Tegen beter weten

De herfst zingt in lage tonen door het park
en kleedt alles uit dat nog even wilde bloeien.
Bomen houden bijna hun takken niet, slaan

blind om zich heen tegen maat en ritme in
en halen krassen over hun bastig lijf.
Onder een boog van haag en bessen ligt een

meisje te wenen, glitter waait uit iemands haar:
Ik ben van goud, ik ben van goud toch egeltje
en tegen de mensen: raad dan wie ik ben.

Marloes Hoeks (1977) houdt van verrassende volta's. Haar gedichten kennen bovendien een weloverwogen constructie. Ze slaagt erin om de spanning hoog te houden en voegt er telkens een element van verrassing of een ontknoping aan toe. Raadselachtig, mooi en suggestief zijn de kernwoorden voor haar poëzie. Ze weet dat in haar gedichten tot het einde toe vol te houden en dat maakt haar uniek onder de jonge Nederlandse en Vlaamse dichters. 'we zetten ons schrap af tegen elkaar./ Ik hoop in je uit te komen./ Dat we een keer/ dezelfde mens vinden en weten waar we zijn'. Regels die ons doen denken aan de grote Kees Ouwens. Hoogste tijd dus voor een interview.

Hoe ben je met dichten begonnen?
Ik was ongeveer vijftien toen ik mijn eerste gedichten schreef. Het normale pubermeisjeswerk: schriften met gedachtespinsels, zinnen en tekeningetjes. Ik las veel. Ik droomde om weg te zijn, zelfs in koude boeken - daarin gebéurde tenminste iets.

In mij is ontloken

Bij een regel van Federico García Lorca:
Quién dirá que el agua lleva
un fuego fatuo de gritos?

Zwijg en spreek

niet over datgene
dat geen naam verdient.

Er zijn donkere dingen
dan diepten,

de dingen
liggen soms dichter dan
de verte, maar schuwen
het gissen niet.

Wij dragen de handschoenen van de Dood
en begrijpen niet dat de sneeuw gilt
door onze vingers als we graaien

naar het geluk
dat hier aan scherven ligt.

Het bewijs dat jongeren zich niet alleen bezighouden met gedichten van maximaal 160 tekens, de maximale grootte van een sms, is Joren Sanders. Deze jonge dichter is achttien maar al acht jaar bezig met poëzie. Momenteel is hij zijn studie Latijn-Moderne Talen in Aalter aan het afronden, waarna hij zal beginnen met de studie Nederlands en Engels. Joren is er zeker van dat poëzie in deze studies een plaats zal vinden, zo zegt hij: 'Het bloed kruipt waar het niet gaan kan.'

Sanders is al vroeg in contact gekomen met poëzie. Hij volgde acht jaar lang 'voordracht' tijdens zijn opleiding. Aan gedichten schrijven, dacht hij tot een paar jaar geleden niet. 'Het besef dat 'gewone' mensen ook poëzie schreven en dat ik dat dus ook kon, kwam pas ongeveer twee jaar geleden. Dat was op Gedichtendag, toen mijn leraar een aantal van zijn gedichten voorlas. Daarvan was ik zwaar onder de indruk. Toen een goede vriendin me ertoe zette om het ook eens te proberen, ben ik me er echt in gaan verdiepen en begonnen met schrijven.'

een modeshow, mevrouw, een modeshow

op een blauwe dag in maart
ontdekte ik
de kaalheid van de wereld

als ik razendsnel
om een hoekje keek
betrapte ik ze
de niet beduchte dingen

ze bleken schriel te zijn
ontluisterend naakt
zielloos springend
in armoe en kou

ik benoemde ze
nog voor mijn tong
kon nederdalen
ruim met jurk en stola

hoe vlug en gretig
trokken ze die aan!

en ze leefden op
figureerden trots
in toesnellend licht

één, op blote voeten
boog zich voorover
legde een vinger
steels op mijn lippen

Dichter Ard Boeke (West-Friesland, 1955) is geen onbekende voor Meander Magazine. Hij publiceerde tussen 2005 en 2007 maar liefst zeven gedichten, waaronder het gedicht 'Ik ben de stad' dat werd opgenomen in de bundel Vijftig Dichters, het beste uit tien jaar Meander (2005). Er verschijnen ook regelmatig gedichten van hem in andere tijdschriften en e-zines zoals Plebs, Lettertempel, Letterkerkje, Schrijfnet en Poëziepuntgl.

Wat doe je als je geen gedichten schrijft?
De meeste tijd breng ik door met lesgeven. Het schone vak natuurkunde, aan de hoogste klassen havo en vwo. Daarnaast heb ik zoveel hobby's en bezigheden dat ik niet weet waar ik moet beginnen om ze op te noemen.

