Meander
http://meander.italics.net
literair magazine
aflevering 266 * 8 mei 2005 * verschijnt om de twee weken op zondag
meander is gratis, maar vrijwillige financiële bijdragen zijn nodig * kopij is welkom
reageren, abonneren, opzeggen, adres wijzigen, zie: meandermagazine.net/service
Inhoud
Gedichten
Meander koos
Primavera van Karin Beumkes tot
Gedicht van de Maand. Lees hier de bespreking van Herbert Mouwen.
Artikel
Kees Godefrooij belicht J.K. Huijsmans'
Tegen de keer (À Rebours)
de Bijbel van de Decadentie
Recensies
Mals groen
Renée Luth: beeldend kunstenaar en dichter
Proza
Sander Schoemaker en de
Maskerruil
Philip Hoorne schildert
De Poort
Verder
gedichten, site en
nieuws
(advertentie)

Gedichten
Primavera
luister naar dit gedicht
Vier zusters ademen
dronken de lucht in
van het narcissenveld
krakerige ramen worden heropend
de noordenwind slaat met zijn blote handen
oude geuren uit het ondergoed
Boreas heeft een voorliefde voor naakt
maakt tepelhoven stijf tot kleine spitse bergen
met damesnagels kras ik landen in mijn huid
in de lente wordt er diep
en heftig gesnoven, ruiken
wij elkanders menstruatievocht
ook vrouwelijk zweet
komt los uit oksels
wanneer wij het oude kleed
met een rauwe kreet
aan de jonge aarde toevertrouwen
waar de madelieven bloeien op de bleek.
Karin Beumkes
auteurspagina Karin Beumkes
reageer op dit gedicht
Bovenstaand gedicht van Karin Beumkes is
Meanders Gedicht van de maand mei 2005.
Lees de bespreking op de site.
Westhoek
wie raapt hier de nagelaten woorden op
het sprakeloze wit
van zoveel duizend graven
zie, kou groeit als gestolde tederheid
op de zere huid van het landschap
heeft aarde een geheugen
en wie vindt hier dan ooit
zijn eigen handen weer
wie het weerloos hart
ogen waarin de woorden
naar de lippen groeien, voeten
vastgelopen in de waanzin-klei
en altijd altijd weer klapwiekend
papavers als vlinders op steeltjes
de koperen nachtegaal, klokslag acht
de dood die als modder zuigt
aan onze trage stappen
Diana Freys
auteurspagina Diana Freys
reageer op dit gedicht
Hier en ginder
Hier stel ik mij voor dat mijn as
wordt uitgestrooid,
gewoon uit een papieren zakje,
muzikaal omlijst door een koor
van wel duizend vogels in een
lucht van uitgereden gier.
Zie je daar dat broedend paar,
onder de bomen langs het water?
Nu nog een ietsje meer naar hier,
ja, daar, over al die boterbloemen
omzoomd door wuivend fluitenkruid.
Ach, neem dat boegeroep dan
maar voor lief en vergeet niet
je laarzen aan te trekken.
Peter Jansen
auteurspagina Peter Jansen
reageer op dit gedicht
O boy
ik wil je van
ik wil je bij
ik wil je aan me
ik wil je rond
ik wil je tot
en met me
ik wil je langs
en naast
en door me
ik wil je op
en achter-
ste voor me
ik wil je over
en onder-
ste boven me
ik wil je buiten-
ste binnen
verdomme
wel om me
Ettina J. Hansen
auteurspagina Ettina J. Hansen
reageer op dit gedicht
kerkvloer
licht beschijnt de ramen
waar het doorheen valt op
de vloer voor onze voeten
het vele mooie glas-in-lood
maakt kleine mozaiekjes
die dansen op de kerkvloer
ze vertellen ons wat we al weten
Ruud Offermans
auteurspagina Ruud Offermans
reageer op dit gedicht
(advertentie)
|
Club Schrijven Magazine
Een tijdschrift voor alle actieve schrijvers
|
|
bestellen en informatie:
www.clubschrijven.nl
|
|
Artikel
J.K Huysmans - À Rebours
De bijbel van de Decadentie
door Kees Godefrooij
'Een boek vol vergif, een zware geur van wierook lijkt aan de pagina's te hangen,' aldus Oscar Wilde in
The picture of Dorian Gray.
Tegen de keer (
À Rebours) verrast de tijdgenoten. De pers reageert fel. Het krijgt een enorme invloed op de generatie van 1884: een kleine groep Franse en Engelse estheten als Mallarmé, Oscar Wilde, G. Moore, Arthur Symons en Paul Valéry.
J.K. Huysmans werd geboren in 1848 te Parijs, uit een Franse vader en een Hollandse moeder. Om zijn noordelijke origine te onderstrepen, veranderde hij zijn voornamen Georges-Charles in Joris-Karl. Huysmans schrijft zeer deskundig over allerlei vormen van zenuwziekten. Ook Des Esseintes, de hoofdfiguur van
Tegen de keer, is slachtoffer van een erfelijke neurose. In die zin is de roman een logische voortzetting van de talloze verhalen uit die tijd, die eigenlijk studies op het gebied van de pathologie waren. Om er van te genezen en de op utiliteit gerichte wereld te ontvluchten, trekt de ontspoorde, totaal verknipte edelman Des Esseintes zich terug in een geriefelijke kluizenaarswoning. Hoe romantisch is deze decadent! In zijn nieuwe woning creëert hij systematisch kunstmatige paradijzen, alles is er onnatuur. Hoewel hij de uiterlijke symptomen van de ziekte wil bestrijden, koestert hij deze als een kind. Des Esseintes is een decadent met sterk religieuze preoccupaties. Hij wordt geobsedeerd door de kerk. De verziekte estheet kan echter niet nalaten ook hier te perverteren. Objecten, traditioneel gebonden aan de Katholieke eredienst, gebruikt hij in een totaal andere context. De religie in zijn denken heeft iets verminkts, iets verwordens. Ze dient voornamelijk om sensueel-esthetische prikkels te geven. Sadisme, wellust en religie zijn tot een heilige drie-eenheid samengesmolten. De hele roman door treffen we hem in zijn gewatteerde, ontvolkte universum aan. De twee uitgebluste bedienden ziet hij zo min mogelijk. Hij heeft de vijandelijke buitenwereld buitengesloten, maar zichzelf opgesloten met zijn gevaarlijkste vijand: zijn ziekte, die snel verergert. Des Esseintes heeft een uitgesproken voorkeur voor de Latijnse auteurs van de decadentie. Hij is gecharmeerd van het adellijke aroma van hun wegrottende taal. Aan het begin van de 10e eeuw houdt zijn bibliotheek op en zonder acht te slaan op de tussenliggende eeuwen, sluiten zijn boeken zich aan bij de 19e eeuw. De verdorven stijl van de 9e eeuw sluit aan bij die van Baudelaire, Verlaine en Mallarmé. De cirkel is gesloten, de tijd is niet ver meer dat een glossarium zal moeten worden gemaakt van het laatste gestamel van de Franse taal. In 1907 sterft Huysmans, gehuld in de pij van een benedictijner monnik, met een sigaret in zijn hand.
