Meander
  http://meander.italics.net
  literair magazine
aflevering 269 * 19 juni 2005 * verschijnt om de twee weken op zondag
meander is gratis, maar vrijwillige financiŽle bijdragen zijn nodig * kopij is welkom
reageren, abonneren, opzeggen, adres wijzigen, zie: meandermagazine.net/service


gedichten * artikel * interview * site * recensie * nieuws * colofon 
Inhoud


Kees Godefrooij schetst miniatuur
>
Schaduwboekhouding van Ingmar Heytze
>
Yves Joris op zoek naar Don Quichote
>
Een nieuw geluid in de Nederlandse literatuur?
>

En verder
Gedichten >      Nieuws >      Meer recensies >      Site >




(advertentie)


inhoud * artikel * interview * site * recensie * nieuws * colofon 
Gedichten


hoe ze dichter

of ze nog wist hoe ze daar lagen.
zij tweeŽn, voor het eerst alleen. daar
in dat vingerhoge gras, dronken van
de hitte, terwijl de zon hun glimmende vel
nog sneller deed verlangen naar dat
wat hij pas de volgende dag durfde.

haar te kussen in de eenvoud van het gedicht
waarvan ze die dag de eerste verzen schreven.

liefde is een werkwoord, grapte hij
alvorens zijn ivoren toren te verlaten.
op weg naar beneden riep hij nog: haast
je niet, we hebben alle tijd. maar ze struikelde
over een paar geschrapte woorden en viel
- toeval of niet - in zijn bedreven armen.

nog voor de tweede dag ten einde was,
hadden ze alle regels overtreden.


Valerie Tack



Noli me amare

vannacht zal zij verdrinken in
het glas wijn dat hij steeds
zorgvuldig naar zijn lippen brengt.
en niet Ė zoals hij wellicht vermoedt Ė
in zijn ogen.

alsof uitgerekend hij de enige is die
haar met precisie kan beschrijven.
ligt haar veelvoud aan betekenis
dan uitsluitend op zijn tong?

hij laat nog op zich wachten, want zij
slaat haar ogen neer en schikt
de plooien van haar rok en lot.
zijn hart klopt ook Ė dat is genoeg.

en ondanks alles wat ze niet zegt,
scheiden ze van elkaar als vreemden.
even nog raakt zijn hand haar rug,
maar dan verdwijnt hij

voor hoelang?


Valerie Tack


Valerie Tack won de tweede prijs in Meander's poëziewedstrijd voor jongeren 2005.



De kapstok staat bol van jassen

Met mijn armen wijd laat ik mij
in de zachte stof. Adem de voering,
tot al mijn poriŽn knoopsgaten zijn

Ik hoor bij jullie in het donker.
Alles is een zoen, en tegelijkertijd
een zakdoek, keelpastilles,
parkeerbonnen, een sleutel,
mobiele telefoons,
lippenbalsem.

Ze zullen me wel niet eens gemist hebben binnen.
Wat ben ik gegroeid, zeg
de jassen komen al tot over mijn schouders.

Verend door mijn knieŽn. Mijn gewicht
van de ene voet op de andere. Ik klap
in en uit elkaar als een paraplu.

Hier ben ik.

Lekker hangen
op visite.


Bas van Kempen


Bas van Kempen (Den Haag, 1978) student en dichter schrijft over jassen, obers en plastic, maar ook over het huilen bij het snijden van de uien. Zijn werk heeft iets surrealistisch, maar ademt ook een kinderlijke openheid en treffende verwondering over de wereld. Lees meer van en over hem in Mals groen.


(advertentie)

Club Schrijven Magazine

Een tijdschrift voor alle actieve schrijvers

bestellen en informatie:
www.clubschrijven.nl



inhoud * gedichten * interview * site * recensie * nieuws * colofon 
Artikel


Een gedicht van Fjodor Tjoettsjev
een miniatuur door Kees Godefrooij


Vandaag vriend, is het vijftien jaar geleden
sinds die gezegende, fatale dag
waarop zij mij haar hartstocht heeft beleden
en heel haar wezen voor mij openlag.


En al een jaar, zonder verwijt of klagen,
draag ik mijn lot, al nam het alles af:
eenzaam tot aan het einde mijner dagen,
zo eenzaam als ik zijn zal in het graf.

Fjodor Tjoettsjev 1803 Ė 1873
(vert. Jean Pierre Rawie)

Elke keer wanneer ik dit gedicht lees moet ik denken aan het portret van de componist Modest Petrovitsj Moesorgskij dat werd geschilderd door zijn vriend Repin. Het portret toont de kop van een door drank verwoest kunstenaarsbeest. Ilja Repin schilderde het werk een paar dagen voor de dood van Moesorgskij in de loop van vier zittingen tussen 2 en 5 maart in 1881. Ik zie de componist voor me wanneer ik de woorden lees in dit gedicht; nippend van de absint doet hij zijn verhaal aan een bezoeker:

Vandaag, vriend, is het vijftien jaar geleden
sinds die gezegende, fatale dag


Erkenning bleef uit voor deze Russische grootheid, als autodidact werd hij terzijde geschoven als zijnde een 'zonderlinge amateur'. Hij schenkt nog eens in, terwijl zijn hand over de gezwollen buik glijdt laat hij een boer en neuriet afwezig het deuntje dat hem laatst toewaaide, om dan te vervolgen:

En al een jaar, zonder verwijt of klagen
draag ik mijn lot, al nam het alles af:


En daar zit hij dan in het militair hospitaal, het 120 kilo stuk ellende, treurend wellicht over de ongrijpbaarheid van zijn muze, wegterend aan de leverkanker, zijn laatste pareltjes zweet uitzwoegend als een vervliegend geurspoor over zijn nagelaten werken,

eenzaam tot het einde mijner dagen

Theo Willemze - Muziek lexicon, Utrecht 1991
Jean Pierre Rawie - Onmogelijk geluk, Amsterdam 1992
Henk van Os en Sjeng Scheijen - Ilja Repin, het geheim van Rusland, Zwolle 2001

