ochtendgrauw

nevel houdt de huizen
achter zijn bijna waterdichte regenjas

straks trekt hij ze open
en komen meisjes naar buiten
als gouden horloges

kwartsmeisjes die altijd lopen
en egaal
opwindmeisjes die stil vallen soms
en weigeren

nevel tikt op de glanzende planken
van het terras
de krulwilgen in hun zinken kuip
bewegen geen seconde

en de leunstoel leunt
achterover en wacht af

een populier daagt op
breed als een matrone
en schudt je verbeelding leeg:

vergeet die meisjes
dit zijn huizen zonder geheugen
af en toe bewoond door een Duitser
een die in en uit loopt overdag
als een opwindauto
als een kwartskoekoek

hij lijkt gemaakt van nevel
en nacht: de zoon van een schaduw
of van een Feldwebel


staf de wilde

auteurspagina staf de wilde
reageer op dit gedicht




Geboorte

Na het breken van de code
De minzame lach
Werpt ze haar jongen
Één voor één

Ze telt tot vijf vannacht
Wacht tot de wolken scheuren
De maan naar een cirrusleugen graait
En dooft

In de duisternis
Likt ze haar kinderen schoon


Liliane Melis

auteurspagina Liliane Melis
reageer op dit gedicht




De boom / de oude vrouw

Als in een lichaam
drukt ze met haar rimpelvingers langs
de schors van huid en kleeft zich
voedt haar handen met de vacht van hout die haar
wil geven wat ze nodig heeft

Ze geeft zich
schuurt haar stille lijfje in gevoel van
met zijn tweeën

Een en al geleefd want ooit gegeerd
gekneed en niet gering alleen
gegroeid

Zichzelf gebleven

Stervend in de leegte
vol van overmoed en zekerheden

Staande

En zo stil tevreden


Wim Haazen

auteurspagina Wim Haazen
reageer op dit gedicht






Het raam van Zottekop

getraliede ornamenten beschermen
het grijs gespiegelde zicht
een opgesloten mongolenhoofd
kijkt vanuit het duister naar het licht

hij schreeuwt het vacuüm bol en beeft;
aan de wand hangen zelfgemaakte
tekeningen met nageaapte woorden,
een geelbruine afdruk van lagerhand

omdat hij bang voor spinnen is, vangt
hij ze met zijn mond, spuugt kwijlend
gif achterna en begraaft terstond
waar hij zijn buik vol van heeft

als ik hem betrap schudt hij,
van links naar rechts schommelt
het gezicht, de ogen afgericht daalt
zijn kop naar benee, het raam kleeft


Ruud van Tilburg

auteurspagina Ruud van Tilburg
reageer op dit gedicht




Pied-à-terre

Een rechthoek die de trekken
van een huis vertoont
is dat een woonplaats?
Heeft het erkerramen soms
een massief houten voordeur
die kan dichtslaan met een klap?

Een oprijlaan is niet vereist
een voortuin meer dan welkom
maar dan een zonder rozenstruiken
met een haag die vreemdelingen weert

Het moet een plek zijn om te blijven
op een herfstdag koud en helder
zo'n dag waarop ik urenlang
naar buiten staren kan

of waar ik thuiskom van mijn reizen
met koffers vol van inzicht
en ik onvervalste brieven schrijf
louter aan mijzelf gericht.


Antoinette Sisto

auteurspagina Antoinette Sisto
reageer op dit gedicht




We waren aangekomen in de halfstad,
met haar uitgeleende taal en haar afgedane herinneringen.
Stonden bloot voor het ijskoude water,

als snaterende meeuwen op dunne benen,
snavels in de wind boven een zeegroen landschap.
Ons hoofd vol storm en opengebroken woorden.

- Dat ik dit moet toelaten - hoorde ik van de boten aan de kade.
We verdwenen in huizen die naar lege kamers geurden,
behangen met witte zilte.

Jij bleef langer en werd een schuin geschreven naam op een amulet,
een oude datum in de zomermaand.

Ik noemde zoals jij in gotisch schrift op stenen.
In het natte zand begroef ik een afgeknipt stuk van je haar,
een nagel en de laatste afdruk van je mond.


