PASSAGE van Henk C. Achterberg

Een recensie door Yvonne Broekmans


Hoe decadent dit spel met lijn en woord.

De titel van de nieuwste bundel van Henk C. Achterberg refereert duidelijk aan zijn belangrijkste thema: PASSAGE, het voorbijgaan van de tijd, het leven. En in directe samenhang daarmee het gevecht om het verschijnsel zelf en zijn verwondering daarover onder woorden te brengen.

Vurig sloeg hij
op het aambeeld
van de taal

Het galmen
in zijn hoofd
vond zijn
weerga niet


De taal die je uit deze bundel tegemoet slaat, lijkt in eerste instantie krachtig en beeldend, maar al snel wordt die gewaarwording afgezwakt door een opeenstapeling van metaforen die met elkaar in tegenspraak zijn of vergelijkingen waarbij beeld en verbeelde niet de passende proportie bezitten.

Plotseling als een uitbrekende
bliksemschicht stak de man naast mij,
zittend in een bioscoopfauteuil,
van wal. Als stalen balken vielen

zijn zinnen in mijn oor:


Een tweede hindernis die zich tussen lezer en gedicht schuift, is opgebouwd uit drukfouten, wisselende tijden, zinsconstructies die mank gaan en ongelukkige samentrekkingen.
Als voorbeeld de beginstrofe van het gedicht Wasmiddelen

Van ver zijn wij gekomen
en in eerste instantie
al het zand voor goud aangezien.


Het lukt me niet om daaroverheen te lezen. Mijn waardering voor dit redelijk goede gedicht keldert onmiddellijk. Een corrector zou voor dichter of uitgever naar mijn idee een goede investering zijn.
Ook de bouw van de bundel kan hij dan in ogenschouw nemen. De warrige indeling van PASSAGE (zonder inhoudsopgave) maakt het niet gemakkelijk om thuis te raken in de poëtische wereld van Henk C. Achterberg. Er zijn zeven afdelingen met een ongelijk aantal gedichten, voorafgegaan door een motto, al dan niet van de schrijver zelf. Samenhang of betekenis van de rangschikking is niet te achterhalen.

Maar wie volhardt in zijn pogingen om deze ruis te negeren, komt hier en daar uitspraken tegen die blijven hangen en stuit op enkele rake beschrijvingen

ZO VROEG

Gepoetst licht dat
zo vroeg van de
andere zijde valt.

Zo zonder schuld,
in slaap afgelegd.

Uw wil geschiede
in dit tegenlicht
dat schijnt op de vlakte

van het argeloos
hollend paard.


In de meeste gedichten laat Achterberg nog erg veel zien van zijn worsteling met de taal, zijn inspanningen om het onderwerp scherp op de lens te krijgen. Zelf maakt hij daar voortdurend melding van: Nu ik verder vorder / kom ik steeds meer taal tekort.
Toch lukt het hem soms onverwacht, en vooral op momenten dat hij zich beperkt tot een simpel verslag met weinig beelden, dicht bij zijn lezers te komen.
Het beste voorbeeld, en voor mij het beste gedicht uit de bundel, is De kinderen van Theresienstadt. Het is onopgesmukt en ontroerend. Ik zal het hier niet weergeven, dan heeft u misschien een reden om deze bundel van Henk C. Achterberg aan te schaffen.


Henk C. Achterberg – Passage
Uitgeverij Gigaboek
Paperback 86 blz. € 14,95
ISBN 9075311 249



Yvonne Broekmans

Gepubliceerd in Meander, http://meandermagazine.net, op 22 juni 2003.
Deze tekst is te vinden op het adres: http://meandermagazine.net/t.php?txt=1297.
Overname van teksten is alleen toegestaan met toestemming van de auteur: Yvonne Broekmans.