Eigenlijk is alles syfilis
Zijn gedachten dwaalden af naar het woedende verlangen om hijgend uit te razen op zachte vrouwenlijven, om de beker van wellustige waanzin tot de laatste en bittere druppel leeg te drinken - voor de ramen, waarvan het blauwachtige craquelé glas overdadig was bedekt met goudgespikkelde, bobbelige flessenbodems, die het zicht op het landschap belemmerden en slechts een mat, schemerig licht doorlieten, hingen gordijnen, geknipt uit oude kerkelijke stola's, waarvan het donker geworden, verkleurde goud bijna niet meer te onderscheiden was in het vale rood van het weefsel. Van alle kunstenaars die hij kende, was er een die hem in grote vervoering bracht: Gustave Moreau. Hij had twee van zijn meesterwerken gekocht en nachten aaneen stond hij, dromend voor het schilderij dat 'Salome' heette - Salome was niet langer alleen maar de danseres, die door een wellustige draaiing van haar lendenen aan een oude man een bronstige kreet van begeerte en ontucht ontwringt; die door de golvende bewegingen van haar borsten en haar buik, door het trillen van haar dijen, de kracht van de koning ondermijnt en zijn wil breekt. Zij werd als het ware de symbolische incarnatie van de onverwoestbare Wellust, de godin van de onsterfelijke Hysterie, de vervloekte schoonheid, verheven boven alle andere schoonheden door de kramp, die haar lichaam stijf en haar spieren hard maakt; het monsterachtige Beest, onverschillig, onverantwoordelijk, gevoelloos, dat als Helena uit de Oudheid alles vergiftigt wat haar nadert, wat haar ziet, wat haar aanraakt. Zij werd werkelijk een hoer; ze gehoorzaamde aan haar felle, wrede, vrouwelijke temperament; hier kwam zij tot leven, geraffineerder en woester, slechter en heerlijker dan tevoren; zij prikkelde de kwijnende zinnen van de man krachtiger, bedwelmde en temde zijn wil nog intenser door haar charmes, die als van een grote venerische bloem waren, opgeschoten uit godslasterlijke bodem en getrokken in een broeikas van goddeloosheid. 'Eigenlijk is alles syfilis,' dacht Des Esseintes, toen zijn blik werd getroffen en vastgehouden door de afschuwelijke tijgervlekken van de Caladiums, waarover een lichtstraal speelde.
J.K. Huysmans, 1848 1907
J.K. Huysmans - Tegen de keer, Amsterdam 1977, 4e druk 2004 vertaald door Jan Siebelink. Deze tekst is samengesteld uit delen van het nawoord en uit fragmenten van de roman.
Kees Godefrooij
Recensies
Diana Ozon - Bronwater
The eye of the beholder
door Milla van der Have

In de poëzie is het altijd kanten kiezen. Vorm of vent, podiumpoëzie of hermetica, kunst of commercie. Recensenten kiezen daarbij over het algemeen de kant van de kunst, het onbegrijpelijke, goed geconstrueerde vers, de vorm. Maar de commercieel meest succesvolle dichter die Nederland gekend heeft, gekeken naar oplages en herdrukken, is Nel Benschop.
Benschops poëtica en manier van dichten staat haaks op wat de canon voorschrijft. Bij Benschop stond de (christelijke) boodschap voorop en het gedicht was slechts een manier om die boodschap over te brengen, een medium, dat zonder die boodschap geen eigenlijke waarde had. Slechte poëzie? Misschien. Maar dan wel slechte poëzie waarin vele mensen troost gevonden hebben en die bijzonder goed verkocht.
Beauty is in the eye of the beholder.
In Diana Ozons nieuwe bundel
Bronwater is eenzelfde poëtica aan het werk. Ook voor Ozon staat de boodschap voorop, zij het dat die boodschap nu eerder een New Age-signatuur draagt dan een christelijk. Dat begint al bij het motto: 'leven op aarde is niet de aarde opleven'. Wat volgt is een uitwerking van dit motto, in gedichten die veelal gaan over de natuur, wat de mens haar aandoet en hoe de natuur meer gewaardeerd zou moeten worden. De gedichten zelf zijn eenvoudig van taal, rijmen soms wel, soms niet en kennen verder weinig opsmuk. Het gaat om de boodschap. En daarbij wil Ozon wel eens platgetreden paden bewandelen: 'Een cirkel is / oneindigheid / einde, begin'. Dat is een euvel van een dergelijke boodschapgerichte poëzie. Als de boodschap voorop staat, moet ze ook duidelijk zijn. Ruimte voor experimenten in de semantiek is er niet.