Astrid Dewancker

auteurspagina Astrid Dewancker
reageer op dit gedicht

'Erkenning begint bij herkenning', aldus de Vlaamse dichter Philip Hoorne. Hij heeft het over het feit dat zijn naam tegenwoordig een belletje doet rinkelen bij collegae en zijn publiek, maar ook zijn stijl is een punt van herkenning aan het worden. Nadat pasgeleden zijn derde dichtbundel, Het ei in mezelf, verscheen, hield Simon Korthout een interview met de dichter om hem te vragen naar de effecten van zijn groeiende succes. Een greep uit zijn antwoorden:

“Het grote verschil tussen nu en een jaar of twee terug bestaat erin dat ik me niet altijd meer in het lang en het breed moet voorstellen. Bij collega-dichters en poëzielezers doet mijn naam meestal wel een belletje rinkelen. Erkenning begint bij herkenning.”

“Gek en grimmig vind ik passender dan luchtiger en vluchtiger, want wat ik schrijf lijkt soms luchtig, maar is het niet, en vluchtig al evenmin.”

“Ik schrijf gedichten en de beste komen in een boekje, punt aan de lijn.“

“Als schrijver heb ik de mogelijkheid om de werkelijkheid te kneden, ik zou pas goed gek zijn indien ik van die mogelijkheid – noem dit het privilege van de kunstenaar – geen gebruik zou maken.”

'Wie de mens Philip Hoorne wil begrijpen, moet maar lezen wat hij geschreven heeft', aldus de dichter die kortgeleden zijn derde poëziebundel presenteerde. Met deze poëticale uitspraak in gedachten lijkt het eerste gedicht uit Het ei in mezelf een regelrechte poëtische autobiografie:


Deze regels uit het gedicht Drie voornemens voor een halfoud leven geven blijk van een richting voor de toekomst alsmede van een welkome adempauze. In vier jaar tijd verschenen er van de Vlaamse dichter drie dichtbundels, en doorleefde hij een explosief succes dat in 2002 begon met de dichtbundel Niets met jou onder redactie van Gerrit Komrij, gevolgd door Inbreng nihil in 2004. Daarbij verscheen er in 2003 een door hem samengestelde bloemlezing met gedichten over de stad Antwerpen. Succes echter is een relatief begrip dat voor Hoorne met name moet blijken uit de mate van erkenning, zo geeft hij in een interview met Meander te kennen.

De bekende dichter Stefan Hertmans - voor wiens werk ik hoge achting heb - heeft helaas een gemakkelijke, salonfähige bundel afgeleverd: Kaneelvingers (De Bezige Bij, 2005). Ik mis in zijn gedichten de bevlogenheid, de wens om schitterende gedichten te maken. Wat rest is een verzameling thematisch bijeengebonden zondagmiddagsprookjes. Het thema is in ieder gedicht nagenoeg hetzelfde, en ook stilistisch wordt er weinig gevarieerd. Dat is jammer, want wie oog heeft voor de details van het leven, kan van het onderwerp vingers eindeloos veel maken.
Stefan Hertmans komt niet verder dan het beschrijven van de menselijke intimiteit. En inderdaad spelen onze vingers daar een belangrijke rol bij. Maar vingers zijn meer dan de antennes van menselijke genegenheid. Net zoals het leven meer is dan een romantisch einde of een intieme scène geprojecteerd op een filmscherm.
Helaas wordt de intimiteit daarbij dusdanig plat en summier beschreven, dat er van de gevoelens weinig overkomen. Het is voor de lezer duidelijk dat het beschrevene intiem moet zijn geweest op het moment van gebeuren, maar niet op het moment van lezen.
Wat deze bundel 'redt' is de beeldspraak. Die is leuk en goed. Maar is het dan inderdaad gemakkelijker om beeldend poëtisch te schrijven dan om emoties in poëzie weer te geven?

Peggy Verzett (1958), is sinds 1985 woonachtig te Rotterdam en werkzaam als beeldend kunstenares (olieverfschilderen en tekenen) en als docente in het voortgezet onderwijs (Nederlands en beeldende vorming). Poëzie schreef ze al geruime tijd, maar met voordragen uit eigen werk begon ze in de Consul te Rotterdam in 2001, waarna meer voordrachten volgden. Ze debuteerde met een cyclus gedichten in Tirade, in maart 2003.

Eindelijk! Lange tijd dacht ik zo goed als alleen te staan in mijn liefde voor het schemergebied tussen proza en poëzie. Eindeloos bladeren door verzamelde werken, zoeken op internet: het leek onmogelijk om als gewone lezer een volledig beeld te krijgen van de Nederlandstalige prozapoëzie. Maar nu heeft een groepje dapperen, onder leiding van Jan-Willem van der Weij, die ook voor de inleiding tekent, een geslaagde poging gedaan om de liefhebbers van prozagedichten - blijkbaar zijn zij talrijk genoeg om als doelgroep te dienen - te redden van het eindeloos speuren, de niet-begrijpende bibliothecaressen en de goedbedoelende maar onwetende boekhandelaren. Een dappere poging, want het moet een hele hoop werk geweest zijn, een zoektocht door zo goed als onontgonnen gebied. Zonder voorbeelden, zonder naslagwerken. De samenstellers zullen inmiddels wel eelt op hun bladervingers hebben van het doorspitten van al die bundels en tijdschriften.

