Met een mensenkop

Vannacht heb ik weer de waarheid gezien.
Mussen met een mensenkop en honden
stonden klaar ze te berijden. Misschien
werd het me door een dode gezonden,

als waarschuwing: kijk toch eens om je heen!
Je zou het best geloven. De straten
stroomden ermee vol vandaag. Ik alleen
had het daadwerkelijk in de gaten.

Iedereen is gek, wil ik maar zeggen,
behalve uw diep bescheiden dichter.
Die gaat zich voorlopig niet omleggen,

ook krijgt Bacchus hem vooralsnog niet klein.
Laat ze een ander de plomp uit dreggen:
ik moet nog de panische paling zijn.

Heel af en toe duikt er zomaar vanuit het niets een talent op. Peter van Galen bijvoorbeeld. Nog nooit van gehoord? Dat kan. Je vindt zijn naam ook nergens door te googlen. Toch schrijft deze jongeman uit Veenendaal aantrekkelijke en toegankelijke gedichten met een zekere onbestemdheid die ze tot echte poëzie maakt. Met een zekere trots stellen we hem dan ook voor.

Peter, je bent vooralsnog een relatief onbekende dichter. Vertel eens wat over jezelf.
Ik ben geboren in 1980 in Amersfoort en bracht mijn eerste levensjaren door in Scherpenzeel. Op vijfjarige leeftijd verhuisde ik naar het vlakbij gelegen Veenendaal, in het midden van Nederland. Kennismaken met literatuur was er in mijn jeugd niet bij, ook niet op school.

Hoe kwam je dan bij het dichten terecht?
Later las ik af en toe een boek, totdat ik op mijn achttiende Ė dat is alweer even geleden - de negentiende-eeuwse Russische bibliotheek ontdekte: Dostojevski, Toergenjev, Tolstoj, Tsjechov, de roman Oblomov van Gontsjarov. Niet lang daarna kwam ik via Gerard Reve - nog steeds mijn literaire held - bij de vaderlandse literatuur. Ik las veel klassiekers uit de twintigste en late negentiende eeuw.

Octrooi

je veroorzaakt een zin een taalobstructie en onomkeerbaar. weg

zevenentwintig minuten voorbij

jij; doelgenoot van onheilspellend landschap, van een kapseizend schip, daar
ga je. kom kijken kom

je neemt een geste van anonimiteit aan, een keurmerk van confettizang en
een waarborg van klootjesvolk

je morst een vogel op de weg: auto hopsklap dood, hoe vaak heb ik je
niet gezegd: "wees toch welluidend, tast zachter het papier van roekeloos
schrijven"

loop je in je taal een andere held.

Estelle Boelsma (1971) is dichter en beeldend kunstenaar en studeerde taal- en kunstfilosofie. Ze publiceerde gedichten in tijdschriften als De Revisor, De Brakke Hond, Lava en Meander. Bijna een jaar geleden, in het voorjaar van 2006, richtte ze samen met Edwin Fagel blue-turns-grey op, een e-zine over beeldende kunst, poëzie en literatuur.

Je bent taal- en kunstfilosoof, beeldend kunstenaar én dichter, dat roept bij mij de associatie op met de Homo Universalis uit de Renaissance.
Homo Universalis? Ik heb nooit gekozen voor één medium, of mij er aan één kunnen vastleggen. Ik werk meestal aan verschillende dingen tegelijkertijd. Poëzie vloeit vaak over in beeldend werk, meestal foto's of film. Ook vice versa: ze gaan hand in hand. Uiteindelijk zie ik de verschillende media wel als autonoom 'ding' en heeft het een het ander niet nodig. Ze vormen geen aanvulling op elkaar.