Kees Godefrooij




inhoud * gedichten * artikel * site * recensie * nieuws * colofon 
Interview


Les Liseuses Fabuleuses
Don Quichote in Antwerpen
door Yves Joris

Don Quichote, voluit De vernuftige edelman Don Quichote van La Mancha, het meesterwerk van Cervantes, viert dit jaar zijn 400ste verjaardag. Dichtersgroep Les Liseuses Fabuleuses, de Chileens-Barcelonese schilder Victor Ramirez en Catherine Geens (Fundación Carlos de Amberes) sloegen de handen ineen om deze verjaardag luister bij te zetten.
Zes dichters kropen achter hun schrijftafel en lieten zich door de dolende ridder inspireren. Benno Barnard, Frans Denissen, Ouche de Saint-Lala (pseudoniem van Anne-Marie Segers), Jef Aerts, Nabil Khazzaka en Dimitri Casteleyn schreven een ode aan Don Quichote.
Yves Joris sprak hierover met Anne-Marie Segers, de hoofdliseuse.
Lees hier zijn artikel.



inhoud * gedichten * artikel * interview * recensie * nieuws * colofon 
Site


Barwoutswaerder (David Troch) bezocht weer heel wat literaire gebeurtenissen de afgelopen tijd. Vaak in het gezelschap van een wonderbaarlijke jongedame.
meander.italics.net/l/?txt=562 en meander.italics.net/l/?txt=568.

"Wat is er toch mis met Antwerpen?" vraagt Yves Joris zich af. Zo weinig publiek bij Bezette stad van het Vlaams Radio Koor. Lees waarom hij zich daarover verbaast.


Bas van Kempen staat deze maand centraal in Mals groen.
"Dit jaar studeer ik af aan de Gerrit Rietveld Academie als theater vormgever. Binnen deze opleiding kreeg ik veel vrijheid om een taal te ontwikkelen, die zich met name verhoudt tot voorwerpen."
Lees wat hij daarmee bedoelt.


inhoud * gedichten * artikel * interview * site * nieuws * colofon 
Recensie


Hans Verhagen - Moeder is een rover
Een opgepompte Maya
door Bert van Weenen

In 2003 verblijdde Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar ons met het prachtig uitgegeven boek Eeuwige vlam, waarin Hans Verhagen zijn gedichten uit de periode 1958-2003 verzamelde. Fenomenale poëzie, oordeelde ik in Meander 226: springerig, prachtig, soms een beetje wanordelijk. Inmiddels is er alweer een nieuwe bundel van Verhagen, met de intrigerende titel 'Moeder is een rover'. En opnieuw laat Hans Verhagen zien dat hij een van de beste dichters van onze tijd is.

Wat als eerste opvalt, als je begint aan deze mooi vormgegeven Ė maar waarom nou niet ingenaaide?! Ė bundel, zijn de opmerkelijke titels. Verhagens experimenteerlust zet zich door tot in de kopjes boven zijn teksten. In Moeder is een rover tref je titels aan als: 'Stromendrood', 'Heldenkelen', 'Dag als deze', 'Wraak der lelies', 'Lagen van liefdadigheid (oorlogstaferelen)', 'Hertengeren', 'Zuiveringswaan' en 'Wakkerschrikking'. Ze vormen een goede opmaat tot de raadselachtige wereld waarin je als lezer bij Verhagen terechtkomt.
Zo laat 'Lagen van liefdadigheid', de langste gedichtencyclus in de bundel, je de wereld zien door de ogen van een kritische, laconieke dichter. In tien, soms breed uitwaaierende verzen geeft Verhagen hier zijn visie op de hedendaagse samenleving. Er woedt een soort waanzinnige oorlog waarin veel slaven en slachtoffers zijn en zelfs de sterke mannen het op den duur afleggen: "Van alle verslagenen op aarde zijn zij de verslagensten" staat in 'Zonnevogel'. De cyclus bevat ook een bijzonder raak portret van de moderne mens:

Portret

Man, 21ste eeuw
Oogopslag vol woede, kinnebak met kloten van de
bok, maar woorden
die te lang alleen maar lol hebben getrapt in molshopen

Heeft zich in zijn zwijgen een loodgrijze wijsaard aangeschaft
die ook maar één boek heeft gelezen
daarom doet geportretteerde eerder denken aan een duif
dan aan een totaler wezen

Zou per vleugel door betoverende verten kunnen fascineren
maar prefereert gescharrel aan de grond
en, verkerend met de mens, op 2 poten potverteren

'Vader' en 'moeder' zijn woorden die in deze context weinig liefs meer overhouden. Vooral de moederfiguur heeft een verbijsterende uitstraling: 'Moeder is een rover / het volk gaat op de knieën voor de opgepompte Maya / in haar struikgewas". Zij leidt haar kroost op tot soldaten: 'Prompt zag je ze buiten lopen, grienende verdiendieren / die nog moesten afleren te overleven / Met de militaire tak van meditatie leerde moeder ons / ze allemaal te slopen'. Deze oermoeder (Maia, mei) draagt onder lagen van liefdadigheid en moed de wortel van het kwaad met zich mee. Mogelijk speelt hierbij ook de boeddhistische betekenis van het woord 'maya' mee: liefde is maya, is niet meer dan 'schijn', en daarachter zal de strijd om het bestaan gewoon doorgaan. En vader? 'Ons vader had een tijdje in zichzelf geloofd / maar toen de nevel week / en wij weer eens naar hem omkeken was hij helemaal / ontschedeld & ontzoold / genoeg om nooit meer naar kantoor te gaan'.
Ondanks alle clowneske zinswendingen en de vaak laconieke toon is de boodschap van Verhagen hard, bijna cynisch. Uitroeiing is ons lot, is de profetische conclusie van het slotgedicht van 'Lagen van liefdadigheid'. Toch zal deze maatschappijkritiek andersdenkenden niet afschrikken: daarvoor is de taal die Hans Verhagen voor zijn kritische kanttekeningen gebruikt, te betoverend. Je zou er haast propaganda in kunnen zien voor een bepaalde politieke richting, ware het niet dat Verhagens standpunt voor zo'n uitleg weer veel te persoonlijk is. Gelukkig maar!

