Anne Vegter - Spamfighter
Nog een kaartje voor de roetsjbaan
door Jan Pollet

Een werk van Gerard Richter siert de kaft: een omgekeerde schedel waarvan de holle oogkassen naar boven staren. Met dit moderne stilleven verwijst de Duitse schilder naar de Hollandse vanitas-schilderijen uit de zeventiende eeuw. De toon lijkt gezet voor een bespiegeling over de ijdelheid van het bestaan. Toch leggen de gedichten in Spamfighter zich niet zomaar neer bij dit memento mori-thema ('bedenk dat je sterfelijk bent'): Anne Vegter doet haar naam eer aan en slaat met verbeten vitaliteit terug.

Vegters derde dichtbundel geeft zich moeilijk prijs. Zoals in haar vroegere dicht- en prozawerk zijn de grillige grammaticale wendingen, plotse gedachtesprongen en absurd-grappige beelden overvloedig aanwezig. Anne Vegter lezen is in eerste instantie een gevecht leveren met wilde beeldspraak en (schijnbaar) onsamenhangende denkpatronen.
Maar wie doorzet en zich een weg weet te banen door de jungle van humoristische terzijdes en verbale acrobatiek, stuit vroeg of laat op een duistere, eenzame kern: een kleine monade, opgetrokken uit spiegeltjes die het hele bestaan willen reflecteren.


Gezicht op geheugen

Stel je gezichten voor van hen die jou niet kennen.
Schuldig! Schuldig! Probeer die vreemde gezichten uit

met je gesampled vermogen tot verbeelden.(…)

Anders dan in Het veerde(1991) en Aandelen en obligaties (2002), haar twee vorige bundels, heerst in Spamfighter een donkere, geheimzinnige toon. De dichteres maakt een balans op, blikt met (verholen) melancholie terug op wat geweest is:

Repeteren/figuranten

(…)
We hokten in dierentuinen. Apen zuchtten. We aaiden het geluk van een
verdwijning. We braken speeltuinen open, schommels onzin, we matten stoepranden

en pulkten in het fluim van een veteraan. Hé veteraan! Wij zijn aan de beurt.
Tabakszaken leefden op onze voorwaarden, iedereen schreeuwde door elkaar,
we waren gezocht, we bogen achterover en met onze lippen over de tegels gaande

rolde de pure winst van de dag voor ons uit: kleine dieren in rookslierten,
kleine zelfgemaakte letters. We keerden ons naar buiten voordat we
naar binnen keerden. Minder verdwijningen, minder niemand. Geen tribunes.

Na de bravoure en de brutaliteit van de puberteit komt de inkeer; na het uitbreken komt het terugplooien op zichzelf, men pauzeert, bekijkt zichzelf, wikt en weegt, men springt zorgvuldiger om met de vitaliteit. Relaties worden ter discussie gesteld, de nieuwe man op de korrel genomen (in 'De nieuwe man') en de oude moeder wordt bewust verdrongen ('Oude mams II').
Spamfighter - een titel die overigens zeer aanwezig is – zou in deze context kunnen slaan op het gevecht dat geleverd wordt tegen al het ongewenste dat op je afkomt: overbodige herinneringen, spoken uit het verleden. 'Spam' zou de boosdoener kunnen zijn die in de gedaante van 'het verleden' of 'de goede smaak' onze energie komt lamleggen.

Tegenover het centrale memento mori-thema - zo eigen aan de midlife - plaatst Anne Vegter haar levensmotto: 'beweeg', 'blijf beweeglijk', 'reageer', 'akteer'. Nooit blijkt ze haar credo te willen verloochenen: drink de beker tot de laatste druppel. Heb geen angst. Koop weer een kaartje voor de roetsjbaan en geniet van de opzwepende tolbewegingen die je bijna uit de rails slingeren. Volg de stroming van je bloed. Omhels het onbekende. Dit leven moet een feest blijven, zelfs als in de verte iets van een einde begint te schemeren.
Thematisch volgt Vegter haar vertrouwde pad. De humor is nooit ver en de energieke levenswil is het uiteindelijke antwoord op alle beschouwelijke vragen waarmee we stilstaan bij de eindigheid van alles. Ook stilistisch zet ze haar kwieke 'gedachtesprongenstijl' voort in de beste Anne Vegter-traditie.
Toch is er in Spamfighter een verschuiving merkbaar ten opzichte van vroeger werk. De taal wordt hermetischer, lastiger om te ontcijferen. De levenslust heeft donkere ondertonen gekregen die soms op het randje van bitterheid balanceren: 'Er is zielsveel geluk nodig in stralend weer voorzichtig te verongelukken' (uit 'Showen en trippen:') - alsof Vegter steeds meer aangewezen wordt op een geheimzinnige taal naarmate ze dit duistere universum verder exploreert. Een volgende bundel zal ons wijzer maken.


Anne Vegter - Spamfighter
Querido, 2007; 38 blz.; € 15
ISBN 978 90 214 3347 9 NUR 306

Jan Pollet

Gepubliceerd in Meander, http://meandermagazine.net, op 13 februari 2008.
Deze tekst is te vinden op het adres: http://meandermagazine.net/t.php?txt=3780.
Overname van teksten is alleen toegestaan met toestemming van de auteur: Jan Pollet.