Vök
Ísrek í augum
héla í hjarta

hendur þínar
ótamdir sleðahundar

yfir okkur
trónir tungl
á meðal stjarna

skotskífa
innan um göt
eftir örvar sem geiguðu

*

Wak

Drijfijs in mijn ogen
rijp in mijn hart

je handen
ongetemde sledehonden

boven ons
troont de maan
te midden van sterren

schietschijf
omgeven door gaatjes
van verdwaalde pijltjes

Gerður Kristný (1970) geldt als een van IJslands meest getalenteerde schrijfsters. Haar poëzie is origineel en doorspekt met opmerkelijke, soms onheilspellende beeldspraak. Sander de Vaan had een mailgesprek met haar.

Hoe zou je je voorstellen aan lezers in Nederland en Vlaanderen die je werk nog niet kennen?
Ik begon te schrijven toen ik nog een kind was. Ik wilde schrijfster worden en wist dat het zou gaan lukken. Toen ik op de middelbare school zat, publiceerde ik mijn eerste gedichten in kranten en verzorgde ik mijn eerste voordrachten. Ook deed ik mee aan poëzie- en verhalenwedstrijden. Op 21-jarige leeftijd won ik een belangrijke wedstrijd, waarbij toevalligerwijs Sigurbjörg Þrastardóttir, die eveneens in de Nederlandstalige bloemlezing Moordliederen staat, als tweede eindigde. In 1993 liet ik circa tien gedichten aan de grootste uitgever van IJsland lezen en hij besloot mijn poëzie uit te geven. Een jaar later verscheen mijn debuutbundel. De kritieken waren zeer positief, wat natuurlijk een grote opsteker was voor een jonge schrijfster.

Een vriendschap met God

Wilde aardbeien

Net als de reeds door Meander geïnterviewde Arthur Sze en Danie Marais zal ook de Deense dichter Morten Søndergaard (Kopenhagen, 1964) te zien zijn op het komende Poetry International Festival. Sander de Vaan had een uitgebreid interview met hem.

Hoe zou u zichzelf en uw werk voorstellen aan lezers die uw poëzie nog niet kennen?
Dat is een moeilijke vraag. Ik schrijf over leven, dood en liefde, in die volgorde, en over alles wat daartussen ligt… De afgelopen acht jaar heb ik op een berg in Italië gewoond en geschreven. Ik ben ook vertaler en redacteur van een poëziemagazine (www.hvedekorn.dk) en zo nu en dan werk ik voor uitgeverijen. Het lezen en schrijven van poëzie houdt voor mij verband met toegang vinden tot zintuiglijke kennis, tot poëtische, aan taal en gevoelens gerelateerde kennis.

'Ik ben geen bezitter van de waarheid en wil het ook niet zijn.// Dwalen langs de randen van de ketterij past mij uitstekend.' Zo opent het gedicht 'Ik ben geen' van Czesław Miłosz (1911 - 2004) in de bundel Theologisch traktaat, afgelopen november uitgebracht in een vertaling van Gerard Rasch. Om een echt theologisch traktaat gaat het dan ook niet. De bundel is eerder een neerslag van zijn pogingen om in het reine te komen met het geloof van zijn jeugd en zijn geboorteland - het katholicisme - en sluit daarmee naadloos aan bij het oeuvre van deze grote Poolse dichter. De haat-liefderelatie die Miłosz had met Polen, de Poolse taal en de Poolse cultuur, is namelijk een steeds terugkerend motief in zijn werk. Dat is ook niet zo vreemd, gezien zijn levensloop.

Zij lokt, de knalrode tomaat op de omslag van Anne Büdgens debuut. Gelikt, de glossy vormgeving, alsof je de nieuwste Jamie Oliver in pocketformaat in handen hebt. De buitenkant tekent voor de verwarring die Büdgen (1971) zaaien wil. De dichter die Meander onlangs verfriste met een interview geeft, onder een bedrieglijk glimmende coating, de dynamische onderlagen mooi bedwongen vrij spel. Dit doet ze tot aan de laatste zin, de laconieke afmaker. En het lijkt zo simpel, leuk en licht verteerbaar tijdens het eerste doorbladeren. Neem je echter een echte 'bite' dan stuit je op een soms zeer bittere kern, een bijna duistere verrassing.

Er zijn onderwerpen waar iedereen wel over zou willen schrijven. De dood, de liefde en het schrijven zelf zijn van die onderwerpen. Moeilijk en gevaarlijk blijft dat echter wel. Zeker voor een debuterende schrijver. Geert Jan Beeckman heeft in zijn debuut Diep in het seizoen een poging gedaan. Soms is dat geslaagd, zoals in het gedicht '1976', met de regels: 'Het huis stond open op september./ Het was nog zomer en iedereen/ sliep zich een middag door de zon.(…)' Het is cryptische en bijna solipsistische poëzie die Beeckman schrijft. Hier en daar lijkt ze wat te veel op de poëzie van Kopland, Jellema en Kouwenaar. Kopland in zijn laconieke stijl, Jellema wat betreft de verstilling en Kouwenaar wat betreft de woordkeuze. Maar er zitten aanzetten en beginnen in van iemand die iets probeert te zeggen in een heel eigen grammatica.