Greatest hits - Volume 1 noemde Bart Chabot de bundel met verzamelde gedichten die in 2004 verscheen bij Nijgh & Van Ditmar. Bij die gelegenheid kreeg hij lof van Gerrit Komrij, die ongetwijfeld in Chabots clowneske aanpak iets van zichzelf zal hebben herkend. Het eerste deel voor Greatest hits - Volume 2 heeft Chabot inmiddels al klaar en laten uitgeven: een 96 bladzijden dikke bundel met de titel Fort Knox.

Fort Knox is een mooi uitgevoerde bundel, met op het omslag fraaie foto's van Anton Corbijn, die al eerder het fotowerk verzorgde voor Chabots bundel Popcorn (1981; met achterin een serie fotoportretten van Chabot zelf). Er staan iets van twintig lange gedichten in, maar ook één superkort gedicht:


Maar zo kort is een uitzondering, doorgaans spreidt Bart Chabot zijn verzen uit over meerdere pagina's. Met als uiterste het gedicht 'de tombe van nellesteyn', een negen bladzijden lang gedicht over een illegale grafsteen bij een monument. Je zou Chabots gedichten 'cabaretteksten met een poëtische inslag' kunnen noemen, maar dat is toch een te lichte typering, vind ik. Deze gedichten overstijgen de impact van een reguliere cabarettekst. Komt dat door de alomtegenwoordigheid van de dood in deze verzen?

Begin, midden en eind van de bundel Fort Knox worden gevormd door drie varianten op een ontmoeting met de dood ('lillend zand blues 1-3'). Dat Chabot deze ontmoetingen ervaart als 'een ernstig geval van spelbederf"' is niet toevallig. In de gedichten die tussen deze drie pijlers staan, speelt de dichter dikwijls de rol van de overleden Bart Chabot die het na zijn dood eigenlijk nog best uit te houden vindt op aarde. Je hebt in die toestand geen rechtstreeks contact met de levenden, dat is jammer, maar je mag bijvoorbeeld wel meehelpen met het optuigen van een nieuwe lente:


Het titelgedicht, dat ook zomaar negen bladzijden telt, is een beschrijving van de route naar een zwaar beveiligde bewaarkamer in een bank. Door de weergave van de exacte maten van de ruimtes en afstanden krijgt dit gedicht een realistische uitstraling, wat mooi contrasteert met de ontdekking aan het slot: een kruik met daarin de ongekookte restjes van het hart van de dichter – het best bewaarde bankgeheim ter wereld! Wat de relativerende kant van Chabot betreft, moest ik regelmatig denken aan de poëzie van C. Buddingh', vooral aan diens bundel Het houdt op met zachtjes regenen (1976). De humor van Hagenaar Chabot is veel harder en bijtender dan die van de altijd vriendelijke Dordtenaar Buddingh', maar de nadruk op de betrekkelijkheid van het leven is iets dat hun werk verbindt.

Wolken krijgen in de teksten van Bart Chabot vaak een bijzondere betekenis. Als ze vuil zijn, worden ze door de doden (!) gewassen ('bij de ondergrondse'), ze houden onderonsjes op hoog niveau ('de tombe van nellesteyn') en een enkeling gedraagt zich crimineel waarna hij een pagina lang door de wind wordt achtervolgd ('lillend zand blues 2'). In 'eldorado' fungeert de condensstreep van een vliegtuig als waslijn:


In het verlengde hiervan ligt bijvoorbeeld ook een beeldspraak als die van de sterren die de dichter verwijtend aankijken als hij op een heldere nacht buiten is. Snel schrijft hij voor hen een gedicht onder de titel 'milky way', waarna hij hen toespreekt: 'bij deze dan, jongens / maar nou voortaan / niet zo snel aangebrand wezen!'