Triep

bekijk filmpje

Niet meteen naar buiten kijken maar er rommelt
iemand in de tuin hij heeft een broodmes
in zijn borst zo komt de kavel
moeilijk winterklaar

buurvrouw hangt de was van jammer dan
aan scherpe lijnen buurvrouw twee
Bennyhillt beeld in beeld uit

doe mij een blooperdweilorkest met glijfluit
als die man over dat hekje valt want later
staat-ie niks meer aan de hand
weer op

gewoon het beeld naar zwart voordat
het beeld naar zwart en alles ademt
lente vogels vrede



Stille val

bekijk filmpje

Met het geluid uit gaat het wel.
Een zachte zwarte doek,
dan schuurt die strop
niet zo vervelend
om je perkamenten hals.

Overal handen alsof iedereen
je graag nog even aan wil raken.
Kun je misschien een beetje
naar links, nee rechts, zo ja,
dank je. Sta je goed nu,

duiker, astronaut, vreemd fruit,
anders nog iets voordat je Ė

Ingmar Heytze (1970) - ooit door Gerrit Komrij omschreven als 'een dichter die weigert entertainment en helderheid als vloekwoorden te beschouwen' - behoeft nauwelijks introductie. Voor wie hem niet kent: in november 2006 verscheen Het Beste en De Rest, een bloemlezing van twintig jaar poëzie - Het Beste van Heytze - met cd inclusief mp3-archief - De Rest. Voor het najaar van 2007 staat een nieuwe dichtbundel op stapel met de werktitel Niet inpakken.

Van Heytze verschenen zeven bundels, waarvan zes in de afgelopen tien jaar. Hij vond het eens tijd worden dat er een introductie op kwam, een soort young person's guide tot Ingmar Heytze. Die is er nu in de vorm van de bloemlezing Het Beste en De Rest. Een andere belangrijke reden is dat hij een cd met gesproken gedichten wilde uitbrengen. 'Ik heb veel geleerd van collega's als Tjitske Jansen, Hagar Peeters, Ramsey Nasr en Mustafa Stitou; zij brachten cd's uit als een soort extraatje bij de herdruk van een succesvolle bundel,' vertelt Heytze. 'Over het algemeen zijn het studiovoordrachten, waarbij de betreffende bundel wordt voorgelezen. Daardoor ben ik niet erg onder de indruk van het resultaat. Een dichtbundel heeft een andere spanningsboog dan een cd en voorlezen dien je mijns inziens voor een publiek te doen. Alle eerder genoemde dichters komen live veel beter tot hun recht dan in de studio', vindt Heytze.

Ignace Schretlen (Tilburg, 1952) is arts, beeldend kunstenaar, schreef kinderboeken, artikelen over het Franse chanson, verzorgde radioprogramma's en schrijft gedichten. Onlangs verscheen zijn bundel Een onvermoede bocht. Een gesprek met een veelzijdig man.

Je bent arts, beeldend kunstenaar, chansonkenner, schrijver, dichter. Hoe bevalt zo'n veelzijdig leven in een land waar nogal wat 'hokjesgeesten' huizen?
Veelzijdigheid en heterogeniteit botsen helaas maar al te vaak met de Nederlandse 'hokjesgeest'. Artsen die ook nog op één of meerdere andere gebieden werkzaam zijn, moeten bijna een dubbelleven leiden om serieus te worden genomen. Niet zozeer bij mijn patiënten als wel bij collegae leefde het beeld dat andere activiteiten ten koste zouden gaan van mijn werk als huisarts. Omgekeerd kost het in de wereld van de Nederlandse kunst moeite om je los te weken van het etiket 'schilderende dokter'. Dichtende en schrijvende dokters kunnen dan nog altijd aanzienlijk beter door de beugel. In mijzelf ervaar ik die verscheidenheid níet als een voor- of nadeel, omdat alles wat ik met passie doe uit dezelfde wortels voortkomt. Ik beleef in mijzelf eigenlijk niets van verscheidenheid. Ik ben simpel zó. Het bruist zolang ik leef.

Geen duivelshoorntjes

Looiedetten is de nieuwste dichtbundel van Patty Scholten. Light verse van het goede soort en dus altijd een feestje. Net als in haar vorige bundel Bizonvoeten neemt zij haar lezers mee op reis. Daarbij verandert zij van werelddeel: Amerika wordt Afrika, het ideale werelddeel voor iemand die zo verslingerd is aan dieren en ze zo weergaloos kan portretteren, zou je denken.

