de zuidkust van Spanje trok, waren de centen in geen tijd op. Maar hij ontdekte snel dat hij nog iets anders in de uitverkoop kon gooien: zijn jeugd. Hij had, zoals de andere lowlives waarmee hij op trok, kunnen proppen of garçonnen om in zijn levensonderhoud te voorzien, maar die laatste taak besteedde hij liever uit. Hij hoefde zich maar, uitgedost in dat éne min of meer nette pak dat hij nog bezat, in de foyer of de bar van een hotel naar keuze neer te planten, om zich enkele uren later, na de rustgevende lectuur van El Pais en oude nummers van Vanity Fair, op zijn prooi te storten. Na de jacht kon hij dagen of soms zelfs weken leven op de rug van zijn financieel onafhankelijke mesdames, die door hun echtgenoot werden verwaarloosd of waren verlaten voor iets jongers, en naar het zuiden waren afgezakt voor een verzetje. Met velen ondernam hij uitstapjes, samen met hen levend in bekoorlijke luxury, het steeds zo lang mogelijk gezellig houdend omdat het besef bleef hangen dat hij prèsque dakloos was.
Voor hen was er geen bittere noodzaak aan: het was iets om een paar weken lang hun tijd mee te doden, iets voor onderweg, hij was een kreukbaar speelkameraadje met een luisterend oor, waarop ze zichzelf trakteerden voordat ze op zoek moesten naar iets anders. Geen sprake van misbruik, verstandhouding, kille lichamelijkheid: het geheim van zijn onstuitbare succes was dat hij minder reserves had dan zij, ze kregen hem als een man uit één stuk, een hitsige klomp bronst waarmee nog te converseren viel ook.
Zijn laatste bliksemidylle, met een Portugese modefotografe die net haar huid duur had verkocht in een echtscheidingsprocedure en voorlopig niks te gecompliceerds wou, had hem tijdens een twaalf dagen durende zottenrit van hotelkamer naar hotelkamer in haar Grand Cherokee door Coimbra, Malaga, Alicante, Barcelona, Montpellier, Marseille en ten slotte Lyon gebracht, waar ze hem daags voor een nieuwe shoot verliet met het bedrag van 2.500 euro te zijner beschikking, niet onaanzienlijk als fooi voor bewezen diensten.
'Doe iets, Rubens', liet ze zich nog beloven. 'Verzin wat. Ooit ontdek je dat je allang niet meer op kop rijdt.'
Toen was ze weg. En Rubens Cox, die nooit veel belang had gehecht aan de maakbaarheid van het leven, nam na een paar dagen rondslenteren in Lyon de trein naar Parijs, en braste al het geld op in een korte maar stevige aaneenschakeling van gintonisch gedol. Rubens denkt: ik heb geleefd als een middeleeuwer, ik ben dertig en oud van dagen. This is where the fat lady sings. Bij de gratie van het kleingeld dat in de zakken van zijn verweerde broek rinkelt kan hij, als hij op straat slaapt, nog net een paar dagen overleven en dan is het afgelopen. Maar zoiets heeft op dit moment niet het minste belang: niet wanneer de cirkel van zijn miserabele bestaan op zulk een verheven manier wordt afgerond. Hij heeft háár weer ontmoet, dansend in het sjofele stof van Montmartre. Vrouw nul.
Eerst dit nog, voordat hij de rest van zijn leven in ledigheid slijten zal, terend op de armensteun, op een armetierig éénpersoonskamertje in het vaderland. En fuck die belofte, denkt hij, dat is vijftien jaar na dato inderdaad van geen tel meer - hij wil haar bloot zien, nu of zo snel mogelijk, overdoen wat ze gevoelloos, geurloos, onbeholpen hadden uitgevoerd op zolder. Zijn blik roept vaaglijk malse herinneringen op, aan regen in een mossige dakgoot en bloot vlees in het halfduister, aan tijden waarin het leven stukken verser en eenvoudiger en intenser was dan het heden, en zo diep als hij wil kauwen op de duistere pit in haar ogen, zo diep is haar zucht.