Chabots gedichten moet je wel op snelheid lezen, zoals Chabot ze zelf zou voordragen, in één flow. Het zijn geen compacte taalbouwsels waarbij je elke regel apart kunt proeven op je tong. Dit zijn teksten die als één windvlaag over de lezer heen komen. Wendingen kennen deze teksten weinig, er wordt op topsnelheid toegewerkt naar een pakkend slot. Dat kan dit type poëzie kwetsbaar maken. Blijft namelijk zo'n overrompelende eerste indruk bij herlezen overeind? Gelukkig is Chabots aanpak en taalgebruik van dusdanige kwaliteit dat het antwoord op deze vraag ja is. Zijn rock-'n-rollweergave van het moderne leven is authentiek en robuust. Chabots persoonlijkheid geeft deze poëzie body. Het gedicht 'rocking bones' is zeven bladzijden lang, te lang om hier in zijn geheel te citeren. Maar hopelijk kunt u uit het volgende fragment enigszins opmaken waarin de kracht van Chabots dichtkunst schuilt:

Van Stefan Nieuwenhuis (Eerbeek, 1972) verscheen eerder de bundel Dan liever de lucht in en hij maakte naam met het tijdschrift Van Speijk en de gelijknamige site. Hij werkte mee aan het 3FM-radioprogramma Stenders Vroeg en is redacteur van Zone 5300, tijdschrift voor strips, cultuur en curiosa. Ik ben omringd door debielen en ik voel me goed is zijn romandebuut.

Literaire Boeken Top 10

Knielen op een bed violen - J. Siebelink Het huis van de moskee - K. Abdolah Raadsel van de liefde - M. Fredriksson De schaduw van de Wind - C. Ruiz Zafón Verhaal van liefde en duisternis - A. Oz Lunar Park - B. Ellis De mogelijkheid van een eiland - M. Houellebecq De president - K. Boudou De vliegeraar - K. Hosseini Onzichtbare jongen - Bernlef

De Boeken Top 10 is gebaseerd op de verkopen van boekhandel 'Het Verboden Rijk' te Roosendaal in de periode 1 t/m 14 december 2005.

Vierde Mediterrane Letteren Festival
Zondag 18 december is de laatste dag van het vierde Mediterrane Letteren Festival dat wordt gehouden in zes verschillende steden door de Turkse Kunststichting Sahne uit Rotterdam. Het werk van zeven dichters uit evenzoveel verschillende landen wordt gepresenteerd. Het hoofdthema van het festival is Optimisme. Kijk op de site www.sahne.nl/home.html voor meer informatie.

Onbevlekt ontvangen teksten
Op initiatief van Nora van Dam voor kunstenaarscentrum Het Blauwe Venster krijgen zes of meer auteurs in de week na kerst opdracht elkaars teksten over te nemen en af te maken zonder ieders eigenheid aan te tasten. Hun verrichtingen zijn op donderdag 29 december via een beamer te volgen in de voormalige galerie Beam, Pijkestraat 4 te Nijmegen. Het programma duurt van 11.00 tot 19.00 uur.
Op www.onbevlektontvangentekensten.web-log.nl vindt u meer informatie en teksten van de deelnemers.

Bekendste Groningse dichter van het internet
Uitgeverij Dichter-bij-de-sterren heeft de Groninger Dichter Rangordelijst bekendgemaakt. Uit onderzoek bleek Rutger Kopland ook dit jaar de bekendste dichter van het internet te zijn. De Dichter des Vaderlands Driek van Wissen is gestegen van de 22e naar de 2e plaats. De derde plaats gaat naar Tsead Bruinja die vorig jaar tweede stond. Alle dichters uit de rangordelijst hebben deelgenomen aan de Poëziemarathon Groningen, zijn woonachtig in Groningen of zijn er geboren. Zie o.m. de site www.nederlands.nl/nedermap

Ernstig ongeluk dichter Rutger Kopland
De 71-jarige dichter Rutger Kopland heeft vorige week vrijdag een ernstig auto-ongeluk gehad. Hij kreeg een hartaanval en reed tegen een boom. Hij liep een fractuur op, verloor veel bloed en moest worden gereanimeerd. De dichter verkeert niet meer in levensgevaar en ligt nu in het Universitair Medisch Centrum in Groningen. Kopland won in 2000 de verkiezing van Dichter des Vaderlands voor Gerrit Komrij, maar bedankte voor die eer. Rutger Kopland kreeg voor zijn gehele oeuvre in 1988 de PC Hooftprijs.

Nieuws
18/12/05 - Café Cossee. Dichterscafé met glühwein en speculaas. M.m.v. dichters als Tjitske Jansen en Albertina Soepboer. Aanvang 15.00 uur. Volgende data 19 februari, 19 maart, 9 april, 21 mei '06. Website: www.perdu.nl.
19/12/05 - Tirannie van de tijd. Literair programma met o.m. Stefan Hertmans en Claire Swyzen. Aanvang 20.00 uur. Stichting Perdu, Kloveniersburgwal 86, Amsterdam.