Het eerste deel heet Kampeerreis door Kenia en Tanzania, en hoe ideaal zo'n reis voor de inspiratie ook mag zijn, de praktische kanten ervan vragen toch om een behoorlijk aanpassingsvermogen. Dat wordt meteen al duidelijk in het eerste gedicht 'De safaritruck', dat eindigt met de regels: 'De dames hurken knus onder de assen/ als we tussen de leeuwen moeten plassen'.

Als dichter debuteerde Lut de Block in 1984 met de dichtbundel Vader, (Yang Poëzieprijs). Daarna volgden Landziek (1988) bij Poëziecentrum, en bij de Arbeiderspers achtereenvolgens de bundels Entre deux mers (1997, bekroond met de vierjaarlijkse Provinciale Prijs voor Letterkunde van Oost-Vlaanderen), De luwte van het late middaguur (2002) en in 2006 haar jongste en delicate bundel Het onverborgene.

In het eerste deel van deze bundel, In lengte van dagen, zijn de tijdsaanduidingen dwingend aanwezig in titels als 'toen', 'nu', 'dan', 'juli', 'november'. Je ontkomt er niet aan. Je moet mee naar 'de magie van het moment', maar vooral 'in de tijd terug' - de tijd en de feiten waarvan we weet hebben sinds de eerste bundel, Vader.

Schrijver, dichter, performer en 'psychonaut' Hans Plomp (1944) is terug van weggeweest met zijn dichtbundel Karma Sutra. Of althans, zo lijkt het. Werd hij in de jaren zestig en zeventig nog alom bejubeld voor romans als Het Amsterdamse Dodenboekje (1970) en Satan Ontmaskerd (1973), nadien waren de tijden en de literaire scene veranderd, maar bleef Hans Plomp dezelfde anarchistische hippie. Zijn gang naar boven, naar het bovennatuurlijke, kon men niet meer volgen. Zijn roman In de buik van moeder natuur (1976) werd geen bestseller.

Kunst als rouwverwerking, het kan. Kritische dichters en poëziecritici zullen de eersten zijn om dergelijke kunst naar de privé- of dagboeksfeer te verwijzen, maar De leegte heeft jouw vorm bewijst dat er meer mogelijk is. Schilder Dick Stoffers verloor een vriend en verwerkte dit proces in schilderijen. Dichteres Mariët Mesdag maakte er gedichten bij. Gaandeweg gingen schilderijen en poëzie elkaar beïnvloeden, zodat er ook schilderijen bij de gedichten werden gemaakt. Stoffers en Mesdag zijn aangesloten bij Stichting Bewolkte Zondag, een verzameling kunstenaars uit verschillende disciplines, die ook al een prachtig programma maakte over de Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonker, Bitterbessie Dagbreek. Deze voorstelling is overigens nog steeds te boeken, kijk op de site.

Dordtse Dag van de PoŽzie
In de binnenstad van Dordrecht wordt op zaterdag 3 maart op verschillende historische en sfeervolle locaties de tweede Dag van de Poëzie gehouden. Deze dag vol dichtkunst en muziek heeft het thema Over de wateren. Twaalf dichters lezen voor uit eigen werk. Bij het Open Podium in de krantenzaal van de bibliotheek is er de mogelijkheid gedichten voor te lezen. Woensdag 28 februari geeft poëzieperformer Peter M. van der Linden een workshop als voorbereiding op het Open Podium. Kijk voor meer informatie op de website www.bibliotheekdordrecht.nl.

Komrij bij Boekhandel Van Kooten in Veenendaal
Boekhandel Van Kooten, gevestigd aan de Zandstraat 143 in Veenendaal, houdt in de maanden maart en april twee schrijversavonden. Op woensdag 21 maart, tijdens de Boekenweek, is dichter Gerrit Komrij te gast. Kaarten kunnen telefonisch worden gereserveerd via 0318 512915. Meer informatie is te vinden op www.boekhandelvankooten.nl.

