| Meander op zondag |
|
Afl. 126 / 28 januari 2001 : Gedichten - Afrikaans - Recensies - Nieuws - Verhaal
Meander verschijnt wekelijks via e-mail * Site http://meander.italics.net
Abonneren, adres wijzigen of opzeggen? Zie onderaan de krant hoe dat kan.
Laten we zeggen als bescheiden bijdrage van Meander aan de Landelijke Gedichtendag is deze week de afdeling Gedichten op de site van Meander heropend in een nieuwe vormgeving: http://meander.italics.net/gedichten
Men vindt er een selectie uit de gedichten die de laatste paar jaar in Meander zijn geplaatst, waaronder alle Gedichten van de Maand vanaf november 1998.
|
|
| |
| |
Stof
Windveren jagen augustus
de maand uit. De oostenwind brengt
stof en een aanzwellend zweten,
populieren vormen buigzaam hun front,
bruin daalt het dwarrelend zaad van de berk.
Het schort aan een kou in de lucht
die zeeën te hoog ons de luiken doet schalmen.
Het is het seizoen dat ons bindt,
dat ons vruchteloos ophoudt.
Oogst die de pluk doorstond.
Frieda Snel
Dognapping
Een ruk, een tik tegen zijn kop.
Een sportzak.
Madam kwam te laat
met het losgeld.
Het geweld was gepleegd.
Met gerode lippen
kuste zij het wit hondje
op de mond,
en legde het
in een wit kistje.
Zij vergat haar man
en niet haar hond
te herdenken.
Haar man leefde nog
en dacht eraan
om in de nacht van Allerheiligen
de poedel op te graven
en met de botten in een kom
poedelnaakt aan te draven.
Frederik Lucien De Laere
vliegen
niet het hechten aan de plaats
het nestelen in gebroken bomen
niet het hangen boven het veld
het plakken aan vastgekoekt hars
nee, het vliegen naar de wolken
en de openvallende gaten
met het heldere licht
en duiken, scheren en
wentelen tot in de nevel nog
een lichtpunt gloeit
waarvan de warmte je
aan de bodem boeit
dat voedt het vurig stijgen
maakt de hoogte vederlicht
biedt een vergezicht
op elke afstand
zonder grens
en haalt de ruimte
in je boven
Frans Terken
|
| |
De bijdrage in het Afrikaans van Die Penseel/Vlugskrif:
ek&jy
tussen jillende dronkmense
in die Irish pub -
n band uit Holland maak harde,
tradisioneel-uitgelate Ierse musiek
maar ek&jy
is in n knus hoekie
afgesny, outisties-besope saam
ek probeer jou verduidelik
hoe ek skielik kan voel
hoe my ou lewe & ek
e^rens diep in die oujaarsnag
ingedagte
soos die wind van koers verander
en n walvis elegant op sy rug omrol
soos n verjaardag vergeet word
of n mens in sy slaap omdraai
so voel ek die verby lewe
wat ek nou al byna ag jaar abba
iewers diep in die oujaarsnag
my die rug keer
en kar toe stap om
n video te gaan uitneem
en n bestelde pizza te gaan oplaai
donner, dis snaaks, hoe lank ek geglo het
dat my ou lewe & ek allie tyd van plan was
om my met n surprise party
te kom oorval in die middel
van n knaende, Duitse winterdepressie
maar ek sou nie meer pop-speel met verby dinge en geeste nie
en tog wou niks buig, breek, of kraak nie -
ek was net minder, ligter, apaties en dronk
dis alles nonsens, "Schwachsinn!" het jy geglimlag
"Du meinst eigentlich, dass du mit mir ein Kind haben moechtest,"
het jy uitdagend en weerloos tegelyk gese^
ek wil eintlik n kind he^ met saam met jou
het jy verbaas en pleitend besef
en toe
vir die eerste keer in n lang tyd
het jy my met die tong
n oop-mond-gebed gesoen
onner oorverdowende Ierse viole
Danie Marais
Alfred Schaffer verklaart enkele woorden:
* jillende - grappen makende, plagende
* skielik - plotseling, opeens
* oplaai - afhalen
* donner - verdorie
* dis - dit is
* snaaks - gek, vreemd, grappig
* allie - al die
|
| |
Het liefste gedicht
Een bespreking door Edith de GildeZo kom je nog eens aan een boek: je bezoekt een site, stuit op een enquête: "wat is je favoriete gedicht", vult hem in en prompt valt zo rond de nationale gedichtendag een bundel in je bus.