TEN MINSTE HOUDBAAR TOT:
31/12/05 - POETRY HACKING 2006: hack een keer audiovisueel los op een gedicht! - info.
01/02/06 - Met Andere Zinnen. Literaire wedstrijd voor deelnemers tussen 17 en 27 jr. oud. Onderwerp vrij. Max. 3 gedichten en/of proza- of theatertekst (max. 3000 woorden). Zie voor het reglement www.metanderezinnen.com. Inzendingen naar Xwedstrijd@metanderezinnen.comX (de letters X uit dit adres verwijderen!).
20/01/06 - Op Ruwe Planken. Gedichtenwedstrijd in het kader van Landelijke Gedichtendag 2006. Thema Reizen. Inzendingen naar Xkopij@opruweplanken.nlX (de letters X uit dit adres verwijderen!). Zie de site www.opruweplanken.nl/
Elke twee maanden - Sinds januari 2002 organiseert Woordenstroom een doorlopende schrijfwedstrijd waarbij elke twee maanden een winnend verhaal of enkele winnende gedichten gratis worden beoordeeld door Bureau Script Noordwijk. Kort verhaal of enkele korte gedichten insturen naar Xwoordenstroom@hetnet.nlX (de letters X uit dit adres verwijderen!) o.v.v. Schrijfwedstrijd. Meer info hier.

Bericht voor literaire/artistieke verenigingen
Het tijdschrift Plebs richt vanaf nu in ieder nummer de schijnwerper op een opmerkelijke literaire of artistieke vereniging, die zich op een orginele manier kan voorstellen in ongeveer 150 woorden. De pr-stunt kan worden opgestuurd naar het volgende adres: Xtijdschriftplebs@hotmail.comX (de letters X uit dit adres verwijderen!).

Omgekeerd in derde druk
Omgekeerd, het opvallende debuut van Dimitri Casteleyn is in derde druk gegaan. Dat maakte zijn uitgever Het PoëzieCentrum met trots bekend. Dat betekent dat er nu bijna 1.500 dichtbundels verkocht zijn, wat uitzonderlijk veel is voor een Vlaamse dichtbundel. Als de derde druk op is, maakt dat de totaalsom van 3.000 dichtbundels. Niet veel dichters, laat staan debutanten, doen Casteleyn dit na!

Nieuwe Antwerpse stadsdichter
Bart Moeyaert wordt voor een periode van twee jaar de nieuwe Antwerpse stadsdichter. De opvolger van Ramsey Nasr zal op 26 januari 2006 worden benoemd.

Han van der Vegt in PARLAN.DOC
Nadat Lies Van Gasse een maand lang Parlando! verraste met gevoelige gedichten en eigen kunstwerken, is Han van der Vegt kersverse gast bij Parlan.doc, parlando.skynetblogs.be

Dichters gezocht voor Nacht van Powezie
Net zoals twee jaar terug wordt op Gedichtendag de Nacht van de Powezie georganiseerd in het Gouverneurshuis. Deze nacht is van 26 op 27 januari. Vorige editie mocht rekenen op Peter Holvoet-Hanssen, Marcel van Maele en Vitalski.
Wie ook wil optreden kan contact opnemen met Erwin Vanmassenhove voor meer info: Xwildpoetry@whale-mail.comX (de letters X uit dit adres verwijderen!).

SNELNIEUWS
18/12/05 - LEUVEN: oPen Poort bij uitgeverij P - feestelijke poëzie met kortingen van 10% tot 30% - 10u30 tot 18u30 - St.-Antoniusberg 9, Leuven.
20/12/05 - GENT: Middagen van de Poëzie met Eva Cox, Jeroen Theunissen en Dimitri Casteleyn - 12u 15 - PoëzieCentrum, Vrijdagmarkt 36 - info.
26/12/05 - HERENT: Gedichten van Reine Wellens in het kader van de tentoonstelling 'Prints' van Hana Storchová en Hilde van Wonterghem - 15u - Galerie Hannah, Mechelsesteenweg 361 - info.



Het nieuws werd samengesteld door Jan Boonstra en Tine Moniek. De nieuwsmedewerkers wensen iedereen prettige feestdagen en een inspiratievol + voorspoedig 2006 toe.

Nieuwsberichten voor Meander 283 van zondag 1 januari 2006 dienen uiterlijk dinsdag 27 december 2005 in ons bezit te zijn. Stuur geen attachments mee.
Berichten kunnen worden gestuurd aan Xnieuws@meandermagazine.netX (de letters X uit dit adres verwijderen!)