Net als in eerder werk zette Verhagen in Moeder is een rover zijn gedichten in series bij elkaar. Ditmaal zijn het er negen in totaal, waarvan de cyclus 'Uit het halogeen' om redenen van continuïteit is overgenomen uit de verzamelbundel Eeuwige vlam. Zo bevat Moeder is een rover bijvoorbeeld ook een cyclus van vier science fiction-achtige verzen waarin kosmos, techniek en toekomst op een typische Verhagen-manier aan elkaar worden gesmeed ('Gaten in ruimte en tijd'). Laconiek, sarcastisch, speels, maar toch ook niet zonder humor: 'Wie in niemand gelooft kan iedereen vertrouwen // Laat je ook eens lekker in de zeik nemen / liefst door mooie vrouwen'.
Slechts een enkele keer leiden alle associaties en capriolen tot een onontwarbare woordenbrij, zoals in de drie psychedelisch klinkende gedichten 'Azalea', 'Flamingo' en 'Chicago' van de cyclus waarmee de bundel begint. (Dat Verhagen hier geen overkoepelende titel heeft gevonden, zegt misschien iets over het gebrek aan samenhang binnen de cyclus.) In elk geval is Verhagens werk bijna overal origineel en vitaal en daardoor steeds verrassend, vernieuwend, heel mooi. Je mist iets als je deze poëzie overslaat.

Hans Verhagen - Moeder is een rover
Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam 2004; 64 blz.; € 15,95
ISBN 90 388 7434 0

Bert van Weenen




Hans Groenewegen - en gingen uit sterven
Een moderne Prediker
door Atze van Wieren

Hans Groenewegen (1956) redigeerde essaybundels over Hans Faverey, Lucebert en Kees Ouwens en in 2002 verscheen Schuimen langs de vloedlijn, een essaybundel over poëzie. Hij publiceerde de dichtbundels Grondzee (2000) en Lichaamswater (2002) en stelde in 2005 de bloemlezing Vrede is eten met muziek samen over sporen van oorlog in de Nederlandse poëzie. Op Groenewegens nieuwe bundel is wel wat kritiek te leveren, vindt Atze van Wieren, maar hij ontdekt er ook prachtige gedichten in.
***

Wie gaan uit sterven? We krijgen het antwoord pas in de laatste regel van het laatste, korte gedicht in deze bundel, dat 'schepping' heet:

eieren legden zich
ze vonden de maan uit, lagen, braken

en gingen uit sterven

Hier geen gefilosofeer over kip of ei, of een schepper. Nee: eieren legden zich. Dan volgt het intrigerende 'ze vonden de maan uit.' Waar staat dat symbool voor? Ja, voor wat niet eigenlijk. Wat roept de maan niet allemaal in ieder van ons op? De eieren breken en gaan uit sterven.
Wat een slot! Scheppen is uit sterven gaan. Alles immers sterft. Het motto van deze bundel die in zeven afdelingen (zeven scheppingsdagen?) is onderverdeeld luidt niet voor niets: het verliezen is nog maar net begonnen.
Wil dit zeggen, dat de gedichten van Hans Groenewegen in deze bundel loodzwaar zijn en dat onze eindigheid voortdurend van de bladzijden druipt? Nee, dat niet. De bundel wemelt van het woord 'licht' (minstens 20 keer) in de betekenis van daglicht, en van samenstellingen met 'licht': lichtval, zonlicht, lichter, lichtvervuilde lichting, enz., om nog maar niet te spreken van 'licht' als tegenstelling tot 'zwaar'. Het woord 'zee' komt zo'n 24 keer voorbij. Verder bevolken de woorden 'lucht' en 'adem' veelvuldig de gedichten. Licht, lucht en zee. Woorden die ruimte oproepen. Eeuwigheid. Zij vormen het tegenwicht tegen het sterven, het verval, de ademnood die de dichter om zich heen ziet.
Zolang de dichter 'ademt' (gedichten maakt) bezweert hij het sterven. Zoals bijvoorbeeld verwoord in 'kleine apologie van het schrift': 'het is je eigen stem die iets vertelt/ wat je ergens op zou moeten schrijven/wat niet vergaat...', of in 'vlinderlongen': 'want wie niet ademt is er niet', en in 'adembenemende': 'beneem mij de adem vandaag nog niet.'
Hans Groenewegen lijkt soms een moderne Prediker. Bijvoorbeeld in 'handpalmzee': 'want wat komt, zal, als wat was, niet anders zijn/dan wat is...'

Wie is deze moderne Prediker eigenlijk?

Groenewegen is vooral bekend als essayist. Hij stelde essaybundels samen over Faverey, Ouwens en Lucebert en publiceerde in 2002 Schuimen langs de vloedlijn, een bundel met gedegen stukken over poëzie. Als essayist wordt hij geprezen. Maar hij schrijft ook zelf gedichten; dit is al zijn derde bundel na Grondzee en Lichaamswater. In de Volkskrant van 14 februari 2003 schreef Piet Gerbrandy over Lichaamswater: 'Groenewegen is een kijker. Normaal gesproken kun je dichtbundels waarin vaker dan tweemaal het woord 'licht' voorkomt Ėnog erger: 'tegenlicht'- beter direct wegleggen, omdat de dichter niet begrepen heeft dat schrijven iets anders is dan fotograferen, maar bij Lichaamswater hoeft dat gelukkig niet.'
Wat een onzinnige, pedante opmerking. Alsof een fotograaf het alleenrecht op 'licht' zou hebben en een beeldhouwer het alleenrecht op 'steen.' Gelukkig heeft Groenewegen, zoals ik hierboven al constateerde, zich niks van deze betweter aangetrokken.
Ik moet bekennen dat ik, de gedichten uit afdeling één lezend, ergernis voelde opwellen. Deze acht gedichten zitten namelijk, zoals uit de Aantekeningen blijkt, vol verwijzingen: naar kunstwerken, naar een componist, naar een klooster, naar dichters. Mijn hemel, dacht ik, weer zo'n geleerde dichter die alles aan elkaar knoopt (zoals Gerbrandy in Drievuldig feilloos vals) en die zijn subtiele aanwijzingen voldoende acht om het raadsel van het gedicht te doorgronden. Het gedicht als zoekplaatje. Poëzie voor ingewijden. Voor Hooggeleerde dames en heren.
Naarmate ik in de bundel vorderde verdween gaandeweg die ergernis. Groenewegen ging, goddank, steeds meer gewone mensenpoëzie schrijven, die ook ik in de meeste verzen vermocht te volgen. Ik vind de bundel naar het einde toe steeds sterker worden. Afdeling drie, getiteld 'circusscènes', heeft een clown tot personage. Dit deel vind ik, eerlijk gezegd, wat uit de toon vallen bij de rest van de bundel.