Tegelijkertijd wemelt het in
Bronwater van de gelegenheidsgedichten; van spreuken op bakkersovens tot anti-oorlogspoëzie. Ook het gelegenheidsgedicht is zo'n versvorm die in ieder geval tot voor kort met een scheef oog bekeken werd, alhoewel vele Grote Dichters (Vondel bijvoorbeeld) zich er aan gewaagd hebben. Het gelegenheidsgedicht sluit nauw aan bij de boodschapgerichte poëtica, is eigenlijk de perfecte uitingsvorm ervan. Wie een dichter vraagt om een gedicht ter ere van het huwelijk van WA en Maxima wil een gedicht wat daarover gaat, liefst een beetje begrijpelijk en niet een nauwelijks leesbare verhandeling over de ideeënwereld van Plato. Ook dat heeft Ozon goed begrepen maar niet al deze gedichten zijn even sterk. Vaak zijn ze alleen maar dienstbaar, zoals het gedicht 'Brood', dat blijkbaar als motto op de oven van een bakker staat:
De haren van de Aarde waaien
met volle aren
De bakkers maken het graan
tot brood dat behoedt voor
de hongerdood: het voedt
jong en oud, arm en rijk
Voor het brood zijn
wij allen in waarde gelijk
Brood p. 44
Leuk voor die bakker, maar verder? Soms echter maakt de gelegenheid het gedicht, zoals het gedicht over Paradiso of het vers over de Hofvijver. Ozon blijkt toch op haar sterkst als de boodschap er niet zo dik bovenop hoeft te liggen en ze de beschrijving zoekt en de verstilling:
Aan de waterzonhemel
zweeft een vreemde
Victorie Da Vinci
je uitvinding werkt
zij het na eeuwen
Het toestel zwenkt
naar lage lucht
Een moderne Icarus
Vlieger, p. 36
Diana Ozon - Bronwater
Passage, Groningen 2005; 96 blz.; € 17,50
ISBN 90 5452 128 7
www.uitgeverijpassage.nl
diana-ozon.nl
Milla van der Have
Poëzie Kort
Sukkels en botsingen in het donker
Danny Degenaar (Leidschendam, 1978, ex-psychologiestudent) schreef voor de site
de recensent en is redacteur bij de literaire site
De Klos. Ik ben blij dat onlangs zijn werk werd gebundeld in
Eternelle lust geen bollen, uitgegeven in de Sandwichreeks.
In de bundel treffen we gedichten in vrij vers met een absurdistisch tintje. Zijn vondsten en uitgangspunten zijn origineel en zijn beelden bijzonder sprekend. Zo heeft hij een schitterend beschrijvend gedicht over een doodskist.
Een deel daaruit:
De kist viel niet tegen: zes planken,
hout, een holle klank wanneer je het hout
beklopte, een dode, termieten die aan de dode
vraten (en niet aan het hout, wat vreemd was)
Ook in de bundel is opgenomen de open brief in dichtvorm die Danny aan Job Degenaar (1952) schreef. En het antwoord daarop van 'zijn vader', waarin Job D. refereert aan de dichterlijke capaciteiten van Danny D.
Het gedicht van Danny begint aldus:
Jij gelooft in het paardebloempluisje
waaraan je je vertilt als je het vangen wilt (sukkel)
waarop Job reageert:
Maak je geen zorgen sukkel, over talent
waren wij niet node aan elkaar verbonden
dan volgde ik nog je pennenvruchten
Kortom, een luchthartig steekspel voor de lezers van de Degenaars.
Verder in de bundel verrassende wendingen in gedichten over vriendinnen, de stand van zaken in de wetenschap, de afwas, een plek die in twee delen uiteenvalt en een afscheid dat wordt aangekondigd door een bordje boven het hoofd.
Verfrissende poëzie die wat mij betreft de hele dag genoten kan worden.
Ik vestig graag de aandacht op een andere bundel die ik onlangs las en die de licht absurde toon gemeen heeft met Danny Degenaars werk. Het betreft
Doorwaadbare plaatsen, de vijfde bundel van
L. F. Rosen (1953). 'Het bed' uit deze bundel won dit jaar (2005) de gedichtendagprijs. Melancholie en tederheid is te vinden in het volgende gedicht dat een mooi enjambement heeft in de tiende regel. Hoe het tasten in de duisternis tot botsen kan leiden. Hoe zacht en soepel ook stof is.
Tast
Hoe menselijk zijn de dingen.
In hun omhelzing zonder opzet
of bijgedachte, menselijker vaak
dan mensen. Weer kom ik ze tegen.
Zojuist heb ik de zolder
met een krakende hoofdpijn
betreden, op zoek naar iets
zachts voor de nacht. Ik ben
het tasten nog niet vergeten,
wel hoe alles hier in zijn
recht staat. Rechtop
in zijn stoffige trots.
Hoe zacht de stof en soepel
hun gewrichten nu ik op jou
in deze zomerjurken bots.
Dat botsen komt in de bundel van
Krakatau's hoofdredacteur
Peter de Groot (1973) wel bijzonder letterlijk voor. De aforismen die hij in de bundel
Een nieuwe god, de nieuwe regels (gedichten, aforismen) plaatst zijn vaak flauw en soms zelfs lelijk. Twee voorbeelden:
Integratie, helaas pitakaas
en
moord is ook maar een woord.
Ook de gedichten vallen me niet mee. Het zijn voornamelijk beweringen, soms beschrijvingen. Zelden trof me een poëtische zin, een interessant beeld, een treffende vergelijking of een pakkende registratie. Vooral zijn kortere gedichten vind ik weinig vernieuwend. Ik vind dat bijzonder jammer, want De Groot heeft wel oog voor ontwikkelingen als ik zie wat er regelmatig in het tijdschrift
Krakatau staat. Misschien had hij met het uitgeven van zijn eigen gedichten beter kunnen wachten tot hij voldoende goed materiaal had, want in de langere gedichten trof ik beter werk.