Literaire Boeken Top 10

In Europa - G. Mak Zolang er leven is - R. Dorrestein De asielzoeker - A. Grunberg Bedwelmd - L. Wang Emoticon - J. Durlacher Vogels zonder vleugels - L. de Bernières JA Deelder - J. Deelder Zoon uit Spanje - T. de Loo Hartjeuk & zieleczeem - Y. 't Hek De Joodse bruid - J. Beer

De Boeken Top 10 is gebaseerd op de verkopen van boekhandel 'Het Verboden Rijk' te Roosendaal in de periode 18 november t/m 1 december 2004.

The Open Stanza
Sinds drie jaar organiseert Megan Garr samen met andere leden van de schrijversgroep Wordsinhere de maandelijkse performance-avond The Open Stanza. De groep publiceert tevens het internationale literaire tijdschrift Versal, faciliteert workshops en ondersteunt de artistieke gemeenschap in Nederland.
De afsluiting van het derde seizoen is op donderdag 9 december om 20.00 uur in Volta aan de Houtmankade 336 te Amsterdam. Er staan die avond zes performers op het podium, waaronder Kate Foley (GB), Wehwalt Koslovsky (Duitsland), Mile Martin (VS) en Yohannes Sharif (VS). De toegang bedraagt vijf euro. E-mail: Xtheopenstanza@wordsinhere.comX (de letters X uit dit adres verwijderen!). Informatie: www.wordsinhere.com

Wedstrijd kOrt verhaal 2004/2005. Thema: Onbekommerd kort
De redactie van tijdschrift kOrt literair is er uit: het thema voor de komende verhalenwedstrijd zou lichte, luchtige literatuur – satire, boutade, persiflage, karikatuur, sketch? – mogen opleveren, dit misschien wel in tegenstelling tot... Nee! Nu even niet zo diep graven, maar het kort houden en onbekommerd!
Lees de spelregels op www.kortliterair.nl of vraag het wedstrijdreglement aan bij: Xredactie@kortliterair.nlX (de letters X uit dit adres verwijderen!)
Het winnende verhaal wordt (inclusief juryrapport) gepubliceerd in tijdschrift kOrt. Nieuw dit jaar is de extra hoofdprijs, die naast een gratis jaarabonnement op kOrt, zal bestaan uit 'iets met boeken'. Inzenden voor 1 maart 2005.

Uitreiking Nieuwegeinse Literatuurprijs 2004
De jury van de Nieuwegeinse Literatuurprijs heeft aan Rita van Hauwermeiren uit Wichelen in België voor haar gedicht Breuklijn de prijs voor poëzie toegekend. De Literatuurprijs voor proza is uitgereikt aan Margreet Feenstra uit Zeist met haar verhaal Koude douche. De complete tekst van het juryrapport is te vinden op de website www.opspraak.net

Literair jaaroverzicht SLAU
Het literaire jaaroverzicht van de Stichting Literaire Activiteiten Utrecht vindt op vrijdag 17 december om 20.15 uur plaats in de Stadsschouwburg aan het Lucas Bolwerk 24 te Utrecht. De avond bestaat uit vaste onderdelen als de literaire eindejaarsconfrerence en het poëziejaaroverzicht. Geert Mak spreekt over In Europa en Kees 't Hart en Marja Brouwers gaan met elkaar in debat over 'een nieuw engagement in de literatuur'. Poëziedebutanten als Tjitske Jansen en Maria Barnas komen ook aan bod en het publiek zal worden getest op literaire kennis middels een literaire quiz. De toegang is 12,50 euro (inclusief welkomstdrank... absint!) Het volledige programma is te vinden op www.slau.nl

Poetry Slam in Leuven
Op zondag 5 december wordt de tweede Poetry Slam in de Bar del Sol aan de Schapenstraat 105 te Leuven georganiseerd. De eerste Slam was een groot succes. Vier podiumdichters uit België en Nederland zijn uitgenodigd om hieraan mee te doen. Er is ook een open podium. Aanvang 21.45 uur. Mail voor informatie of deelname naar J_Xfunk@artlover.comX (de letters X uit dit adres verwijderen!)