Wat ik heb ingevuld? Vaag herinner ik me dat ik vond dat in elk geval mijn helden erbij moesten: Hans Andreus, Remco Campert, Fritzi Harmsen van Beek, J.A. dèr Mouw. En dat ik de anonieme middeleeuwse kopiist met zijn "olla vogala" er ook bij vond horen. Alle vijf vind ik ze in de bundel "Het liefste gedicht" terug.
Gerrit Komrij stelt in zijn inleiding dat liefde en poëzie een natuurlijk paar vormen, als ze al niet aan elkaar gelijk zijn: "de liefde is poëtisch en elk gedicht is een liefdesgedicht". Toch: is liefde een zaak van minnaars, dichten is "beter overgelaten aan de dichters". Terecht: een goed liefdesgedicht heeft ook de niet direct betrokkene iets te zeggen, stijgt uit boven de aanleiding van zijn ontstaan.
De gedichten in deze bundel vormen een uit de enquête-uitkomst samengestelde "top-100"; het gedicht met de meeste stemmen sluit de rij. Dat levert een bont geheel op van tijden en stijlen: Vinkenoog volgt op Vestdijk, Hélène Swarth ligt wang aan wang met Jules Deelder, André Hazes ("Zij gelooft in mij") vinden we ingebed tussen Maria van Daalen en Toon Tellegen.
Neeltje Maria Min, die de liefde al in haar naam draagt, is gelukkig eindelijk eens met een ander gedicht vertegenwoordigd dan dat waarmee zij onsterfelijkheid verwierf. Dit mag er ook zijn:
|
Dit is de laatste avond...
Dit is de laatste avond dat wij spreken,
want dit vertrek duldt geen geluid
dan van de mond het zoete breken.
Het wrijven tussen huid en huid
doet alle woorden in jou groeien;
mijn warme adem wist ze uit.
Verhevig het bewegen
en leg het spreken stil
tot alles is verzwegen.
Vervang het woord door een gebaar
en spreek niet meer want wat
gesproken is, is niet meer waar.
|
K. Schippers vat de essentie van liefde, dichten en dichten over liefde mooi samen in:
|
Ja
Ik heb je lief zoals je soms
gelijk een gouden zomerdag bent
nee nee nee
ik heb je lief zoals je bent
nee nee
ik heb je lief zoals
nee
ik heb je lief
|
Een aardige bundel om lekker in te snuffelen. Aan een nieuwe enquête doe ik zeker weer mee.
Het liefste gedicht
De favoriete liefdesgedichten van Nederland en Vlaanderen
Uitgeverij Podium, Amsterdam
ISBN 90 5759 363 7
Edith de Gilde
Staalkaart * Judith Herzberg
Een bespreking door Hans HamburgerTer gelegenheid van de tweede Landelijke Gedichtendag verscheen bij De Harmonie in een eenmalige oplage een bundel met dertien nieuwe gedichten van Judith Herzberg onder de titel "Staalkaart". De gedichten zijn geschreven in opdracht van Poetry International. Het boekje is slechts twee maanden in de boekhandel, te koop voor de prijs van f 2,50.
In opdracht geschreven verzen dragen dikwijls het karakter van gelegenheidspoëzie. Meer vakmatige handigheid dus dan gevoelsmatige bezieling. Bij deze dertien van Herzberg is daar geen sprake van. Ik heb nog nooit een middelmatig of routineus vers van haar gelezen en dat is na lezing van "Staalkaart" zo gebleven.
De gedichten van Judith Herzberg hebben geen eenvormige stijl, maar variëren van licht-hermetisch tot zeer toegankelijk, van vrij tot strak. Soms ook is de invloed van anderen duidelijk merkbaar, zo sterk zelfs dat het een persiflage zou kunnen zijn. Bij voorbeeld op Schierbeek:
|
In de hoop
In de hoop in de hoop
in de hoop
in de hoop dat
in de hoop in de hoop
in de hoop dat
in de hoop dat jullie je
in de hoop dat jullie je
in de hoop in de hoop
in de hoop dat jullie je
dat jullie je nooit
dat jullie voorgoed bedoel ik
in de hoop dat jullie voorgoed
voorgoed in de hoop
in de hoop in de hoop in de hoop
in de hoop dat
in de hoop
|
Maar de meeste indruk maken toch de verzen met een duidelijke Herzberg-signatuur. Begrijpelijk voor iedereen en geschreven niet alleen met vakmanschap, maar ook met gevoel.
|
Het erge
Zie je, nu is het erge echt gebeurd;
het kan me al veel minder schelen,
ik zeg nog: liever jouw ogen een halfuur
dan duizend wonderen's eeuwige duur,
maar terwijl ik het zeg
meen ik het niet meer echt.