'Eindelijk een gedicht gezien' gaat over een zesjarige meisje op een motorkap van een auto waarvan een toeschouwer zich afvraagt of de man die daarbij staat een potentiële kinderverkrachter is of gewoon een klant.
maar misschien is ze gewoon
met een vreemde vrijer
geld aan het regelen
de jeugd is immers vroeg
volwassen dit jaar
Danny Degenaar - Eternelle lust geen bollen
De Sandwichreeks nr. 9, Uitg. 521, Amsterdam 2005
48 blz.; € 12,50; ISBN 90 76927 37 5
L.F. Rosen - Doorwaadbare Plaatsen
G.A. van Oorschot, Amsterdam 2004; 56 blz.; € 12,50
ISBN 9028240187
Peter de Groot - Een nieuwe god de nieuwe regels
kleine Uil, Groningen 2005; 64 blz.; € 12,50
ISBN 90 77487 15 8
Annette van den Bosch
Peter M. Heringa - Quasi una romanza
door Herbert Mouwen

De Sandwich-reeks onder redactie van Gerrit Komrij is een bijzondere reeks, o.a. omdat hij vergeten, onbekende of onopvallende dichters de kans geeft hun werk aan een breder publiek te presenteren. Dat geldt ook voor het werk van Peter M. Heringa (1945-1987), die eveneens schreef onder de pseudoniemen Peter Leberecht en H.G. Liebentrau. Zijn verzamelde gedichten het zijn er 268 verschenen in 2001 en dit werk heeft zeker geen groot publiek bereikt. In het
Vooraf kunnen we lezen dat hij een grote bekendheid niet nastreefde, de titel van zijn verzameld werk is veelzeggend:
Voces Intimae. Nu lijkt dit tiende deeltje in de Sandwich-reeks, waarin 35 gedichten zijn opgenomen, de toegang tot zijn werk beter te openen.
Lees hier verder.
Herbert Mouwen
Mals groen
Renée Luth
'Dichten creëert een gezonde afstand tussen mij en de wereld'
Renée Luth (1979 Eibergen) is beeldend kunstenaar en dichter. Ze publiceerde en ze draagt al sinds haar elfde voor.
Emoties vertolken is voor haar belangrijk zowel in dichten als in schilderen.
Meer op de site.
Aan zee
Gorgelende schoorsteenpijpen.
Duinen tegenstribbelend tegen dijken gedrukt.
In stroeve schepen huist afscheid dat in beweging blijft.
Een pier strekt haar vingers uit.
Golven giechelen geschokt.
Mijn huid waait uit.
We maken meeuwen aan het schrikken.
Alles vraagt om een verdriet.
Donker geworden ogen.
De maan is een weekdier.
Strand vol verlaten schulpen.
Alles ademt dat het giet.
Maar wij,
wij voelen dat niet.
We kussen blussen koudvuur.
De horizon heeft schuim op de lippen vannacht.
Voor meer gedichten en een interview met Renée Luth: lees verder
Proza
Maskerruil (Een tragedie)
Sander Schoemaker
Hij liep zo de grote balzaal in, hij hoorde daar niet en wij wisten dat. Ik keek het jongetje aan met grote verbazing en hij keek terug met ogen vol vragen.
Door de ogen van een demon vroeg ik hem: 'Waar is je masker, jongen?'
Geschrokken door mijn eigen masker, draaide hij zich om en rende weg, recht in de armen van Imber, onze gastvrouw en mijn vriendin.
'Waar ga jij zo snel heen, jongeman?'
Het jongetje keek op naar de jonge vrouw in de blauwe jurk en met een zachte, lieve mond onder een oceaanblauw masker.
'Heeft de grote meneer je laten schikken?'
Ik liep langzaam naar Imber en het jongetje, een verontschuldiging voorbereidend.
'Je hebt het jochie bang gemaakt,' beschuldigde ze me. 'Dat is niet aardig!'
Haar blauwe ogen schoten half kwaad vuur; ik moest wegkijken.
'Ik dacht dat kinderen niet toegelaten werden tijdens de festiviteiten?'
Ik durfde naar haar te kijken. Ze knikte en knielde voor het jongetje, zodat haar gezicht dicht bij het zijne kwam.
'Ik zal je wel naar je mamma brengen, ok?'
Ze keek mij weer aan.
'Jij blijft hier en wordt niet dronken, begrepen?'
Ze liep weg met een handkus, maar voordat ze de deuren sloten, zei het jongetje nog wat over maskers en de verwarring op het gezicht van Imber sneed door mijn brein en nestelde zich daar in een verontrustend gevoel.
Uren lang feestten wij door zonder onze gastvrouw en ik werd ongerust. Over het welzijn van mijn geliefde en over dat jongetje en de verwarde blik in de blauwe ogen van mijn Imber. Een nar kwam naar me toe en vroeg waar ze was. Ik zei: 'Er was een kind hier. Ze is hem naar zijn moeder aan het brengen.'
De nar giechelde en dronk bier. 'Dus ze is nu een kinderjuffie, hè?'
Ik negeerde de man en wist dat ze al een hele tijd weg was.
'Zolang ze maar hier is als de maskers afgaan, of niet?'
De stem achter mijn rug had gelijk. Ik verlangde ernaar haar gezicht weer te zien. Tijdens de festiviteiten was het niet toegestaan de maskers af te doen. We hadden elkaars ware gezicht in geen zeven dagen gezien.
Met grote haast rende ik door de gangen van het hotel, vastbesloten haar te vinden.
Dus vond ik haar bij het zwembad. Ze hield het levenloze lichaam van het jongetje in haar handen. De prachtige blauwe jurk was doorweekt en haar blonde haar lag in natte strengen op haar schouders. Haar masker glom met tranen. Ik knielde neer bij haar en ze keek me aan. Haar ogen waren poelen van verdriet.
'Hij gleed uit,' was alles wat ze kon zeggen.
Ik leunde naar voren om het gezicht te zien van een bang dood jongetje.
'Nee!', schreeuwde ze en ze duwde me terug.
Nog steeds door de ogen van een demon keek ik neer op hen met verdriet en spijt.