Gevelpoëzie in Monnickendam
Op de gevels van tenminste vijftig huizen en gebouwen in Monnickendam worden volgend jaar gedichten geschilderd. Monnickendam viert in dat jaar het 650-jarig bestaan. Een werkgroep van cultureel centrum Areopagus realiseert tien poëziegevels. Later komen daar nog veertig bij. Het project gaat in totaal vijf jaar lopen.

Debutantenprijs uitgereikt
Op zondag 21 november is aan schrijfster Esther J. Ending de Debutantenprijs 2004 uitgereikt voor haar roman Na Valentijn. De prijs is een initiatief van Stichting Perspektief en vormt een onderscheiding voor het beste oorspronkelijk Nederlandstalige fictiedebuut. Een jury onder leiding van Elsbeth Etty maakte een eerste selectie, waarna een panel van lezers de genomineerden beoordeelde. Aan de prijs is een bedrag van 4.500 euro verbonden.

Thema kinderboekenweek 2005 is Magie
Het thema van de kinderboekenweek, die in 2005 van woensdag 5 tot en met zaterdag 15 oktober wordt gehouden, is Magie. De Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek heeft ook bekendgemaakt dat het kinderboekenweekgeschenk wordt geschreven door Edward van de Vendel.

Poëzieslag in Festina Lente
Sinds 1998 wordt op elke eerste dinsdag van de maand een poetryslam gehouden in eetcafé Festina Lente aan de Looiersgracht 40 te Amsterdam. Twaalf aanstormende dichttalenten strijden om zowel een jury- als een publieksprijs. De eerstvolgende slamavond is dinsdag 7 december. Kijk voor meer informatie op de site www.hotel-boekenlust.nl/poëziekamer.

OpStaan 5 december in Café Momfer de Mol
OpStaan organiseert elke eerste zondag van de maand open podium in Café Momfer de Mol aan de Oude Molstraat 26a te Den Haag. Zondag 5 december is er vanaf 15.00 uur weer een open podium. De toegang en deelname is gratis. Meer informatie over Opstaan is te vinden op de website www.OpStaan.org en zie het interview met Alex Franken en Pim Karhof op de website van Meander meander.italics.net/l/index.php?item=97

Studiedag creatief schrijven
Leraren uit het basisonderwijs en secundair onderwijs, geïnteresseerden uit het vormingswerk en auteurs kunnen op zaterdag 11 december een studiedag creatief schrijven volgen: 'Van anders schrijven naar anders lezen'. Je kiest een van de vier workshops (verhalen, non-fictie, poëzie of toneel) en kunt een dag lang schrijven, feedback geven en krijgen... Want wie het zelf heeft uitgeprobeerd, kan misschien een klas aan het schrijven en lezen zetten. Deze studiedag is een organisatie van Villa Kakelbont/NCJ en groeide uit 'Vingeroefeningen', een schrijfcursus voor jongeren.
Waar: Provinciehuis, Koningin Elisabethlei 22, 2018 Antwerpen; meer info: Xinfo@villakakelbont.beX (de letters X uit dit adres verwijderen!) .

ABC2004:
Een pak initiatieven in het kader van ABC 2004. Een greep hieruit:
DAMES NODIGEN UIT: Op dinsdag 7 december om 20.30 uur in Zuiderpershuis literair café met onder anderen Kristien Hemmerechts & Christine Otten, Hilde Keteleer & Bernard Dewulf.
DEAD POETS SOCIETY: Toen vijf jaar na Herman De Coninck ook Eddy van Vliet stierf, ontstond 'Dead Poets Society' (een groep van dichters en acteurs die hun vrienden wilden blijven herdenken). Zij trokken rond in Antwerpen en Gent en haalden telkens volle zalen. Op 9 december is nog een optreden gepland, in het Zuiderpershuis in Antwerpen.
DE KAASKWESTIES: De laatste jaren zijn zowel in het Engels, Frans als Duits nieuwe vertalingen verschenen van Elsschots 'Kaas'. In Duitsland haalt 'Käse' zelfs de bestsellerslijsten. Het is echter niet evident om deze schijnbaar transparante, maar uiterst geraffineerde tekst voor een andere
cultuur te vertalen. Verschillende Elsschotvertalers komen dit avontuur op donderdag 16 december in Antwerpen toelichten.
Meer Info: www.abc2004.be