Floris Brown geeft lezing in Boxtelse bibliotheek
De Zuid-Afrikaanse dichter Floris Brown treedt op verschillende plaatsen op deze maand tijdens zijn bezoek aan Nederland. Donderdag 21 juni geeft hij een lezing in de bibliotheek van Boxtel, die om 20.00 uur begint. Hij brengt zowel gedichten ten gehore als liederen waarbij hij zichzelf begeleidt op gitaar. Na zijn optreden is er een djembe-workshop. Brown heeft de afgelopen jaren drie keer meegedaan aan de jaarlijkse dichtwedstrijd Dicht-Slam-Rap Boxtel. In de meest recente bundel, naar aanleiding van de wedstrijd uitgebracht, is opnieuw een gedicht van hem opgenomen met daarbij een Nederlandse vertaling van Tsead Bruinja. In deze bundel zijn kunstwerken afgebeeld van Brabantse kunstenaars, van wie de Helmondse Mecheline Groenendal zich liet inspireren door Browns gedicht 'Jy het nooit huis toe gekom nie'. Zie: meander.italics.net.

Dichters in de prijzen
Thomas Möhlmann ontvangt de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs 2007 voor zijn in 2005 verschenen debuutbundel De vloeibare jongen. Deze in 1925 door de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde ingestelde prijs is een aanmoedigingsprijs voor poëzie en proza, die bestaat uit een penning en een bedrag van € 6.000,-. Möhlmann is redacteur van de site www.literairnederland.nl en het poëzietijdschrift Awater. Website: www.maatschappijdernederlandseletterkunde.nl.
De VU-podium Poëzieprijs 2007 is gewonnen door Anne van Amstel en Rita van Hauwermeiren. Thema van de prijsvraag was Hemelbestormers. De 27 beste inzendingen zijn gebundeld in de bloemlezing Tegen beter weten 8, verkrijgbaar bij VU-podium. Website: www.vupodium.nl/www/scripts/index.php.
Meandermedewerkster Sylvie Marie heeft met haar gedicht 'Koppigheid' de Concept Poëzieprijs 2007 gewonnen. De wedstrijd werd ter gelegenheid van de 21e Culturele Ontmoetingsdag in Ichtegem uitgeschreven. Er werden in totaal 142 gedichten ingestuurd. Website: www.conceptcircuit.nl.

Presentatie bundel Invocatie
Op zondag 3 juni wordt in de Synagoge aan de Koornmarkt 12 in Delft de bundel Invocatie gepresenteerd, met daarin impressies van acht kunstenaars en gedichten van Karel Kramer, Caroline Kramer en Bas Keijzer. Aanvang 14.00 uur. De dichters lezen tijdens de presentatie hun gedichten voor en er wordt muzikale poëzie ten gehore gebracht. Kijk voor meer informatie op de site www.uitgeverijdebrouwerij.nl.

Nieuwsflitsen
03/06/07: Stichting Winterwarmte sluit in Café De Steeg, Hoogstraat 207, Vlaardingen het seizoen Poëzie in de Steeg af met optredens van Philip Hoorne en de Dansende Dichters. Aanvang 15.00 uur. Toegang gratis.
03/06/07: OpStaan met poëzie van Felicita Vos en Marko Klomp in Café Momfer de Mol, Oude Molstraat 26a, Den Haag. Aanvang 15.00 uur. Website: www.OpStaan.org.
05/06/07: Stichting Beeldspraak houdt in de Bibliotheek van Nieuwegein, Zadelstede 1-10, een literair open podium met o.m. Floris Brown, A.C.G. Vianen en Jan Kleefstra. Aanvang 20.00 uur. Toegang gratis. Website: www.opspraak.net.
16/06/07: Uitreiking Bibliotheek Nijmegen Literatuurprijs in LUX, Mariënburg 38-39, Nijmegen. Voor en na de uitreiking kunt u een persoonlijk gedicht laten maken door dichteres Marjolein Pieks. Aanvang 19.30 uur. Website: www.lux-nijmegen.nl.
17/06/07: Poëtisch taalevenement. Vijftien dichters afkomstig uit Nederland, België en Zuid-Afrika dragen voor in de bibliotheek, Soerabajastraat 2, Amsterdam stadsdeel Zeeburg. Aanvang 14.00 uur. Website: www.hernehim.nl/activiteiten.htm.