Groenewegen laat zijn poëzie soms merkwaardig schokkend voortgaan. Een voorbeeld. Het slot van 'elegie voor hans faverey':

[-] men ziet niet wat men weet.
een wolk. langs luchtwegen dwalen zinnen. geen vliegangst mijn afkeer
van ongeaarde vleugels. altijd. overal. honden. bermen.

in de spiegel de steen van mijn gezicht. purperhart onvindbaar.
groenhart bloeit. goudkoorts. in de palmentuin sterven de koningspalmen.

Dit door middel van punten opgeroepen staccato komt nogal eens voor in de gedichten. Ik vind het storend, omdat ik er het functionele vaak niet van inzie.

De bundel als geheel overziend, vind ik, zoals gezegd, niet alles even geslaagd, maar krijgt Groenewegen van mij toch een ruime voldoende (over pedant gesproken...) voor prachtige gedichten als o.a. 'begraafplaats', 'kleine apologie van het schrift', 'mol', 'schacht' en 'wiegelied'. Het voor mij absolute hoogtepunt uit de bundel is een adembenemend gedicht zonder titel, een gebed:

adembenemende, beneem mij de adem vandaag nog niet

valt toch nog het licht van mijn ogen op wat zich, daar het gezien wil zijn, laat zien,
daarom, sla mijn huis nog niet met blindheid, oogverblindende,
het bleef anders ongezien. sla dit huis met doofheid niet, ongehoorde, nog niet

mijn oren, sluit ze niet, zelfs de dode regen immers murmelt
door de regenpijp in de regenton onder dit raam en lispelt over de rand op keien
die ik in het veld vond, naar de doorregende aarde omdat ik nog luister

laat, hoe licht ze ook waaien mogen, de winden van mijn huid niet wijken

geef me geur en smaak terug, stilzwijgende, vandaag nog,
slaak mijn tong, die in vloek noch zucht aan jou voorbij kan

Voor zo'n gedicht neem ik mijn hoed af.

Hans Groenewegen - en gingen uit sterven
Wereldbibliotheek, Amsterdam 2005; 64 blz.; € 15,90
ISBN 90 284 2113 0
Op www.wereldbibliotheek.nl is een aantal gedichten te beluisteren.
Zie ook www.hansgroenewegen.nl

Atze van Wieren




Ingmar Heytze - Schaduwboekhouding
Ter Openbaring Overlegd
door Joris Lenstra

'Schaduwboekhouding had een ode kunnen zijn aan de menselijke noodzaak om de dingen op te schrijven die zelfs het daglicht niet kunnen verdragen. Dat is het niet geworden. In plaats daarvan komen de bekende thema's van Heytze op de hem kenmerkende manier voor: de luchtige liefde, de onkunde van de intellectueel, de alledaagse anekdote en de verrassende observatie. De lezer weet meteen: hier is een goedlachse jongeman aan het woord die de effecten van zijn tekst goed onder controle heeft en zich nergens durft te laten gaan.' Aldus Joris Lenstra in zijn bespreking van de bundel. Lees hier de hele recensie





Kleine lichamen van Peter Ghyssaert
Prozagedichten die maar niet willen loskomen
door Bouke Vlierhuis

Peter Ghyssaert (Antwerpen 1966) debuteerde in 1991 met de bundel Honingtuin. Zijn werk werd bekroond met de Lucy B.en C.W.van der Hoogtprijs. Zijn voorlaatste bundel was De zuigeling van Sint-Petersburg.
Structuur aanbrengen in een dichtbundel is altijd gevaarlijk. Vanaf het lezen van de inhoudsopgave is de lezer namelijk op zoek naar datgene dat maakt dat een gedicht in deel X ondergebracht dient te worden en niet in deel Y. Nog gevaarlijker wordt het als de structuur ook nog eens op de achterkaft wordt toegelicht. Zo staat er op de achterkant van Kleine lichamen van Peter Ghyssaert:
... zijn prozagedichten zijn geen probeersels, maar schitterende taalbouwsels, die staan als een huis [...] In het midden van de bundel zien we de overgangsfase van gedicht naar prozagedicht aanschouwelijk gedemonstreerd.
En passant wordt ter referentie ook nog een stel van mijn favoriete Franse dichters genoemd. Onbevangen lezen is er dus al niet meer bij helaas. Er blijven continu onbeantwoorde vragen door mijn hoofd spoken. Lees de hele recensie



Proza Kort
door Joop Leibbrand

In het persbericht dat de verschijning van Willem Jansens verhalenbundel Triest! ('Vijf verhalen in de stijl van de grote schrijvers uit de Nederlandse literatuur') begeleidt, schrijft de auteur zelf: 'Alsof ik geen eigen stijl heb, geen eigen geluid, dacht het toch wel na meer dan twintig jaar, bijna dertig zelfs, oefenen en krabbelen. Dan is er toch wel iets van patronen en routine ontstaan in dat geschrijf van mij. Als ik zo onbescheiden mag zijn, door die enorm lange oefenperiode klinkt in Triest! een echt nieuw geluid in de Nederlandse literatuur. Niks geen na-aperij, geheel oorspronkelijk en verfrissend. () Waarom het zo lang duurde eer ik mijn prachtige stem durfde te laten horen? Ja zeg, hoor eens, ik zat wat vast in de modder, liet mij er ook makkelijker steeds wat verder in trappen. De verhalen zijn eigenlijk al stokoud over de datum. Waren bijna geheel weggezakt, staken er nog maar net boven uit. God weet of het niet beter was ze helemaal in de modder te trappen. Dat ze toch in het daglicht zijn gekomen, mijn god ja dat heeft wat moeite gekost, dat ging ook weer niet vanzelf, wat wel eigenlijk. Enfin doet u mijn uitgever een plezier, want die heeft het ook niet makkelijk, en koop er een paar, voor uw vrienden ook.'
Hoe begrijpelijk het ook is onzekerheid ironisch te willen verhullen achter lef en bravoure, een efficiëntere manier om je eigen werk al bij voorbaat de grond in te boren is er niet. Jammer en onnodig, want zeker drie van de vijf verhalen van Jansen zijn alleszins de moeite waard, zeker voor wie als lezer affiniteit heeft met romanpersonages als Emants' Willem Termeer of Van Oudshoorns Willem Mertens: hyperbewuste zwaarmoedige, eenzame, gemankeerde eenlingen in wier leven meer duister dan licht is. Jansens neigt soms naar het groteske en absurde en heeft een voorliefde voor ikfiguren die geobsedeerd zijn door het schrijverschap. Lang geen slecht werk, dat evenwel beslist gebaat zou zijn met een strenge redacteur.