Maand van de sprekende kunst
In Harelbeke organiseert de Culturele Centrale opnieuw de Maand van de Sprekende Kunst. Op vrijdag 10 december om 20.00 uur treedt Shany Goemaere op en op vrijdag 17 december Thierry Jonnaert. Dit in het Vrijzinnig Centrum "De Geus" - Koning Leopold III-plein 71 - 8530 Harelbeke.

Winterpoëzie in Kortrijk
Op vrijdag 17 december 2004 is vanaf 20.00 uur op drie verschillende locaties in Kortrijk gratis poëzie te zien en te horen. In 'De Duysent Peryckels' zijn de gasten Gie de Vos, Achilles Surinx en Alain Delmotte. 'Hotel Damier' opent de deuren voor Joris Denoo, Pol Vermeersch en het Zandbergs Microtheater. En tenslotte in 't Moriaanshooft' worden Philip Hoorne, Nele Vandenberghe en Lut de Block verwacht.

Winterwoordennacht 2004
Het derde jaar op rij schenkt het Waregems theatergezelschap Compagnie de Urn een poëtisch anti-vriesmiddel in. Deze editie op 18 december 2004 is grootser dan ooit. In de namiddag wordt een Poetry Slam georganiseerd. 's Avonds zijn optredens voorzien van onder anderen Luuk Gruwez, Eva Cox en Stijn Vranken. Meer info en reserveren kan via www.compagniedeurn.be.

TEN MINSTE HOUDBAAR TOT:
15/12/04: CONCEPT POËZIEPRIJS 2005 meer info: www.conceptcircuit.nl/index.php?partID=3&info=04091301
15/12/04: WEDSTRIJD FLITSVERHAAL - PROZAGEDICHT – ESSAY meer info: uwel.allegro.be.
15/12/04: NATIONALE SPECTRAALWEDSTRIJD VOOR POEZIE
Kunstvereniging Spectraal organiseert een wedstrijd voor gedichten met als thema 'atmosfeer'. Het prijzenpakket is een waardevol pakket in natura. Meer informatie en inschrijven: Erik Goethals, Dellaertsdreef 2, 9940 Sleidinge, [t] 09 357 73 99.
17/12/04: POEZIEPRIJZEN STAD HARELBEKE
meer info: www.harelbeke.be.

Verkiezing nieuwe Dichter des Vaderlands
Op vrijdag 3 december is de erkiezing voor de nieuwe Dichter des Vaderlands gestart. De termijn van Gerrit Komrij en interim Dichter des Vaderlands Simon Vinkenoog is in januari 2005 verstreken. Via een oproep in een speciale bijlage in NRC Handelsblad kan iedereen
een stem uitbrengen op de kandidaat van zijn voorkeur. Stemmen is mogelijk tot en met 2 januari 2005. De bijlagen met stemformulier worden verspreid via een aantal boekhandels en bibliotheken in Nederland. Stemmen is ook mogelijk via de website www.dichterdesvaderlands.nl
Meer informatie over de verkiezing is te vinden via de volgende websites: www.gedichtendag.org, www.tijdvoorlezen.nl, www.kb.nl/dichters en www.nrc.nl


Het nieuws werd samengesteld door Jan Boonstra en Tine Moniek.

Nieuwsberichten voor Meander 256 van zondag 19 december dienen uiterlijk dinsdag 14 december in ons bezit te zijn. Stuur geen attachments mee.
Berichten kunnen worden gestuurd aan Xnieuws@meandermagazine.netX (de letters X uit dit adres verwijderen!)