Nu zou ik dus moeten beginnen te rouwen
mijn kleren scheuren en schreeuwen van pijn
want dat het me minder schelen kan
is erger dan eeuwig verdriet zou zijn.
|
"Staalkaart", gedichten van Judith Herzberg.
Uitgave: De Harmonie en Poetry International
ISBN 90 6169 614 3
Hans Hamburger
|
| |
Samenstelling: Yves Joris
Stichting Weerwoord
Op zondag 11 februari kan men om 13.45 uur terecht in de Consul te Rotterdam voor een poëtische namiddag. De Rotterdamse dichters Hester Knibbe en Leo Stilma zullen die dag het beste van zichzelf geven. Speciale gast is de Belgische dichter Luc Gruwez.
|
Locatie: de Consul, Westersingel 28 in Rotterdam
Info: 015 214 10 08 of 010 465 82 01
E-mail: |
Lehmann
Al ruim zestig jaar lang schrijft de nu tachtigjarige L.Th. Lehmann poëzie. Eind vorig jaar verscheen bij de Bezige Bij het bijna zevenhonderd pagina's tellende Gedichten, samengesteld door Tom Van Deel. Om een beeld te krijgen van deze dichter, scheepsarcheoloog, prozaïst, essayist, componist, surrealist, DJ, tekenaar en vrijdenker kunt u terecht op http://www.epibreren.com/lehmann
Literair Café Conservatorium
Januari is voor de meeste studenten een examenmaand. Voor de studenten van de afdeling 'Woord' van het Koninklijk Conservatorium van Antwerpen is dat niet anders. Hun examenopdracht is het interviewen van een "bijzonder" persoon. Op dinsdag 30 januari is het de beurt aan dichter Erik Spinoy en illustrator Kris Meersman. Spinoy is bekend van zijn bundels 'Susette' en 'Frantsen', waarin zijn beeldrijkdom sterk tot uiting komt.
|
Entree: gratis
Wanneer: dinsdag 30 januari vanaf 20.00 uur
Waar: Groene Waterman, Wolstraat 7, 2000 Antwerpen
Tel: 03 232 93 94
E-mail: |
Tanka's
Op vrijdag 12 januari zond de Japanse tv een rechtstreeks verslag uit van een plechtige ceremonie in het keizerlijk paleis te Tokyo. Te midden van negentig genodigden luisterden keizer Akihito en keizerin Michiko naar de voordracht van zo'n twintig gedichten. De verzen - allemaal tanka's, traditionele gedichten van 31 lettergrepen - waren uitgekozen uit 23.432 inzendingen. Onder de uitverkorenen – voor het tweede jaar op rij – de 16-jarige Hiroaki Nakao (http://jin.jcic.or.jp/kidsweb/news/00-02/nakao.html)
Overigens hadden ook de keizer en de keizerin een gedicht geschreven. De tanka van de keizer in Engelse vertaling:
|
Thinking as I go
Of blooms Father and Mother
Used to love so well,
I take a walk with my wife
Through the meadow at Nasu.
|
Deze nieuwjaarspoëzieceremonie, die teruggaat tot het jaar 1267, werd meer dan honderd jaar geleden in ere hersteld en wordt sindsdien elk jaar gehouden. De tanka zelf stamt uit de zesde eeuw.
|
| |
Manja Herstel
De Bruiloft
Ik zit in de kamer bij mijn moeder en roer in een kopje thee. "Weet je waar ik verleden week nog naar toe ben geweest?", zegt ze. Ik schud van nee. "Naar het bruiloftsfeest van tante Let en oom Frans". "Hoeveel jaar waren ze getrouwd?", vraag ik ongeïnteresseerd. "Alweer vijftig jaar," zegt mijn moeder, "en weet je wie er ook waren?" Dat is voor mij geen moeilijke vraag, hun kinderen natuurlijk met hun echtgenoten. "Ja," zegt mijn moeder, "Vera en Paul waren er ook en ze vroegen nog naar jou". Met een zucht zet ik mijn lege kopje op de tafel. Vera is wel de laatste die ik terug wil zien.