'Ik zal alles willen geven om dit nooit te laten gebeuren,' stamelde ik met de moeite van een mens.
In een laatste seconde van duistere spijt nam ik het demonische masker van mijn gezicht en sloot mijn ogen. De soepele handen van Imber begeleiden het naar het gezicht van dode onschuld.
Ik open de deur in een flits van fel licht. Ik hoor hier niet te zijn, mijn moeder heeft me dat verteld. Kinderen mogen niet bij de festiviteiten komen. Maar ik ben geen kind. Ik ben oud, niet langer onschuldig. Mijn onschuld verloor ik hier. Ik herinner me het allemaal als mijn ogen gewend zijn aan het felle licht en een demon aanstaren die voor mij staat. Ik herken het masker en de demon zegt: 'Wees niet bang.'
Ik ben bang, ik vlucht, maar kom niet ver. Een regendruppel vangt me op. Ze is gracieus. Een volwassene, maar nog heel jong. Ik houd vast aan haar en vraag haar me te redden. Ze roept de demon dapper bij zich om hem te vertellen dat hij me geen kwaad mag doen. Ze zal me in veiligheid brengen, belooft ze. Ze zegt vaarwel tegen de demon en als we naar buiten lopen, vertel ik haar over de gift van het masker.
Geschrokken kijkt ze de demon aan en ziet het jongetje, maar als ze mij aankijkt kan ze de liefde die ze zo lang gemist heeft niet herkennen.
'Ik herinner dit als uit een ander leven,' zegt ze, 'maar ik weet het niet zeker. Je moet me iets laten zien, zodat ik je kan geloven.'
'Je weet dat er maar een manier is,' vertel ik haar, volwassen nu.
Ze knikt terwijl we langs het zwembad lopen. Ik kijk in de diepte.
Net voordat ik mezelf in de diepte laat vallen en verdrink, vertel ik haar: 'Het is niet jouw schuld, ik gleed uit.'
Ze huilt als ik sterf, ze huilt nog meer als de maskers afgaan.
Sander Schoemaker
De Poort
Philip Hoorne
Gisteren reed ik voor het eerst sinds vele jaren weer voorbij Meubelhuis MiKi, het bedrijf waar ik ooit mijn eerste vakantiebaantje had. Bij de aanblik van de toegangspoort schoot ik in een onbedaarlijke lachbui. De tranen liepen over mijn wangen. Heel even moest ik mijn auto aan de kant van de weg zetten, omdat ik niet meer helder uit mijn ogen zag.
'Wit dus', zei mijnheer Michiels toen zijn echtgenote het huis in was. 'Wit is neutraal, het straalt betrouwbaarheid uit. Het staat voor degelijkheid en deugdelijkheid. Mijn vrouw heeft natuurlijk wel gelijk als ze zegt dat oranje ook een mogelijkheid is, vermits het in ons logo voorkomt, maar van op straat vallen die oranje punten op de i's toch niet zo goed op.'
Ik had de hele discussie tussen de Michielsen omtrent het toekomstige kleurtje van de toegangspoort geamuseerd maar toch met een zekere gêne aangehoord, alsof ik de aanleiding vormde tot hun gekibbel. Of ik 's anderendaags met witte dan wel met oranje verf aan de slag zou moeten gaan, hing af van het resultaat van hun banale echtelijke twist. Mij maakte het in elk geval niks uit.
'Het heeft geen uitstraling, Paul', had de vrouw gezegd. 'Wit is saai. Met dat wit van jou schrikken we potentiële klanten af. Een oranje poort daarentegen lokt de mensen naar binnen, laat zien dat hier een jonge, moderne meubelzaak is gevestigd.'
Net op het moment dat haar man diep ademhaalde om nog eens te repliceren, werd mevrouw Michiels - meisjesnaam Kindermans zoals ik later zou vernemen, vandaar die belachelijke firmanaam MiKi - door een klein meisje in pyjama en met chocoladevegen rond haar mond, aan de telefoon geroepen. Van die gelegenheid maakte mijnheer gebruik om zijn wegvluchtende tegenstandster in de rug te schieten. Nog eenmaal leek hij in gedachten te verzinken tot hij ineens scheen te beseffen dat hij snel diende te handelen vooraleer de hulpeloze vijand alsnog overeind zou krabbelen.
'Wit dus,' herhaalde hij. 'Schaf jij maar alle benodigdheden aan en bezorg me morgenvroeg de rekening zodat ik je die spullen meteen kan terugbetalen. Tegen het einde van de week moet de klus geklaard zijn. Drie verflagen schat ik. Tot morgen. Hopelijk regent het niet.'
In de loop van de dag kocht ik in een doe-het-zelfzaak een stoffer, vier liter witte verf, een blokkwast, een puntkwast en een kwastenreiniger.
De volgende dag was ik al vroeg uit de veren. Het besef dat ik voor het eerst in mijn leven eigenhandig een centje kon verdienen, gaf me een voldaan gevoel. Ik trok mijn oudste kloffie aan. Mijn moeder smeerde enkele boterhammetjes voor 's middags en stak me een tas met snoepgoed en cola toe. Trots op haar zoon. Ik bond twee blikken verf op mijn bagagedrager. Uit de binnenzak van mijn afgedragen jasje staken fier de gloednieuwe verfkwasten en een stokje voor het roeren, want verf moet je eerst flink roeren, had mijn vader me de avond voordien nog op het hart gedrukt.
Het was iets over achten toen ik mijn kwast een eerste maal in de witte smurrie sopte. De zonnestralen priemden in mijn gezicht. Een broeiend hete dag kondigde zich aan. Ik miste een pet. Tegen de middag had ik minder dan één tiende deel van de grijsmetalen poort geverfd, maar toch al bijna een zonnesteek opgelopen. Tot vrijdagavond nog zeven halve dagen. Dit schoot niet lekker op. Mijnheer Michiels, die mijn onkosten kwam vergoeden, merkte het ook.
'Het is niet de bedoeling dat je de nieuwe Rubens wordt, jongen,' had hij gezegd.