Dichtwedstrijden
15/06/07: Soetendaelle poëziewedstrijd 2007. Voor diverse leeftijdsgroepen tot 30 jaar. Thema vrij. Eén of meerdere Nederlandstalige gedichten insturen naar Bernadette Biesemans, Kalkovenlaan 3, B-1785 Merchtem. Kijk voor het reglement hier: www.jeugdenpoezie.be. De bekroonde gedichten worden uitgegeven in drie bundels.
30/06/07: Poëziecentrum, BASE en Festival van Vlaanderen organiseren de sms-poëziewedstrijd. Thema Feest. De winnaars worden op 15 september bekendgemaakt. Stuur het leukste of meest creatieve sms-gedichtje (max. 160 karakters) naar het verkorte nummer “3264”. De beste 50 sms'jes vallen in de prijzen. De winnende dichter wint een reis. Bovendien worden de vijftig beste gedichten gebundeld in een kleine bloemlezing. Meer info: www.poeziecentrum.be.
01/07/07: Plantage Poëzieprijs 2007. Thema Muziek. Max. twee gedichten insturen naar Vereniging Vrienden van de Plantage, Plantage Parklaan 6, 1018 SP Amsterdam. De prijs is een beeldend kunstwerk van een in de Plantagebuurt wonend en/of werkend kunstenaar. Uitreiking is op 27 oktober 2007. Info: www.vriendenvandeplantage.nl.
01/09/07: Nieuwegeinse Literatuurprijs. Max. één gedicht of één verhaal. Thema eigen keuze. Gedichten mogen niet langer zijn dan 32 regels. Per mail insturen naar (de letters X uit dit adres verwijderen!). Op 13 november is de prijsuitreiking. Meer informatie: www.opspraak.net.

Lucienne Stassaert te gast bij Parlan.doc
Op de website Parlan.doc is iedere maand een bekende dichter of dichteres te gast. Deze maand is dat Lucienne Stassaert. Ze debuteerde in 1964 met poëtisch proza en ze schrijft dichtbundels, romans, toneel- en hoorspelen. Ze heeft diverse literaire prijzen op haar naam staan. Bij de Spaanse uitgeverij Centro de Ediciones wordt een vertaling van zeventig gedichten van haar hand uitgegeven en in oktober 2007 wordt haar nieuwe dichtbundel uitgebracht. Website: poezieinvlaanderen.be.

Poetry International
Van 16 tot en met 22 juni wordt in de Rotterdamse schouwburg het 38ste Poetry International Festival gehouden. Dichters uit de hele wereld dragen voor uit eigen werk. Het thema is dit jaar Poëzie, waanzin en melancholie. Informatie is te vinden op de website www.poetry.nl.


Het nieuws werd samengesteld door Jan Boonstra.

Nieuwsberichten voor Meander 321 van zondag 17 juni dienen uiterlijk dinsdag 12 juni in ons bezit te zijn. Stuur geen attachments mee.
Berichten kunnen worden gestuurd aan (de letters X uit dit adres verwijderen!).

Wie de voorbije twintig jaar wel eens De Morgen las, luisterde naar Radio Multipop of keek naar TV Brussel of de VRT is mogelijk gestoten op een artikel, een reisverhaal of een reportage van Erika Claessens. Enkele maanden geleden pakte deze freelance journaliste en redacteur uit met haar eerste non-fictie boek dat ze de poëtische titel Wie omhoogkijkt, ziet geen grenzen meegaf. Niet toevallig brengt ze daarin 22 hoopvolle verhalen over ouderen en jongeren, autochtonen en allochtonen, die allemaal als thuishulp aan de slag zijn met dienstencheques. Ook in haar journalistiek werk snijdt ze actuele en geëngageerde thema's aan.

'Ik ben deels opgevoed door mijn broers en zussen', vertelt Claessens, 'zij zijn ouder dan ik en stammen uit de golden fifties. In die tijd was sociale betrokkenheid een hype. Mijn vader was bovendien politiek actief. Daardoor kreeg ik als kind heel wat zaken te horen die niet voor kinderoren bestemd waren. Ik ging me al erg jong politiek en maatschappelijk engageren.

Marita / 59 geboren op Curaçao, Willemstad
'Mijn gebed werd verhoord. They answered my pray.' Ik zit aan tafel met Marita, een vrouw uit Curaçao. Ze is mooi gekapt en draagt een zilveren Jezusmedaillon rond haar hals. Marita kreeg na een jaar solliciteren eindelijk een telefoontje dat ze als thuishelpster kon beginnen. Wat nog niet wil zeggen dat ze met bidden gestopt is. Als moeder bidt ze veel. Voor haar kinderen, haar kleinkinderen, haar gezondheid, haar naasten en bij elke maaltijd voor de mensen in de wereld die honger lijden.