Bob en ik zouden bruidsjonker en bruidsmeisje zijn bij het huwelijk van ons nichtje Vera. Ze zou trouwen met Paul, een bouwkundig ingenieur. Zijn familie was in goeden doen; Vera, zelf uit een lager milieu afkomstig, en haar moeder, mijn tante Let, wilden dat de familie zo goed mogelijk voor de dag zou komen tijdens de bruiloft. Er waren weken van voorbereiding aan vooraf gegaan. Tante Let zou een jurk voor me naaien. Het werd er eentje van lichtblauwe, glanzende stof. De stof vond ik mooi, het model afschuwelijk. De jurk was van boven strak en deed mijn platte bovenlijf extra sterk uitkomen en als dertienjarige had ik het daar best moeilijk mee. De rug was diep uitgesneden en eindigde in een grote strik. De rok was enorm wijd, er moesten twee pettycoats aan te pas komen, en er waren kleine oprijgjes in gemaakt die uitliepen in donkerblauwe fluwelen strikjes. Bob zou een gehuurd jaquet dragen. Er werd een stijf permanentje in mijn haar gedraaid en ik zou een witte diadeem met bloemetjes dragen. Mijn schoenen waren plat en hadden gekrulde neuzen. Mijn moeder vond ze goed genoeg, er was geen geld voor nieuwe. Tante Let zou mijn bruidsjurk en Bobs jaquet bekostigen.
Toen de dag was aangebroken was ik behoorlijk zenuwachtig en voelde me opgelaten in mijn jurk. Bob, mijn half jaar jongere neefje, had de slappe lach en stak mij aan. Hij had van die gekke schoenen aan, nozemschoenen, zei hij, geleend van een buurjongen. Het waren schoenen met spits toelopende punten en ze pasten totaal niet onder het jaquet. Vera en Paul zagen er prachtig uit. Vooral Vera in een betoverende bruidsjapon met sluier en een enorme lange sleep.
De koetsjes kwamen er aan en Bob en ik zaten tegenover Vera en Paul op een opklapbankje achter de koetsier. Vóór ons het minnekozende bruidspaar, achter ons de kont van de koetsier achter het kleine raampje. Bob kon zijn lachen haast niet meer inhouden en ik giechelde mee. Vera keek me boos aan.
De huwelijksplechtigheid op het stadhuis was sober. We gingen vervolgens naar de kerk. Tijdens de tocht naar het altaar trapte ik een paar keer per ongeluk op Vera's sleep. Ze keek nijdig achterom en siste me wat toe. Haar diadeem trok scheef, wat weer op Bobs lachspieren werkte. Plechtig werden de ringen gewisseld en er volgde een gebed. Bob stootte me aan. Hij wees op zijn schoenen en fluisterde me toe: "Elvis Presley heeft ook zulke schoenen". Ik proestte het uit en zag Vera en tante Let bestraffend mijn kant uitkijken. De dominee onderbrak zijn gebed even, ging toen weer onverstoorbaar voort.
Bij het verlaten van de kerk zou ik de gedroogde bloemen uit mijn mandje voor het bruidspaar moeten strooien, maar ik vergat het. Vera werd nu spinnijdig en pakte me bij mijn arm. "Nu moet je de bloemetjes strooien", zei ze boos en haar gezicht, dat er 's morgens voor de bruiloft zo vlekkeloos had uitgezien zag nu vuurrood. Ik voelde me beschaamd en durfde Vera niet meer aan te kijken. Ik hoorde Paul Vera tot kalmte sussen, terwijl ik de bloemetjes behoedzaam voor de voeten van het bruidspaar gooide. Vervolgens werden er foto's gemaakt in het park. Ik wist zoveel mogelijk te voorkomen dat er foto's van mij werden gemaakt in die bespottelijke jurk, met mijn stijve kapsel en mijn krulschoenen.