Ik schrokte mijn boterhammen naar binnen, spoelde ze door met een teug cola en liet de zak met lekkers onaangeroerd om vooral geen tijd te verliezen. Tegen de avond had ik al een halfwitte poort.
Geschroeid door de blakerende zon, misselijk van de terpentinegeur en helemaal onder de verfspatten kwam ik thuis van mijn eerste werkdag. Onvoorstelbaar dat er mensen bestonden die dit een leven lang volhielden.
Tegen vrijdagavond was het werk af. Niettegenstaande het feit dat ik niet meer aan de derde laag was toegekomen, wat ik wijselijk verzweeg, toonde mijnheer Michiels zich bijzonder tevreden. Hij betaalde zonder verpinken mijn verdiende loon en gaf me er zelfs nog een extraatje bovenop.
'Hier jongen, prima werk. Wat koop je met het geld?'
'Een gitaar,' antwoordde ik.
'Ha, een muzikant. Creatief baasje. Veel succes. Ik hoor het wel als je bovenaan de hitparade staat,' gniffelde hij.
Weken verstreken. Helemaal op het einde van de vakantie stond ik op een dag met mijn fiets - gitaar op de rug - voor een stoplicht, toen ik de zwarte Mercedes van de Michielsen in tegenovergestelde richting zag rijden. Beleefd stak ik mijn hand op en heel even verbeeldde ik me dat mijnheer met zijn vuist naar me zwaaide en mevrouw verwijtend met haar vinger in mijn richting wees.
Weer ging een hele tijd voorbij tot ik op een zaterdagmorgen in de supermarkt met mijn winkelkarretje bijna tegen dat van mevrouw Michiels botste.
'Ha, onze muzikale schilder, je mag blij zijn dat mijn man zo'n brave borst is, jij stuk onbenul. Als het aan mij had gelegen, had je het geld moeten teruggeven,' kakelde ze. 'Hadden we dit maar door een vakman laten doen.' Ze trok haar neus op en keek me misprijzend aan. Voor ik kon reageren stoof ze weg, haar wagentje wild voor zich uit duwend.
Onthutst besloot ik nog dezelfde dag naar Meubelhuis MiKi te fietsen. Daar aangekomen kon ik mijn ogen nauwelijks geloven. Mijn poort zag er uit als toen ik ze voor het eerst zag: muisgrijs. Hier en daar ontwaarde ik nog een klein plukje wit. Op de grond lagen hier en daar witte verfkrullen die door één van de arbeiders op een hoopje werden geveegd. De man zag me en hief zijn bezem dreigend naar me op.
'Idioot, jij driedubbele idioot,' schreeuwde hij.
Ik keek hem onbegrijpend aan.
'Man, man, wat een amateurisme. Mevrouw was razend.'
Ik snapte er nog steeds niks van, durfde geen vragen stellen en fietste naar huis.
Bijna tien jaar is er verstreken tussen dat vakantiebaantje bij MiKi en de dag van gisteren, toen ik er voor het eerst in al die tijd toevallig passeerde. Intussen weet ik dat ik het metaal eerst had moeten ontvetten, dan met een grondverf of primer bewerken, en dat ik zeker geen acryl op waterbasis had mogen gebruiken.
De metalen poort blikkerde in de zon. Eigenlijk had mevrouw Michiels het toch wel bij het rechte eind. Oranje is mooier, veel mooier.
Philip Hoorne
Nieuws
Literaire Boeken Top 10
- De historicus - E. Kostova
- In Europa - G. Mak
- Altijd roomboter - N. Noordervliet
- Troost - R. Giphart
- Op weg naar het einde - G. Reve
- De verdronkene - M. de Moor
- Specht en zoon - W.J. Otten
- Extreem luid & ongelooflijk dichtbij - J.S. Foer
- Sonny Boy - A. van der Zijl
- Blanche en Marie - P.O. Enquist
|
De Boeken Top 10 is gebaseerd op de verkopen van boekhandel
'Het Verboden Rijk' te Roosendaal in de periode 22 april t/m 3 mei 2005. |
Diana Ozon bij boekhandel Demodokos
Diana Ozon is in mei dichter van de maand bij boekhandel Demodokos. Ze nodigt literaire gasten uit. Op donderdag 12 mei zijn dat Anne van Amstel en Ilse Starkenburg. Een week later, 19 mei, leest Ozon samen met L.Th. Lehmann en Jan Kal voor uit eigen werk. De laatste donderdag van de maand draagt Diana Ozon het stokje over aan F. Starik. Beiden dragen dan voor als gaande en komende dichter van de maand. Aanvang is telkens om 20.00 uur en de entree is gratis. Boekhandel Demodokos is gevestigd aan de Reestraat 24 te Amsterdam. Website www.demodokos.nl. Overige activiteiten van Diana Ozon deze maand: woensdag 11 mei met o.a. Erik Bindervoet & Robbert-Jan Henkes, Constant Meijers en Gerard Beense in De Etna, Rapenburgerstraat 159, Amsterdam www.amstelberg.helpt.nl ; 14, 15, 16 mei Vurige Tongen, meerdaags poëziefestival in Ruigoord www.ruigoord.nl ; 15 mei Literaire salon met onder meer Carla Boogaards en Dolly Bellefleur. Aanvang 17.00 uur. Entree gratis. De Kunstkerk, Prinseneiland 89, Amsterdam www.kunstkerk.nl ; 21 mei De Verdichting Ozon o.a. samen met Daniël Dee en de Woorddansers in de Puddingfabriek, Viaductstraat 3a, Groningen deverdichting.web-log.nl.