Iets te klagen?
Kunstenaar Johan van der Dong heeft via de website www.klaagzangen.nl het initiatief genomen om het langste gedicht van klaagzangen samen te stellen. Het gedicht wordt in een door hem te ontwerpen installatie verwerkt en daarna aan het Nederlandse volk aangeboden. Wanneer de site zich aardig weet te ontwikkelen, dan verschijnt het gedicht ook in boekvorm. Iedereen die wat te klagen heeft, troost zoekt of verdriet wil delen, kan een bijdrage leveren via (de letters X uit dit adres verwijderen!). Klagen mag, want klagen en dan vooral origineel klagen helpt het gedicht verder, aldus Van der Dong.

Columnistenavond in Boxmeer
Literaire kring Meralit 'Woord in Beweging' houdt op zaterdag 17 een columnistenavond in cultureel centrum De Weijer aan de Raetsingel 1 in Boxmeer. Aanvang 20.00 uur. Een aantal regionale voordrachtskunstenaars, onder wie Jos de Graaf en Eefke Peeters, zullen hun visie op het boekenweekthema Lof der Zotheid geven. Website www.langsdemaas.nl.

Publieksprijs der Brabantse Letteren
Tot 1 maart kan het publiek nog een stem uitbrengen op een van de 59 kandidaten die in aanmerking komen voor de Publieksprijs der Brabantse Letteren, uitgeschreven door LiBra, het Literair Informatiepunt Brabant. Sinds de start in december hebben meer dan duizend mensen hun stem uitgebracht. Stemmen kan op de website www.libralink.nl. De winnaar van de Publieksprijs wordt op 11 maart bekendgemaakt in het Chassťtheater in Breda. Daar worden ook de Schrijvers- en Debutantenprijs der Brabantse Letteren uitgereikt. Voorafgaand aan de uitreiking vindt de Literaire Debutantendag plaats met onder meer een workshop door Jan Brokken en een optreden van Harold K. Informatie is te vinden op de website.

Sylvie Marie bij winnaars Cutting Edge Gedichtendagwedstrijd
Meandermedewerkster Sylvie Marie is één van de drie winnaars van de Cutting Edge Gedichtendagwedstrijd 2007. Met het gedicht Shhht, we zijn in het bos wist zij de jury te overtuigen. De wedstrijd had als thema Stilte en eenvoud. An Vandesompele (Finale bewolkingsgraad) en Roland van den Bergh (In de zoo) deelden in de eer.

Saint Amour
Saint Amour, het literair programma rond liefde en begeerte van Behoud de Begeerte, strijkt in de laatste dagen van februari neer in Nederland: op zondag 25 februari in De Tamboer in Hoogeveen, op dinsdag 27 februari in de Amsterdamse Stadsschouwburg en woensdag 28 februari in Tilburg. Medewerking aan de Saint Amourvoorstellingen wordt verleend door onder meer Leonard Nolens, schrijver van de Gedichtendagbundel 2007, Remco Campert en Tom Lanoye. Zie voor meer informatie en speellijsten de website www.begeerte.be.

Presentatie dichtbundel Roger M.J. de Neef
Zondag 25 februari wordt in galerie De Zwarte Panter aan de Hoogstraat 70/74 in Antwerpen de nieuwste dichtbundel getiteld Omdat van Roger M.J. de Neef gepresenteerd. Sinds zijn zesentwintigste geeft de in 1941 geboren De Neef om de vier jaar een poëziebundel uit. Hij won verschillende poëzieprijzen, waaronder in 1985 de Staatsprijs voor poëzie met de bundel De vertelkunst van bloemen. Acteur en poëziekenner Hubert Damen, beter bekend als Witse, zal de gedichten uit de dertiende bundel van de Neef voorlezen. Aanvang 20.00 uur. Informatie: www.poeziecentrum.be.