Willem Jansen - Triest!
Gigaboek, Heerhugowaard 2005; 163 blz.; € 12,50
ISBN 90 8548 0469
www.gigaboek.nl

***
Ook De Visioendraagster van Karin Barnhoorn moet opboksen tegen een valse start. Op het achterplat staat: 'In deze roman, die zich afspeelt tegen de achtergrond van de Atlantische kustprovincie Nova Scotia in Canada, draait het om de grootse, meeslepende maar uiteindelijk onmogelijke liefde tussen Samuel en Carrie. Beide (sic!) worstelen in hun dagelijkse bestaan met het aangaan van bindingen en thema's rond leven en dood. Het is dan ook in eerste instantie de herkenning bij elkaar die de passie doet ontvlammen. Maar er is veel meer aan de hand. Hun ontmoeting is niet toevallig te noemen. Het lijkt op een karmische ontmoeting met een zielsverwant. Het is een gezamenlijk verleden dat hun (sic!) samenbrengt en uiteindelijk weer uiteen drijft (sic!). Juist op het moment wanneer 'de les' die beiden van elkaar te leren hadden, voltooid is.' Drie fouten in een verder ook niet bijster goed geformuleerde tekst. Jammer.
Het stukje over de auteur is navenant: 'Karin Barnhoorn (Rotterdam, 1960) begon op haar 23ste met schrijven. Verhuisde in 1999 van Rotterdam naar Nijmegen. De creatieve kant van de Nederlandse taal, had altijd al haar belangstelling. Heerlijk vindt ze het om met woorden die sfeer op te roepen die ze hebben wil. In 2003 debuteerde ze met de roman Samhain. Heden ten dage woont ze in de bosrijke en inspirerende omgeving van de Veluwe. Haar tweede roman, De Visioendraagster, is in de rust van die plek tot stand gekomen. Een autobiografisch afscheid van dingen. Eerder verscheen Samhain (sic!).'
Hier dus geen sprake van een overdosis zelfspot zoals bij Willem Jansen, maar die merkwaardige mengeling van stijve ernst en onbeholpenheid die een feilloos kenmerk is van Trivialliteratur. Nu heb je ook die in soorten en Barnhoorn lijkt zich toch in de degelijke middenmoot van het segment te bevinden. Haar verhaal, dat de les leert dat de waarheid in leven en liefde onthechting is en daarbij altijd een kwestie van hoever je bent in de relatie met jezelf, wordt weliswaar ontsierd door een te sterke neiging voortdurend alles 'mooi' uit te leggen en het toeval een wel erg grote rol te laten spelen Ė maar ja, alle toeval is kosmische lotsbestemming, dus zeg daar maar eens iets van Ė weet door een goede concentratie op de hoofdverhaallijn zeker te boeien. De natuurbeschrijvingen zijn beslist knap gedaan en het pleit voor de auteur dat zij de valkuil van een weeïge goede afloop heeft willen vermijden. Liefhebbers van boeken met een spiritueel sausje zullen er zeker plezier aan beleven.

Karin Barnhoorn - De Visioendraagster
Boekenplan, Hoofddorp 2005; 186 blz.; € 17,50
ISBN 90 71794 90 3
www.boekenplan.nl

***
Eric Pijnaken, die tientallen jaren dagbladjournalist (AD) was, voor de kunstredacties van Elseviers Magazine, Algemeen Handelsblad en Accent werkte en literair redacteur was van o.a. Yang en Kentering, komt vanuit het Zuid-Franse Juvinas met het fantasyboek De vier hoekpunten van de aarde, naar eigen zeggen een apocalyptische roman over de bekende strijd tussen goed en kwaad tegen de achtergrond van ontzagwekkende Kosmische Krachten met reminiscenties aan The Brave New World en In de ban van de ring.
De titelpagina doet verslag van Pijnakens hoge inzet, die blijkt uit het motto - 'De beweging in de geest schept het innerlijk, dat het uiterlijk baart', de dubbele opdracht - 'aan degenen die moed hebben in de aardse werelden te werken' en 'aan degene die mij hebben gevormd' (volgt een lijst met zestien namen onder wie Rudolf Steiner), en uit het lijstje 'geschriften die mij inspireren: Tao- en Zen, Upanishads, Bijbel, Soefisme, Kabbala...'
Dat fantasy-schrijvers de neiging hebben 'grote' thema's te kiezen wordt in deze roman volop bevestigd, maar aan de eis dat binnen de opgeroepen fantasiewereld inkleding, personages en verhaalontwikkeling geloofwaardig moeten zijn, beantwoordt dit boek onvoldoende. Voor een belangrijk deel komt dit doordat Pijnaken zich in de omvang ervan sterk heeft beperkt. Waar de meeste boeken in dit genre honderden en honderden bladzijden tellen, vaak uitgesmeerd over verschillende delen, doet hij het in nog geen 180 pagina's, verdeeld in 77 korte hoofdstukken, hier 'tableaus' genoemd, steeds geschreven vanuit het perspectief van een personage, een bepaalde locatie of zelfs een voorwerp, waardoor het boek een wat schetsmatige indruk maakt. Pijnaken schrijft op wat hij bedenkt, maar dat gaat geen eigen zelfstandig romanleven leiden.
Omdat uit de aarde een rook opstijgt die alle sferen raakt, proberen rivaliserende hemelse krachten te voorkomen dat de aarde volledig aan het kwaad ten onder gaat. Al blijkt er op individueel niveau hoop te bestaan dat er zelfs voor de grootste verdoemde kans is op een zuiver zielenbestaan, voor de aarde als zodanig blijkt de toekomst hopeloos: 'de vier sterke engelen die de vier hoekpunten van de aarde vasthouden, blazen op hun bazuinen en rollen de brandende aarde op, totdat er een smalle streep rookloos vuur overblijft.'
Waarvan akte.

Eric Pijnaken - De vier hoekpunten van de aarde
EPU, Juvinas (Fr.) 2005; 179 blz.; € 18,-
ISBN 90 809476-1-X
Xpijnakenvanveen@worldonline.frX (de letters X uit dit adres verwijderen!)