Verse toneelliteratuur
Van donderdag 2 tot en met zaterdag 4 juni en van donderdag 9 tot en met zaterdag 11 juni wordt in het Chassé Theater te Breda voor de derde maal het Festival Verse Waar gepresenteerd. Er zijn teksten uit alle windstreken van Europa geselecteerd. Op het programma staan twaalf dagverse eenakters, alle speciaal voor het festival vertaald en voor het eerst in Nederland te zien. Er zijn eenakters te zien van onder andere Oscar van Woensel, de Catalaanse auteur Salvador Espriu, de Ierse Ursula Rani Sarma, Sybille Berg uit Zwitserland en de Italiaan Luigi Pirandello. Professionals en amateurs voeren de stukken uit. Website: www.versewaar.nl.
Margriet de Moor in Almere
Schrijfster Margriet de Moor is op woensdag 18 mei uitgenodigd door literair genootschap 'eindig laagland' om in Cultureel Centrum Corrosia in Almere Haven over haar literaire werk te vertellen. Deze maand is haar zesde roman
De verdronkene verschenen. Het is het verhaal van twee zussen, van wie de een verdrinkt tijdens de watersnoodramp in 1953 en de ander als het ware in het leven van haar verdronken zus stapt om dat verder te leiden. De Moor schreef verhalenbundels en romans, waarvan meerdere zijn genomineerd. Haar eerste roman uit 1991
Eerst wit dan grijs dan blauw kreeg de AKO-literatuurprijs. Margriet de Moor zal op 18 mei uitvoerig ingaan op haar werk en daarnaast vragen van het publiek beantwoorden. Aanvang 20.00 uur. Toegang 5 Euro. Informatie:
(de letters X uit dit adres verwijderen!)
Historische roman van Eduard Nieland verschenen
Bij uitgeverij Charish is op 23 april de historische roman
Met toegestane bagage... van Eduard Nieland verschenen. Het boek telt 512 pagina's en is verkrijgbaar voor 20 Euro. Nieland deed onderzoek in het kader van de biografie Nieland 1900-2000 wat niet alleen veel kennis over het dagelijks leven tussen de twee wereldoorlogen opleverde, maar in het bijzonder inzicht gaf in de situatie van Nederlanders in de Tweede Wereldoorlog. Zijn vader, Gerard Nieland (1906-1943), overleed in het strafkamp Erica te Ommen aan de gevolgen van vreselijke mishandelingen. De roman vertelt het hartverscheurende verhaal van de families Staals en Seyffürth voor, tijdens en na Nazi Duitsland. E-mail:
(de letters X uit dit adres verwijderen!). Uitgeverij Charish, Postbus 47, 8100 AA Raalte, e-mail:
(de letters X uit dit adres verwijderen!).
Verlaten tafels
Naar verwachting eind van deze maand verschijnt de nieuwste, vijfde gedichtenbundel getiteld
Verlaten tafels van Catharina Boer bij uitgeverij WEL te Bergen op Zoom. De dichteres laat weten dat de bundel poëzie bevat over ogenschijnlijk dagelijkse dingen, over het voorbije en ook over een ver verleden dat zich in oude stenen lezen laat. In overleg met haar uitgever is de dichteres teruggegaan naar haar eigen meisjesnaam Catharina Boer. Haar eerdere bundels gaf ze uit onder het pseudoniem Karina Baggermans.
Eerste zitting Poëzierechtbank
Tijdens de eerste editie van de Nederlandse Poëzierechtbank in café 't Pleidooi te Groningen heeft de oud-stadsdichter Bart FM Droog nog eens bewezen een podiumtijger te zijn. De 'poëzierechter' Jan-Jaap Reinders benoemde hem namens het publiek tot 'beste poëzieadvocaat' waarna hij van eigenares Stephanie Clarck de 'Pleidooi Poëzie Prijs' in ontvangst mocht nemen.
Café 't Pleidooi ontwikkelde samen met dichter Jan-Jaap Reinders een totaal nieuw concept, een nieuwe voordrachtsvorm die niet verward moet worden met Poetry Slam. Overeenkomst is gebruikmaking van een publieksjury. Het gaat hier om een pleidooi voor de poëzie waarbij het 'beste' het 'goede' overwint. Dichters brengen hun persoonlijk statement over de poëzie. Hun eigen dichtwerk wordt als bewijsmateriaal aangevoerd. Momenteel wordt overwogen dit experiment een vervolg te geven. E-mailen kan naar
(de letters X uit dit adres verwijderen!) of
(de letters X uit dit adres verwijderen!)
Kelderkunst
Sinds 18 april 2005 vormt festivalorganisatie Kelderkunst een stichting. De stichting wil van donderdag 4 augustus tot en met zondag 7 augustus tijdens het weekend van de Deventer Boekenmarkt een gratis toegankelijk festival organiseren. Er vinden dan optredens en exposities plaats in stadskelders en een buitenpodium aan de Wellekade. Veel kunstenaars hebben zich al aangemeld om deel te nemen aan Kelderkunst 2005. Er wordt momenteel gewerkt aan een festivalwebsite. Voor meer informatie kan voorlopig contact worden opgenomen met
(de letters X uit dit adres verwijderen!).
Ten minste houdbaar tot:
Het Brits/Vlaamse hedendaags dansgezelschap Retina produceert een nieuwe productie Eleven stories for the body, distance to our soul tijdens de zomer van 2005. Elf verhalen, gedichten en abstracte teksten worden specifiek voor dit werk geschreven in het Nederlands en Engels. Er is een schrijfwedstrijd aan verbonden. Maximaal 1500 woorden. Er zijn geldprijzen te winnen en de uiterste inzenddatum is 1 juni 2005. Mail voor meer informatie naar
(de letters X uit dit adres verwijderen!). De website is www.retinadance.com.
L'Âne Qui Butine
In de Franstalige reeks
L'Âne Qui Butine verscheen een Vlaamse special met gedichten van Gie Devos, Jean-Pierre Depoortere, Peter Wullen en Koen Wastijn. Wie meer wil weten kan hier, haalt beter zijn Frans boven en mailt naar :
(de letters X uit dit adres verwijderen!).