Mengmetaal PoŽzieprijs 2007
Galerie Hannah en het dichtersgezelschap Mengmetaal schrijven een poëziewedstrijd uit. Iedereen kan deelnemen door het insturen van één ongepubliceerd Nederlandstalig gedicht in vijfvoud met een maximale lengte van 24 regels. Het thema is Hortus of Tuin. De gedichten moeten ondertekend zijn met een schuilnaam. Bij de inzending moet een gesloten envelop worden gevoegd, waarop de schuilnaam en daarin personalia. Een postzegel om op de hoogte te worden gebracht van de uitslag bijsluiten. Vóór vrijdag 6 april 2007 insturen naar Mengmetaal-Hannah Poëzieprijs, Secretariaat Mengmetaal, p/a Lieve Devijver, Swertmolenstraat 23, 3020 Herent, België. De drie laureaten ontvangen een kunstwerk. De prijsuitreiking is op zondag 27 mei in Galerie Hannah, Mechelsesteenweg 361, Herent, België.

Bulgaars tijdschrift publiceert bloemlezing Vlaamse gedichten
Het Bulgaarse tijdschrift Plamak heeft onlangs een bloemlezing Vlaamse gedichten gepubliceerd. Er staan klassiekers in van onder anderen Guido Gezelle, Karel Van de Woestijne en Paul van Ostaijen, maar ook van hedendaagse dichters als Geert van Istendael en Stefan Hertmans. Aan de vooravond van de nationale Bulgaarse feestdag wordt deze bloemlezing op vrijdag 2 maart voorgesteld in het Poëziecentrum, Vrijdagmarkt 36 in Gent. De gedichten worden zowel in het Nederlands als in het Bulgaars gebracht door vertaalster Aneta Dantcheva-Manolova. Ook Geert van Istendael, Willem M. Roggeman, Hendrik Carette en prominent Bulgaars dichter Gueorgui Konstantinov zullen voorlezen uit eigen werk. Kijk voor meer informatie op de website www.poeziecentrum.be.



Het nieuws werd samengesteld door Jan Boonstra.

Nieuwsberichten voor Meander 314 van zondag 11 maart dienen uiterlijk dinsdag 6 maart in ons bezit te zijn. Stuur geen attachments mee.
Berichten kunnen worden gestuurd aan (de letters X uit dit adres verwijderen!)

Het romandebuut van Atte Jongstra, Psychologie van de zwavel, was in 1990 goed voor een nominatie voor de AKO-Literatuurprijs. Acht jaar later zag hij zijn essaybundel Familieportret bekroond met de J. Greshoffprijs. Tot voor kort waren De tak van Salzburg (2001) en De tegenhanger (2003) zijn meest recente werken. Op 26 januari kwam hij naar buiten met De avonturen van Henry II Fix, een negentiende-eeuwse autobiografie. Bovendien mag u dit jaar ook nog Klinkende Ikken verwachten.

Op dezelfde dag dat De avonturen van Henry II Fix werd voorgesteld, opende de tentoonstelling Encyclopedie Henry II Fix in het Historisch Centrum Overijssel in Zwolle. Sinds 2004 is Jongstra er werkzaam als gastarchivaris. 'Van begin af aan was het de bedoeling mijn gastarchivariaat in een boek uit te laten monden,' licht Jongstra toe. 'Dat het de introductie van een historische Zwollenaar werd in de vorm van diens autobiografie, werd gedicteerd door het toeval: op een veiling vond ik drie kisten en daar zat die autobiografie in.'

Vanaf de tuinbank zag Hudiger over het halfronde weiland heen, over de boog hazelnootbomen die het begrensde, over Lormes, ver nog daarachter, uit het Oosten een luchtschip naderen, een vrachtboot geladen met de elektrostatische machines die men cumulonimbus noemt. Breed kwam het aangezeild, langzaam, statig, onafwendbaar.
Hij riep zijn vrouw.
'Rosa! Zure appelen, wat er ook uitkomt, je kunt er zeker van zijn dat
we het krijgen.'
'Misschien trekt het om ons heen,' zei ze.
De cumulonimbus is een drijflichaam in de lucht, volgepakt met sterke
stroomverschijnselen, waarbij elektrische lekken ontstaan die een hoop kunnen aanrichten.
'Een flinke bui,' zei Rosa.