Joop Leibbrand





inhoud * gedichten * artikel * interview * site * recensie * colofon 
Nieuws



Literaire Boeken Top 10
  1. Zorro - I. Allende
  2. Zahir - P. Coelho
  3. De thuiskomst - A. Enquist
  4. Troost - R. Giphart
  5. De verdronkene - M. de Moor
  6. Allerzielen - C C. Nooteboom
  7. Wegen der verbeelding - H. Haasse
  8. De toegift - C. Slee
  9. Mevrouw Bentinck - H. Haasse
  10. Gstaad 95-98, M. van der Jagt
De Boeken Top 10 is gebaseerd op de verkopen van boekhandel
'Het Verboden Rijk' te Roosendaal in de periode 4 t/m 17 juni 2005.
 
Poetry International van start
De 36ste editie van Poetry International is op zaterdag 18 juni begonnen en duurt tot en met vrijdag 24 juni. Poetry International is het grootste internationale dichtersfestijn van Nederland. Tijdens de manifestatie wordt onder meer de C. Buddingh'-prijs voor het beste Nederlandstalige poëziedebuut uitgereikt en vindt de Poetry World Slampionship plaats. In totaal treden er bij Poetry bijna veertig dichters op uit alle hoeken van de wereld. Bij de negen Nederlandse deelnemers waaronder Gerrit Komrij en Judith Herzberg is ook Tsead Bruinja, Fries dichter uit Amsterdam. Bruinja heeft sinds 2000 vijf dichtbundels geschreven. Zijn optredens zijn op de openings- en slotavond en een optreden op donderdag 23 juni. Het thema van Poetry International is dit jaar Poëzie en theater. Kijk voor het volledige programma en meer informatie op www.poetry.nl.

 
F. Starik dichter van de maand bij Demodokos
F. Starik is dichter van de maand juni in boekhandel Demodokos, de in poëzie gespecialiseerde boekhandel aan de Reestraat 24 te Amsterdam. F. Starik (1948) is dichter, beeldend kunstenaar en zanger. Hij debuteerde in 1988 met de bundel Nepvuur. Daarna volgde een roman in briefvorm. Starik is initiatiefnemer van de Amsterdamse Poule des Doods en verzorgt in die hoedanigheid in samenwerking met andere dichters sinds 2002 de uitvaart van eenzame overledenen. Starik is met Vrouwkje Tuinman de drijvende kracht achter het festival Duizenddichters, dat op 1 juli staat gepland in de Stadsschouwburg te Utrecht. Op donderdag 23 juni wordt het literaire seizoen bij boekhandel Demodokos besloten met het Eerste Megafoonconcert ter Wereld. Honderd uitgenodigde dichters zullen hun gedichten door de megafoon ten gehore brengen. Alle bijdragen van maximaal 1 minuut zijn overigens welkom. De toegang en deelname is gratis. Zie voor meer informatie www.demodokos.nl.

 
Bundel Verse Waar
Uitgeverij International Theatre & Film Books heeft de uitgave mogelijk gemaakt van de bundel Verse Waar. Het 184 pagina's tellende boekwerk bevat de eerste Nederlandse vertalingen/publicaties van acht nieuwe Europese eenakters en de eerste Nederlandse vertalingen van twee klassiekers van resp. Fernando Pessoa en Miguel de Cervantes. De bundel kwam mede tot stand op initiatief van Stichting Verse Waar die zich ten doel stelt nieuw toneelrepertoire voor de Nederlandse markt beschikbaar te maken. De bundel kost 15 euro en is verkrijgbaar bij zowel de uitgeverij, de stichting als in de boekhandel. Het ISBN-nummer is 9064036462. Zie de websites www.versewaar.nl of www.itfb.nl.

 
Rita aan de IJssel
Nina Anholts, Mladen Cosic, Trijntje Gosker, Corrie Kopmels en Lenny Stelwagen, die gezamenlijk het dichterscollectief Rita vormen, zullen op zondag 26 juni vanaf 14.30 uur hun gedichten laten horen bij de theeschenkerij Oldeniel aan de IJssel waar het 't Kleine Veer naar Hattem overzet. Gert-Jan Adema zorgt met zijn gitaar voor de muzikale omlijsting. Na de pauze is er open podium voor iedereen. Het thema is Leef-tijd. Website: www.oldeniel.nl.

 
Expositie gedichten over de boom
Van zondag 19 juni tot en met zondag 3 juli is er in de galerie van Genootschap Kunstliefde te Utrecht een expositie van gedichten en schilderijen rond het thema boom. Zie ook www.kunstliefde.nl/agenda.

 
Dichters in de Prinsentuin
Meer dan honderd beginnende en gerenommeerde dichters dragen op donderdag 28 en vrijdag 29 juli voor tussen de rozenperken en in de loofgangen van de Groningse Prinsenhoftuin. Donderdag vindt er aan het eind van de middag een poëziewandeling plaats. 's Avonds zijn er dichtersinterviews in Athena's Boekhandel. Op vrijdagavond is er het traditionele afsluitende programma in de buitenlucht onder het bladerdak voor Schouwburgcafé de Souffleur. Enkele van de deelnemende dichters zijn Anne van Amstel, Tsead Bruinja, Bart FM Droog, Joris Iven, Erik Lindner, Diana Ozon, Olaf Risee, Hannie Rouweler, Albertina Soepboer en Simon Vinkenoog. De toegang is gratis. Kijk voor meer informatie op de website www.dichtersindeprinsentuin.nl.

 
Midzomernanachtelijk Theatelier
Op vrijdag 24 juni presenteert Ton van Boxtel een Midzomernanachtelijk Theatelier, een muzikaal theatraal poëtisch diner bestaande uit een driegangenmenu voor 4,20 euro p.p., aanvang 18.30 uur, waarna een avondvullend theatergebeuren volgt met dichters, zangers en muzikanten. De avondvoorstelling is gratis en begint om 20.30 uur. Onder anderen Stan de Laat brengt zijn gedichten ten gehore. Er is een open podium waar onder meer Christophe Stapschrijver, plezierdichter, zal optreden. De zaal aan de St. Annastraat 20 te Tilburg gaat om 17.00 uur open en de entree is vrij.