Het Tweede Stadsgedicht van Nasr
Het tweede stadsgedicht van de Antwerpse stadsdichter is er. Met 'achter een vierkante vitrine' dicht Ramsey Nasr over de nieuwe Permeke-bibliotheek. Hij bracht dit gedicht op de academische opening. Het gedicht begint in het 'Anwoarps' en eindigt in het 'Nederlands'. Het gedicht is te lezen via deze link.
Koningsblauw
Donderdag 19 mei 2005 vindt in Lier de première plaats van de vierde Koningsblauw-editie. In slechts enkele jaren tijd heeft Behoud de Begeerte met dit programma een eigen en experimenteel kader geschapen om (een selectie van) het beste van de Nederlandstalige poëzie van het afgelopen jaar op het podium te brengen.Van 19 tot 25 mei 2006 treden in wisselende samenstelling Eva Cox, Tjitske Jansen, Ramsey Nasr, Leonard Nolens, Menno Wigman en Joost Zwagerman voor het voetlicht met recente, bekroonde, verzamelde en nieuwe gedichten. De volledige speellijst is terug te vinden op www.begeerte.be/koningsblauw/.
SNELNIEUWS:
09/05/05 - BRUSSEL: Green Light met dichteres en romanauteur Véronique Tadjo -
programma in het Frans - 20u - 2,5 - Passa Porta, Dansaertstraat 46 - www.passaporta.be
11/05/05 - BRUSSEL: El jardin de las musas : Carlos Edmundo d'Ory, Marcel Van Maele, Jacques Sojcher brengen poëzie over liefde en pijn. Gastheer is Bart Vonck -
programma in het Spaans, Frans & Nederlands - 20u - 5/4 - Passa Porta, Dansaertstraat 46 - www.passaporta.be
12/05/05 - ANTWERPEN: De Muzeval met 'De galeiboef van 't kofschip' Didi de Paris - nadien vrij podium - 20u - gratis - De Muziekdoos, Verschansingsstraat 63.
15/05/05 - VEURNE: Vuilgebekt met vurige tongen - een hedendaags rederijkersfeest met o.a. Eva Cox en Peter Holvoet-Hanssen - 17u - gratis - Kasteel Beauvoorde - www.klara.be
15/05/05 - VEURNE: Rituelen van kwetsbaarheid - m.m.v. Tricycle, Catherine Delasalle, Philippe Thuriot en poëzie van Fernand Florizoone - 18u - 7/5 - Spaans Paviljoen, Ooststraat 2 - www.klara.be
17/05/05 - BRUSSEL: Literaire Ontmoetingen - Luce Wilquin stelt voor: Martine Wijkckaert, toneelauteur en regisseur -
programma in het Frans - 20u - gratis - Passa Porta, Dansaertstraat 46 - www.passaporta.be
18/05/05 - BRUSSEL: El jardin de las musas : met de dichters Luis Antonio de Villena , Albert Bontridder & Francis Dannemark. Gastheer is Bart Vonck -
programma in het Spaans, Frans & Nederlands - 20u - 5/4 - Passa Porta, Dansaertstraat 46 - www.passaporta.be
21/05/05 - BRUSSEL: Ontmoeting met de dichter Jean-Michel Espitallier -
programma in het Frans - 17u - gratis - Passa Porta, Dansaeertstraat 46 - www.passaporta.be. Meer? bijna-dagelijkse update op parlando.skynetblogs.be
Het nieuws werd samengesteld door Jan Boonstra en Tine Moniek.
Nieuwsberichten voor Meander 267 van zondag 22 mei dienen uiterlijk dinsdag 17 mei in ons bezit te zijn. Stuur geen attachments mee.
Berichten kunnen worden gestuurd aan
(de letters X uit dit adres verwijderen!)
Colofon
Site: meander.italics.net
E-mailadres: (de letters X uit dit adres verwijderen!)
Redactie:
Adelheid Bekaert, Annette van den Bosch, Yves Joris, Gerard Kool, Joop Leibbrand, Margo Verbiest, Rob de Vos
Vaste medewerkers:
Jan Boonstra, Yvonne Broekmans, Hans Hamburger, Tine Moniek, Herbert Mouwen, David Troch, Elly Woltjes.
Verder werken mee:
Chris Coolsma, Rutger H. Cornets de Groot, Edith de Gilde, Milla van der Have, Joris Lenstra, Bert van Weenen, Atze van Wieren.
De gedichten worden beoordeeld door: Yvonne Broekmans, Hans Hamburger, Yves Joris, Joop Leibbrand en Tine Moniek.
De verhalen worden beoordeeld door: David Troch, Herbert Mouwen, Margo Verbiest, Rob de Vos en Elly Woltjes.
Wil je meewerken aan Meander?
Kijk dan op http://meander.italics.net/meewerken en vul je gegevens in.
Financiën:
Meander is gratis, maar ook uw financiële bijdrage is nodig!
Bijdragen vanuit
Nederland kunnen worden overgemaakt op Postbank giro 8941864 t.n.v. G.C. Kool te Delft.
Voor bijdragen vanuit
België: Rekening 402.2004409.95 ten name van Meander.
Vermeld 'donatie Meander'.
Abonneren, opzeggen en uw adres wijzigen gaat het eenvoudigst op het adres:
http://meandermagazine.net/service
en omslachtiger door gebruik te maken van de volgende e-mailadressen:
Abonneren door een mail aan met als onderwerp: subscribe (de letters X uit dit adres verwijderen!)
Opzeggen door een mail aan met als onderwerp: unsubscribe (de letters X uit dit adres verwijderen!)
(U kunt ook de hele krant aan ons retour zenden met ergens bovenaan de uitroep 'Unsubscibe!' of iets dergelijks, maar dat is de meest onbehouwen manier ...)
Kopij is welkom bij Meander. Zie
http://meandermagazine.net/kopij/
Verdere verspreiding van de in deze uitgave opgenomen teksten is alleen toegestaan met voorafgaande en uitdrukkelijke toestemming van de auteur(s)
Zie ook op onze site: gedichten * verhalen * artikelen * recensies * interviews * links * klassiekers * archief