De receptie verliep gelukkig zonder incidenten.. Bob en ik zaten bij het receptieboek en kregen complimentjes. We zagen er zo schattig uit, vonden ze. Tante Let kon niet nalaten steeds te vermelden dat ze mijn jurk zelf gemaakt had. Met een patroon uit de Libelle.
"Vinden jullie hem niet schitterend", zei ze steeds. Paul, de eeuwig glimlachende bruidegom, had mij een pakje gegeven. Het was een armbandje als aandenken aan de huwelijksdag. Ik probeerde het om te doen, maar het viel uit mijn handen. Vera raapte het op. "Hoe vind je het?", vroeg ze en lachte naar me. Ik was jaloers op de knappe Vera en vond haar niet aardig.
Het diner zou de grote afsluiting van de avond worden. Ik zat naast Bob en tante Let. Toen de bruidstaart werd binnengebracht, voelde ik me plotseling niet lekker worden. Paul zou juist aan zijn speech beginnen toen ik het echt niet meer uithield. "Tante, ik moet naar de WC", fluisterde ik. Weer zag ik Vera's blik op me gericht. Ik hoorde haar tegen tante fluisteren: "Dat kind heeft haast m'n hele dag bedorven, ma, ik wilde haar eigenlijk ook niet als bruidsmeisje, ik vond haar al veel te oud".
"Ga maar even, kind", zei tante en legde als troost een hand op mijn arm. Ik vluchtte weg en in het toilet hield ik mijn handen en gezicht onder de kraan. Ik keek in de spiegel en vervloekte mezelf, Vera, mijn jurk en de hele bruiloft. Er sprongen tranen in mijn ogen die ik snel weer wegveegde. Tante Let kwam me halen. Ze was bezorgd. "Het gaat alweer wat beter met me", zei ik. "Je ziet zo pips", zei ze, "ik zal zorgen dat je thuisgebracht wordt".
Mijn moeder was nog op en stond bovenaan de trap te wachten. "En," vroeg ze nieuwsgierig, "hoe was het?"
"Het was erg fijn", loog ik en sloop langs haar naar boven naar mijn eigen kamertje. "Maar ik ben erg moe en nu ga ik slapen". In mijn kamertje viel ik op mijn bed neer. Ik probeerde de jurk uit te krijgen, maar ik kon niet bij de rits van achteren. In een opwelling trok ik aan de grote strik en scheurde de jurk open. Opgelucht liet ik hem van me afglijden en schopte hem weg. Zo, dacht ik opgelucht, die rotjurk doe ik nooit meer aan.
Manja Herstel
|
| |
Al de vorige afleveringen van Meander op Zondag (MoZ) zijn terug te vinden op onze site:
Alle MoZ's vanaf nummer 109 * Alle MoZ's t/m nummer 108 * Alle woensdagedities * Overige uitgaven
In het archief vindt u de weg naar alles wat in de afgelopen jaren op de site van Meander is gepubliceerd.
|
Redactie
Adelheid Bekaert, Sati Dielemans,
Edith de Gilde, Hans Hamburger,
Milla van der Have, Yves Joris,
Gerard Kool, Joop Leibbrand,
Vincent Scholze, Marnix Speybroeck,
Rob de Vos, Elly Woltjes.
Kopij is welkom bij kopij@meander.italics.net Lees eerst de voorwaarden voor het insturen van kopij op voorwaarden voor het insturen van kopij.
Vragen over Meander? Stuur een
Vrijwillige bijdragen voor Meander zijn welkom op Postbank giro 8941864 t.n.v. G.C. Kool te Delft. Vermeld 'donatie Meander' en uw e-mailadres.
Verdere verspreiding van de in deze uitgave opgenomen teksten is alleen toegestaan met voorafgaande en uitdrukkelijke toestemming van de auteur(s) |
|
Abonneren: stuur een bericht aan met als inhoud: subscribe meander-l
(het laatste teken is de letter 'l' van lijst)
Opzeggen: stuur een bericht aan met als inhoud: unsubscribe meander-l
(het laatste teken is de letter 'l' van lijst)
Verstuur het bericht vanaf het e-mailadres waarop u de krant ontvangt. Als u van de listserver bericht krijgt dat u niet in de lijst voorkomt ontvangt u de krant op een andere e-mailadres dan waarvanaf u probeerde op te zeggen.
Adres wijzigen: zeg op vanaf uw oude adres en neem een abonnement vanaf uw nieuwe adres. |
|