 
Club Schrijven Magazine
Club Schrijven Magazine besteedt in nummer 3 (juni/juli) uitvoerig aandacht aan Schotanus' verdediging van het vrije vers tegen Komrij. Onderliggend probleem van de discussie is de onduidelijkheid over 'regels' voor de poëzievorm van het vrije vers. Aanleiding vormt een artikel uit NRC-Handelsblad uit 2002 dat Komrij hergebruikt in zijn bundel Kost en inwoning. In dat artikel sabelt hij een amateurschrijver neer die zijn pennenvruchten op een website zet. Club Schrijven Magazine verschijnt zesmaal per jaar. Website www.clubschrijven.nl.

 
Vertalingen van Walt Whitman
Uitgeverij Querido brengt dit jaar een unieke bundel uit met vertalingen die gedaan zijn door 22 dichters. Van de Amerikaan Whitman verscheen in 1855 de bundel Leaves of Grass, een werk dat uitgroeide tot een klassieker uit de Amerikaanse literatuur. De huidige vertaling is uitgebracht ter gelegenheid van het honderdenvijftigjarig jubileum. Op woensdag 22 juni zullen op twee na alle vertalende dichters bij een marathonlezing tijdens Poetry International aanwezig zijn. Enkele van de deelnemende dichters zijn Anneke Brassinga, Toon Tellegen, Judith Herzberg, Kees 't Hart, Elly de Waard, Huub Beurskens, Astrid Lampe, Simon Vinkenoog en Gerrit Komrij. Gereserveerd kan worden via de website www.schouwburg.rotterdam.nl of het telefoonnummer 010 411 81 10. Dit jaar is er veel aandacht voor Walt Whitman, omdat in de herfst bij Wagner & Van Santen Grashalmen verschijnt, eveneens een vertaling van een ruime selectie uit de poëzie van Whitman gedaan door Jabik Veenbaas. De vertaling door 22 dichters was gebaseerd op de eerste editie van Leaves of Grass uit 1855. Veenbaas heeft de definitieve editie uit 1892 gebruikt. Beide bundels verschillende daarom sterk van elkaar.

 
Bertien Minco nieuwe directeur stichting Schrijven
Stichting Schrijven heeft een nieuwe directeur: Bertien Minco (1963). Minco studeerde aan de Amsterdamse Theaterschool en werkte o.a. als programmamaker/redacteur bij de VPRO radio. Voorts was ze directeur van het Radiodocumentairefestival Grenzeloos Geluid. Vanaf oktober 2001 werkte ze bij Bureau Beeldvorming en Diversiteit van de Publieke Omroep. Vervolgens was Minco Beleidsadviseur van de Raad van Bestuur Publieke Omroep, waar ze zich bezighield met kunst en cultuur en diversiteit. Bertien Minco woont in Amsterdam met haar gezin; ze heeft een interim-management en adviesbureau voor de culturele sector en de media.
Stichting Schrijven is de landelijke ondersteuningsinstelling voor organisaties en individuele (amateur)schrijvers van elk niveau. De stichting informeert, stimuleert onderlinge contacten en verbindt netwerken van schrijvers en organisaties. Daarnaast ondersteunt de stichting via Club Schrijven ambitieuze beginnende schrijvers op internet www.clubschrijven.nl en met Club Schrijven Magazine. Stichting Schrijven organiseert Schrijf! Dag van het schrijven in De Rode Hoed op 28 augustus voor iedereen die zich actief met schrijven bezighoudt.

 
Poëzie leeft te Melle
In het kader van het project Poëzie leeft te Melle is er in het Gemeentelijk Museum Melle een tentoonstelling met de titel: Dichters de wereld rond. Belgische postzegels met bekende Belgische dichters zijn daar te bezichtigen. Dit van 20 tot en met 23 juni, van 27 tot en met 30 juni, van 4 tot en met 7 juli telkens van 9u tot 11u30 en van 13u30 tot 16u30. Eveneens op zaterdag 2 en zondag 3 juli van 10u tot 12u en van 14u tot 18u. Gemeentelijk Museum, Brusselsesteenweg 395, 9090 Melle, info: Xmuseum.melle@skynet.beX (de letters X uit dit adres verwijderen!)

 
Poëziedorp Watou wordt tweetalig
De poëziezomer in het West-Vlaamse dorpje Watou viert dit jaar zijn 25ste editie. Organisator-dichter Gwij Mandelinck wil met deze jubileumeditie ook de Franse literatuur integreren. De Frans-Belgische grens is volgens hem te strak getrokken.Nous le passage wordt het thema. Die versregel van de Franse dichter Henri Meschonnic wijst op de grensoversteek als uitgangspunt van de 25ste Poëziezomer. Watou ligt pal tegen de Frans-Belgische (taal)grens, die Gwij Mandelinck nu wil oversteken. In ruimere zin wil hij de klassieke tegenstellingen Noord-Zuid, dag-nacht, licht-duisternis of wit-zwart opheffen. Van 3 juli tot 11 september, van maandag tot zaterdag van 14 tot 19 uur, zondag vanaf 11 uur. Codadag 28 augustus, van 15.30 tot 18 uur. Toegang: 5 tot 9 euro. alle info.

 
Gouden Strop voor Johanna Spaey
De uit Leuven afkomstige schrijfster Johanna Spaey is winnaar van de Gouden Strop, de jaarlijkse prijs voor het beste Nederlandstalige spannende boek. De journaliste krijgt de onderscheiding, waaraan een bedrag van 10.000 euro verbonden is, voor haar boek Dood van een soldaat. Ze is de eerste vrouw die de prijs wint. Juryvoorzitter Sonja Barend maakte de prijswinnaar zondag 5 juni bekend in de TV Show. De jury vond Dood van een soldaat, de eerste roman van Spaey (1966) "een prachtig geschreven thrillerdebuut waarin het spannende boek zowel een historische als een liefdesroman is die voor alle literaire prijzen zou kunnen opgaan." De andere genomineerden waren allen Nederlanders: René Appel (Loverboy), Chris Rippen (Eeuwige stranden), Esther Verhoef (Onder druk) en Simon de Waal (Cop vs Killer).

 
TEN MINSTE HOUDBAAR TOT:
21/06/05: Schrijfwedstrijd 'Europa'. Meer info.
21/06/05: De Grote Schrijfwedstrijd. Meer info.
30/06/05: Guido Gezelleprijs 2004. Meer info.
30/06/05: Literatuurprijs provincie Vlaams-Brabant Ė Vlaamse Gemeenschapscommissie 2005: jeugdliteratuur. Meer info.
01/07/05: Hilarion Thans Poëziewedstrijd 2005. Meer info.
01/07/05:Plantage Poëzieprijs. Maximaal twee gedichten, thema: Dieren in de stad
Meer weten: Xkgeemert@centrum.amsterdam.nlX (de letters X uit dit adres verwijderen!)
01/07/05: Geef de Zenne een gedicht! Meer info.
07/07/05: Bij plaatjes horen praatjes! Meer info
15/08/05: Literaire Prijs Gelderland 2005. Thema Domweg gelukkig in de Dapperstraat. Deelname open voor iedereen in Nederlands taalgebied. Eerst een wedstrijdreglement aanvragen. E-mail Xinfo@hetwildeoosten.nlX (de letters X uit dit adres verwijderen!). Zondag 20 nov. wordt de winnaar bekendgemaakt tijdens een uitreiking in het Posttheater te Arnhem.

 
SNELNIEUWS:
19/06/05 - BRUSSEL: Literaire Brunch - Thomas Gunzig en Nicole Debarre verklappen hun literaire aanraders, om mee te nemen naar verre oorden - In het Frans - 10u tot 12u - 5 € - Passa Porta, Dansaertstraat 46.
19/06/05 - ANTWERPEN: Kassant - Wild Podium voor het Vrije Westen: poëzie, muziek, kortfilms - gratis - 20u - Café Kassa 4 , Ossenmarkt.
23/06/05 - ANTWERPEN: Veiling gedicht Boekentoren, 19u, Veilinghuis Bernaerts, Verlatstraat 16-22, info.
23/06/05 - ANTWERPEN: Romanschrijver Hubert van Lier spreekt over het genre misdaadliteratuur - gratis - 20u 30 - Literair café Den Hopsack, Grote Pieter Potstraat 24.
24/06/05 - GENT: Zen uit eigen werk presentatie van de tweede dichtbundel van Koenraad Goudeseune, voorstelling door Christophe Vekeman, 20u , Lunchcafé Walry, Zwijnaardsesteenweg 6.
26/06/05 - BEVEREN: Poëtische Midzomernacht - dichters verwoorden hun kijk op beelden en het thema aarde op een poëtische manier, tussen 21u en 23u, gratis, info.
25/06/05 - LEDEGEM: Een woord van liefde, in spijkerschrift geschreven - literaire avond met poëzie uit de nagelaten bibliotheek 'Vitta Violenta' van boekenverzamelaar Lieven Devos, die in 2004 overleed. Met gedichten van Maurice Gilliams en van Friedrich Hölderlin in vertaling van Piet Thomas en met medewerking van Jozef Deleu, Charles Ducal en Erik Spinoy - 19u 30 - gratis - Openbare bibliotheek van Ledegem, Rollegemsestraat 218, Rollegem-Kapelle.
25/06/05 - BRUSSEL: Literaire Ontmoeting, 17u , gratis, Passa Porta, Dansaertstraat 46.
26/06/05 - SINT-NIKLAAS: Literair ontbijt met Frieda Groffy ter gelegenheid van het verschijnen van haar nieuwe dichtbundel Trage Tranen - gratis - 10u tot 12u - 't Volkshuis, Vermorgenstraat 9.


Het nieuws werd samengesteld door Jan Boonstra en Tine Moniek.

Nieuwsberichten voor Meander 270 van zondag 3 juli dienen uiterlijk dinsdag 28 juni in ons bezit te zijn. Stuur geen attachments mee.
Berichten kunnen worden gestuurd aan Xnieuws@meandermagazine.netX (de letters X uit dit adres verwijderen!)



inhoud * gedichten * artikel * interview * site * recensie * nieuws *
Colofon




Sites: meander.italics.net en meandermagazine.net

Meander wordt uitgegeven door Stichting Literatuursite Meander

E-mailadres: Xinfo@Xmeander.italics.net (de letters X uit dit adres verwijderen!)

Redactie:
Adelheid Bekaert, Annette van den Bosch, Yves Joris, Gerard Kool, Joop Leibbrand, Margo Verbiest, Rob de Vos

Vaste medewerkers:
Jan Boonstra, Yvonne Broekmans, Tine Moniek, Herbert Mouwen, David Troch, Elly Woltjes.

Verder werken mee:
Chris Coolsma, Rutger H. Cornets de Groot, Edith de Gilde, Milla van der Have, Joris Lenstra, Bert van Weenen, Atze van Wieren.

De gedichten werden gekozen door: Yvonne Broekmans, Yves Joris, Joop Leibbrand en Tine Moniek.
De verhalen werden gekozen door: David Troch, Herbert Mouwen, Margo Verbiest en Elly Woltjes.

Wil je meewerken aan Meander?
Kijk dan op http://meander.italics.net/meewerken en vul je gegevens in.


FinanciŽn:
Meander is gratis, maar ook uw financiŽle bijdrage is nodig!
Bijdragen vanuit Nederland kunnen worden overgemaakt op Postbank giro 4451410 ten name van Stichting Literatuursite Meander te Delft onder vermelding van 'donatie'.
Voor bijdragen vanuit BelgiŽ: Rekening 402.2004409.95 ten name van Meander.
Vermeld 'donatie'.

Abonneren, opzeggen en uw adres wijzigen gaat het eenvoudigst op het adres: http://meandermagazine.net/service
en omslachtiger door gebruik te maken van de volgende e-mailadressen:
Abonneren door een mail aan Xmeander-request@lists.nl met als onderwerp: subscribe (de letters X uit dit adres verwijderen!)
Opzeggen door een mail aan Xmeander-request@Xlists.nl met als onderwerp: unsubscribe (de letters X uit dit adres verwijderen!)
(U kunt ook de hele krant aan ons retour zenden met ergens bovenaan de uitroep 'Unsubscibe!' of iets dergelijks, maar dat is de meest onbehouwen manier ...)

Kopij is welkom bij Meander. Zie http://meandermagazine.net/kopij/

Verdere verspreiding van de in deze uitgave opgenomen teksten is alleen toegestaan met voorafgaande en uitdrukkelijke toestemming van de auteur(s)


Zie ook op onze site: gedichten * verhalen * artikelen * recensies * interviews * links * klassiekers * archief

naar begin van deze krant